2.3.2 Operationele en financiële reorganisatie

20. Een belangrijk onderscheid betreft het verschil tussen financiële reorganisatie en operationele reorganisatie.1

In geval van operationele reorganisatie gaat het om de reorganisatie van de bedrijfsactiviteiten van de onderneming. Daarbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan verbetering van inkoop- en marketingprocessen, verbetering van managementinformatiesystemen, verbetering van het werkkapitaal- en cashflowmanagement, sanering van het personeelsbestand, het sluiten van verlieslatende bedrijfsonderdelen, het te gelde maken van (overtollige) vaste activa of het verkopen van (winstgevende) activiteiten die niet tot de kernactiviteiten behoren.2 Deze operationele reorganisatietechnieken worden toegepast om de kosten van de onderneming weer in lijn te brengen met de door haar gegenereerde inkomsten.

Het gaat bij financiële herstructureringen om het wijzigen van bestaande aanspraken van vermogensverschaffers en, indien mogelijk, om het verkrijgen van additionele financiering. De kern van financiële herstructurering wordt volgens Adriaanse e.a. gevormd door “het uit- of afstellen van bestaande financiële verplichtingen, alsmede het genereren van additionele liquiditeit”.3 Voorbeelden van maatregelen in het kader van financiële herstructurering zijn het uitstellen, verlagen of kwijtschelden van aflossings- en renteverplichtingen, het wijzigen van convenanten, het kwijtschelden van bepaalde contractuele boetes, het omzetten van risicomijdend kapitaal in risicodragend kapitaal, het genereren van risicodragende of risicomijdende financiering.4

Hoewel het van belang is onderscheid te maken tussen financiële reorganisatie enerzijds en operationele reorganisatie anderzijds gaan deze wijzen van reorganisatie in de praktijk vaak hand in hand. Een sanering van de schulden heeft immers weinig zin indien de oorzaak van de financiële problemen, bijvoorbeeld de slechte organisatie van de bedrijfsactiviteiten of een zwalkende strategie, niet wordt aangepakt. Bovendien is doorgaans additionele financiering nodig om de onderneming gedurende de operationele reorganisatie te helpen. Van geval tot geval zal het bestuur van een onderneming, eventueel bijgestaan door adviseurs, bekijken wat er nodig is om tot een succesvolle turnaround te komen. Doorgaans zal een pakket aan maatregelen van uiteenlopende aard noodzakelijk zijn.

In het kader van dit onderzoek wordt verder slechts aandacht besteed aan financiële reorganisatie.5 De hiernavolgende paragrafen bevatten een aantal basale onderscheiden in de diverse modaliteiten waarin een financiële reorganisatie – in abstracto – plaats kan vinden. In de volgende paragraaf pas ik deze onderscheidingen toe op de concrete reorganisatiemodaliteiten die naar Nederlands recht bestaan.