Hof Amsterdam, 12-10-2010, nr. 200.023.257

2.1

2.2

2.3

2.4

2.5

2.6

3.1

3.2

3.2

4.1

4.2

4.3

5.

5.2

5.3

6.

6.2

1.

De activiteiten van de (rechts) persoon kunnen een bedreiging vormen voor de continuïteit en de integriteit van financiële instellingen, de financiële belangen van cliënten en/of de financiële belangen van de (organisatie van de) deelnemer.

2.

Er dient een proportionaliteitsafweging plaats te vinden, waarbij de betreffende functionaris vaststelt, dat het belang van de opname in het verwijzingsregister prevaleert boven de mogelijk nadelige gevolgen voor betrokkene als gevolg van de opname van zijn gegevens.

3.

De betreffende (rechts)persoon moet betrokken zijn bij een benadeling van enige financiële instelling (of poging daartoe) of bij onoorbaar gebruik (of poging daartoe) van het financiële stelsel van zodanige aard

• dat aangifte bij een opsporingsinstantie is gedaan of kan worden gedaan of

• de relatie of een overeenkomst is opgezegd of het besluit daartoe is genomen of

• is geweigerd om een relatie of overeenkomst aan te gaan.

(...)

6.4 Toegang

(hof : volgt dezelfde tekst als hiervoor onder 5.3 weergegeven) (...) “.

3.3.

Op 4 december 2007 is vanwege het OM aan SNS meegedeeld dat tegen [geïntimeerde] geen strafvervolging zal worden ingesteld.

4.

De motivering van de beslissing in hoger beroep

4.2.

De kern van de beslissing van de rechtbank is dat zij dient uit te gaan van de bindende kracht van het eerder in beschikkingen van de rechtbank Utrecht van 17 mei 2006 en van het hof Amsterdam van 18 januari 2007 gegeven oordeel dat de gegevens van [geïntimeerde] niet rechtmatig zijn opgenomen in het Incidentenregister, het IVR en het EVR. De grieven in het principaal beroep richten zich tegen dit oordeel en zullen hieronder eerst worden behandeld.

4.3.

In r.o. 3.3 tot en met 3.6 van de beschikking van 18 januari 2007 heeft het hof overwogen dat de grief van SNS, die aan de orde stelt dat de rechtbank de handelwijze van SNS met betrekking tot de opname van [geïntimeerde] in haar Incidentenregister ten onrechte (rechtstreeks) heeft getoetst aan de Wet Bescherming Persoonsgegevens (Wbp), opgaat. Nu het oordeel van de rechtbank in de beschikking van 17 mei 2006, dat de gegevens van [geïntimeerde] niet rechtmatig zijn opgenomen in het IVR en EVR, volledig gebaseerd is op die rechtstreekse toetsing aan de Wbp komt aan dat oordeel, op zich bezien, na de beschikking van het hof geen gezag van gewijsde toe. Dat de beschikking vervolgens door het hof op andere gronden is bekrachtigd doet daar niet aan af.

4.4.

Het hof heeft vervolgens de handelwijze van SNS jegens [geïntimeerde] getoetst aan het protocol. Deze toetsing heeft geleid tot het volgende oordeel:

“ 3.12 [geïntimeerde] heeft verzocht om verwijdering van zijn gegevens uit het Incidentenregister en de twee daaraan gekoppelde verwijzingsregisters (IVR en EVR). Het Protocol voorziet, onder 4.4, in die mogelijkheid en noemt in dat verband als toetssteen “indien geen reden meer is voor het vastleggen van persoonsgegevens”. Het hof is, in het midden latend of voor opname in het Incidentenregister en het IVR voorafgaand aan de resultaten van het BRZ-onderzoek mogelijk voldoende grond voor SNS bestond, van oordeel dat de onder 3.11 genoemde omstandigheden -in het licht van het bepaalde in het Protocol onder 4.1, 4.2 en 6.2 en gezien het feit dat tegen [geïntimeerde], na onderzoek, geen strafrechtelijke vervolging is ingesteld- onvoldoende zijn om die opname te handhaven. Het hof heeft hierbij, wat betreft het Incidentenregister, ook betrokken dat SNS niet duidelijk heeft gemaakt welk doel gediend kan zijn bij de enkele opname van gegevens in dat register (zonder opname in een van of beide verwijzingsregisters). Het voorgaande betekent dat ook de opname van gegevens van [geïntimeerde] in het EVR, waarvoor aan strengere criteria wordt getoetst dan bij vastlegging van gegevens in de hiervoor genoemde registers, niet gehandhaafd kan blijven.”.

