3.4.3 Onafhankelijkheid als gedragsnorm

Waar de beschermingsnorm erop is gericht de advocaat in staat te stellen onafhankelijk zijn werk te doen, richt de gedragsnorm zich op de arbeid van de advocaat zelf. De essentie van onafhankelijkheid als gedragsnorm is dat advocaten loyaal kunnen zijn aan hun cliënt. Tegelijkertijd moeten ze de druk en de invloed zowel van hun cliënt als van anderen kunnen weerstaan waardoor die loyaliteit, zoals De Wolff het uitdrukt, gecompromitteerd kan raken.1

Met zijn deskundigheid en ervaring weet een advocaat dat hij ten opzichte van zijn cliënt altijd een beter inzicht heeft in de behandeling van de zaak. Hij heeft het overzicht als het gaat om de verschillende strategieën die denkbaar zijn en zal beter dan zijn cliënt weten wat de beste keuze is.2 Juist omdat een advocaat onafhankelijk is, is hij ook in staat de zwakke punten in de positie van zijn cliënt te zien en juist de sterkere punten in de positie van de wederpartij.3 Een onafhankelijke advocaat moet een cliënt daarom een spiegel kunnen voorhouden en hem ermee kunnen confronteren dat een opstelling strategisch onverstandig of juridische onhoudbaar is. Voor zijn cliënt zal hij daarom van tijd tot tijd advocaat van de duivel moeten spelen.4 Als de advocaat met zijn cliënt daardoor over de aanpak van de zaak geen overeenstemming kan bereiken, dan vraagt het moed om zijn relatie met de cliënt bespreekbaar te maken waarbij er in het uiterste geval niets anders op zit dan afscheid van elkaar te nemen.5 De onafhankelijkheid van de advocaat kan in de relatie tot zijn cliënt onder druk komen te staan. Dus moeten advocaten sterk in hun schoenen staan.

Onafhankelijkheid is voor een advocaat zonder betekenis als zij niet in één adem wordt genoemd met zijn partijdige rol. Veel praktijksituaties hebben daarom een rechtstreekse relatie met de kernwaarde partijdigheid, waarvan ik er een aantal in de volgende paragraaf zal noemen.