Het hof heeft blijkens deze rechtsoverweging slechts geoordeeld dat er geen reden meer was om de opname van de persoonsgegevens van [geïntimeerde] te handhaven en heeft juist geen beslissing genomen over de vraag of die gegevens op een eerder moment rechtmatig door SNS waren verwerkt. De conclusie luidt dan ook dat de rechtbank er in het bestreden vonnis ten onrechte vanuit is gegaan dat het hof in de beschikking van 18 januari 2007 een beslissing heeft genomen over de vraag of SNS de gegevens rechtmatig heeft verwerkt. De rechtbank heeft daarom ten onrechte gezag van gewijsde toegekend aan de (oordelen in de) beschikkingen van de rechtbank Utrecht van 17 mei 2006 en van het hof Amsterdam van 18 januari 2007. De grieven in het principaal beroep gaan in zoverre op.

4.5.

Het hof zal opnieuw dienen te beoordelen of de gegevens van [geïntimeerde] rechtmatig door SNS zijn verwerkt in haar Incidentenregister en in het IVR en EVR en of [geïntimeerde] daardoor schade heeft geleden. Daarbij is van belang vast te stellen vanaf welke datum de gegevens van [geïntimeerde] zijn opgenomen in de diverse registers; het ligt op de weg van SNS, nu deze informatie bij haar berust, haar stellingen op dit gebied te onderbouwen.

SNS heeft erkend dat [geïntimeerde] op 26 september 2003 is opgenomen in het Incidentenregister van SNS. In juli 2005 heeft volgens SNS door haar afdeling ISD een toetsing plaatsgevonden van de aanvraag van een hypothecaire geldlening door [geïntimeerde] ten behoeve van de financiering van de aankoop van een woning aan de [adres] te [plaats] (verder ook te noemen: de woning). Vanwege inconsistenties in de aanvraag werd deze afgewezen. Op dat moment waren de gegevens van [geïntimeerde] volgens SNS niet opgenomen in het IVR en EVR. Na afwijzing van de aanvraag heeft de afdeling ISD het dossier op 15 september 2005 aan de afdeling Veiligheidszaken ter beschikking gesteld. Deze afdeling heeft het Incidentenregister geraadpleegd en heeft geconstateerd dat [geïntimeerde] daarin geregistreerd stond. Op 6 oktober 2005 heeft SNS de gegevens van [geïntimeerde] in het IVR en EVR geplaatst.

Deze door SNS gestelde feiten zijn door [geïntimeerde] betwist. [geïntimeerde] stelt dat SNS een onjuiste voorstelling van zaken geeft en dat [geïntimeerde] ook vóór 6 oktober 2005 reeds in het IVR en/of het EVR was opgenomen. [geïntimeerde] wijst daarbij met name op het feit dat de advocaat van SNS in de verzoekschriftprocedure heeft verklaard dat [geïntimeerde] in 2003 ook al was opgenomen in het IVR. SNS heeft daarvoor echter een verklaring gegeven, namelijk dat abusievelijk is meegedeeld dat [geïntimeerde] in 2003 ook in het IVR en niet slechts in het Incidentenregister was opgenomen. Dit past in de door SNS geschetste chronologie van feiten, die wordt ondersteund door stukken (productie 11 bij de inleidende dagvaarding en de bij comparitie van partijen overgelegde print uit het SFH-register van 14 juli 2005). Uit het hiervoor in 3.2 weergegeven artikel 4.3 van het protocol blijkt voorts dat het Incidentenregister van SNS toegankelijk is voor medewerkers van de veiligheidsafdeling van SNS, ook zonder dat er van een opname in het IVR sprake is. Dit komt overeen met de door SNS geschetste gang van zaken. Opname in het Incidentenregister dient het in artikel 4.1 van het protocol weergegeven doel, naar het hof begrijpt een soort interne “profiling” van incidenten en personen. Tegenover deze gemotiveerde stellingen heeft [geïntimeerde] geen concrete feiten/stellingen ingebracht.

Op grond van het bovenstaande is het hof van oordeel dat [geïntimeerde] de door SNS gestelde chronologie van opname in de diverse registers onvoldoende gemotiveerd heeft betwist. Daarmee staat vast dat [geïntimeerde] op 26 september 2003 is opgenomen in het Incidentenregister en op 6 oktober 2005 in het IVR en EVR.

4.6.

Ter zake de opname van [geïntimeerde] in het Incidentenregister op 26 september 2003 geldt, afgezien van de vraag of daartoe gerede aanleiding was conform de artikelen 4.1 jo. 4.2 van het protocol, dat [geïntimeerde] onvoldoende heeft gesteld om aan te nemen dat hij daardoor enige schade heeft geleden. Zoals blijkt uit artikel 4.3 van het protocol is dit register alleen toegankelijk voor medewerkers van de veiligheidsafdeling van SNS en van veiligheidsafdelingen van andere financiële instellingen en (zonder een opname in het IVR en/of het EVR) niet voor medewerkers van SNS of andere financiële instellingen die een financieringsaanvraag toetsen. De advocaat van [geïntimeerde] heeft ter comparitie in eerste aanleg weliswaar verklaard dat [geïntimeerde] al vóór 2005 problemen had met het verkrijgen van financiering, maar [geïntimeerde] heeft niet gesteld waaruit deze problemen bestonden, wanneer deze zijn ontstaan en welke financieringsinstelling daarbij betrokken was. Ook heeft [geïntimeerde] geen enkel stuk overgelegd waaruit blijkt dat, als er al problemen waren, daardoor schade voor hem is ontstaan. Pas bij de aanvraag van de financiering van de woning in [plaats] werd het [geïntimeerde] kennelijk duidelijk dat hij was opgenomen in enig register. SNS heeft voldoende gesteld om aan te nemen dat die financieringsaanvraag werd afgewezen om andere redenen dan alleen het feit dat [geïntimeerde] in het Incidentenregister was opgenomen.

4.7.

SNS heeft gesteld dat aan de opname van [geïntimeerde] in het IVR en EVR op 6 oktober 2005 de volgende omstandigheden ten grondslag lagen:

(i)

[geïntimeerde] heeft ten behoeve van de aanvraag voor een hypothecaire geldlening voor de aankoop van de woning in 2005 een onjuiste werkgeversverklaring aan SNS overgelegd (hij heeft niet vermeld dat hij directeur-grootaandeelhouder was);

(ii)

[geïntimeerde] heeft ten behoeve van deze aanvraag verklaard dat hij nog geen IB-aangifte had gedaan over de voorafgaande jaren;

(iii)

op basis van gegevens uit het kadaster over een gemiddelde waardestijging van woningen vanaf oktober 1999 (maand van eerdere aankoop van de woning) tot juni 2005 (maand taxatie) zou de woning € 268.400,- waard zijn, terwijl de woning is getaxeerd op een onderhandse verkoopwaarde van € 305.000,-;

(iv)

[geïntimeerde] heeft op 27 juni 2003 een woning aan de [adres] te [plaats] verkocht aan [X] voor een bedrag van € 1.500.000,-, terwijl hij het pand vijftien dagen daaraan voorafgaand voor een bedrag van € 800.000,- had aangekocht; [X] heeft in verband met deze aankoop SNS verzocht om een hypothecaire lening voor € 1.691.000,-, waarbij hij een valse werkgeversverklaring heeft overgelegd;

(v)

[X] was een bekende van [geïntimeerde];

(vi)

[Y] heeft de woning in juli 2005 verkocht aan [geïntimeerde];

(vii)

[geïntimeerde], [X] en [Y] zijn in het politieonderzoek BRZ als verdachten aangemerkt;

(viii)

[geïntimeerde] is tot 4 december 2007 als verdachte aangemerkt ten aanzien van zeven strafbare feiten;

(ix)

bij de aanvraag voor de geldlening voor de woning in 2005 is dezelfde werkwijze gehanteerd als bij de aanvraag voor hypothecaire geldleningen in 2003, die het onderwerp waren van het politieonderzoek BRZ, terwijl dezelfde personen betrokken waren, te weten [Z], [Y] en [geïntimeerde].

4.8.

[geïntimeerde] heeft erop gewezen dat SNS een aantal van deze omstandigheden (onder (iii), (vii), (viii) en (ix) genoemd) niet in de verzoekschriftprocedure heeft aangedragen. Anders dan [geïntimeerde] meent staat dit SNS vrij, mede gelet op het feit dat het hof niet uitgaat van het gezag van gewijsde van het oordeel in de beschikking van 18 januari 2007.

4.9.

Beoordeeld dient te worden of SNS jegens [geïntimeerde] schadeplichtig is op grond van artikel 49 WBP en/of van (onrechtmatig) handelen in strijd met het protocol. Daarbij is van belang dat blijkens de hiervoor onder 3.2 geciteerde preambule van het protocol het opnemen van gegevens van personen in de diverse registers tot doel heeft de risico’s van tegen financieringsinstellingen gerichte fraude tijdig te onderkennen en in te kunnen schatten en om negatieve gevolgen van fraude te beperken. Dit belang van de financiële sector in het algemeen en SNS in deze zaak dient te worden afgewogen tegen het belang van een individu, in dit geval [geïntimeerde], om gevrijwaard te worden van een ongerechtvaardigde inbreuk op zijn recht op privacy en op een aantasting van zijn eer en goede naam, zeker nu registratie verstrekkende gevolgen kan hebben.

De door SNS genoemde omstandigheden, niet zozeer ieder afzonderlijk, maar wel in onderlinge samenhang bezien, voldoen naar het oordeel van het hof aan de criteria genoemd in artikel 5.2 van het protocol voor opname in het IVR (een redelijk vermoeden van opzettelijke benadeling en/of een redelijk vermoeden van het plegen van strafbare of laakbare gedragingen) en in artikel 6.2 van het protocol voor opname in het EVR (benadeling van een financiële instelling (of poging daartoe) van zodanige aard dat aangifte bij een opsporingsinstantie is gedaan of is geweigerd om een relatie of overeenkomst aan te gaan). Hetgeen [geïntimeerde] tegen enkele afzonderlijke omstandigheden heeft ingebracht, te weten dat volgens hem de prijs waarvoor hij de woning in [plaats] aan [X] heeft verkocht niet exorbitant was en dat hij [X] voorafgaand aan de koop niet kende, kan daar niet aan af doen. Het gaat immers om de vraag of de inschatting die SNS in oktober 2005 heeft gemaakt op grond van de feiten en omstandigheden rond [geïntimeerde] die zij toen kende op dat moment gerechtvaardigd was.

Om diezelfde redenen komt het hof tot het oordeel dat ten tijde van de registratie van de gegevens van [geïntimeerde] in de registers voldaan was aan de vereisten van artikel 22 lid 2 aanhef en onder b Wbp. Dat SNS anderszins in strijd met de Wbp zou hebben gehandeld is niet (voldoende gemotiveerd) gesteld en ook overigens niet gebleken.

Het hof is van oordeel dat SNS op 6 oktober 2005 op grond van genoemde criteria redelijkerwijze kon overgaan tot het opnemen van de gegevens van [geïntimeerde] in het IVR en EVR en deze opname kon handhaven tot 26 mei 2006. Dat [geïntimeerde] uiteindelijk strafrechtelijk niet vervolgd is voor de feiten waarvoor op 6 oktober 2005 een redelijk vermoeden van schuld bestond en waarvoor ook aangifte is gedaan doet daar niet aan af, aangezien ook dit een later optredend feit is.

De conclusie luidt dat SNS door opname van de gegevens van [geïntimeerde] in het IVR en EVR, niet onrechtmatig heeft gehandeld, zodat ook voor schadevergoeding op grond van artikel 49 WBP geen plaats is.

5.

Slotsom

5.1.

Uit het voorgaande volgt dat het principaal beroep opgaat en dat het incidenteel beroep, dat uitgaat van de onrechtmatigheid van het handelen van SNS, geen verdere behandeling behoeft. Het bestreden vonnis zal worden vernietigd en de vorderingen van [geïntimeerde] zullen alsnog worden afgewezen.

5.2.

[geïntimeerde] zal, als in het ongelijk gestelde partij, in de kosten van beide instanties worden veroordeeld.