HvJ EU, 20-03-2014, nr. C-139/12

Onder titel V (‘Belastbare handelingen’) van de Zesde richtlijn bepaalt artikel 5:

Hoofdstuk X (‘Vrijstellingen’) van deze richtlijn omvat een artikel 13 (‘Vrijstellingen in het binnenland’) dat bestaat uit de onderdelen A (‘Vrijstellingen ten gunste van bepaalde activiteiten van algemeen belang’), B (‘Overige vrijstellingen’) en C (‘Keuzerecht’).

Artikel 13, B, luidt:

In artikel 4, lid 3, van deze richtlijn wordt sub a en b respectievelijk melding gemaakt van ‘de levering van een gebouw of een gedeelte van een gebouw en het erbij behorend terrein vóór eerste ingebruikneming’ en ‘de levering van een bouwterrein’.

Artikel 13, C, van de Zesde richtlijn luidt:

Artikel 28, lid 3, van deze richtlijn bepaalt:

In bijlage F (‘Lijst van handelingen, bedoeld in artikel 28, lid 3, sub b’) bij deze richtlijn worden onder punt 16 ‘leveringen van de in artikel 4, lid 3, bedoelde gebouwen en terreinen’ vermeld.

In artikel 33, lid 1, van deze richtlijn is bepaald:

Met zijn tweede vraag, die eerst moet worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of de Zesde richtlijn zich verzet tegen een regeling van een lidstaat op grond waarvan over de verwerving van een meerderheidsdeelneming in een vennootschap waarvan de activa voornamelijk uit onroerend goed bestaan, een andere indirecte belasting dan de btw, namelijk de belasting op de overdracht van vermogensbestanddelen, wordt geheven, ongeacht de omstandigheid dat de betrokken transacties aan btw zijn onderworpen wanneer zij betrekking hebben op de rechtstreekse verwerving van dat onroerend goed en niet op de verwerving van de desbetreffende aandelen.

Vooraf zij erop gewezen dat de Zesde richtlijn handelingen die betrekking hebben op onroerend goed, grotendeels van btw vrijstelt. Artikel 13, B, sub g en h, van die richtlijn voorziet met name in vrijstelling van de aldaar genoemde onroerendgoedverrichtingen, met uitzondering van de verrichtingen als bedoeld in artikel 4, lid 3, sub a en b, ervan, te weten, in het bijzonder, de levering van nieuwe gebouwen of van bouwterreinen. Laatstgenoemde bepalingen doen echter niet af aan de mogelijkheid die de lidstaten overeenkomstig artikel 28, lid 3, sub b, van de Zesde richtlijn, juncto bijlage F, punt 16, ervan, wordt geboden om ook de in dat artikel 4, lid 3, bedoelde levering van gebouwen en terreinen te blijven vrijstellen.

Aangaande het door de verwijzende rechter vermelde verschil in behandeling tussen de rechtstreekse verwerving van onroerend goed, waarover btw wordt geheven, en de indirecte verwerving daarvan, waarover belasting op de overdracht van vermogensbestanddelen verschuldigd is, moet dus worden vastgesteld dat de vraag of de rechtstreekse verwerving van onroerend goed aan btw onderworpen is, hoe dan ook met name afhangt van het soort onroerend goed dat wordt verworven.

Wat de vermeende discriminatoire fiscale behandeling van mogelijkerwijs aan btw onderworpen leveringen van onroerend goed betreft, moet er voorts aan worden herinnerd dat de Zesde richtlijn blijkens artikel 33, lid 1, ervan de lidstaten niet belet belastingen, rechten en heffingen te handhaven of in te voeren, die niet het karakter van een omzetbelasting hebben. Aangezien het Unierecht het bestaan van concurrerende belastingregelingen toestaat, kunnen dergelijke belastingen bijgevolg ook worden geheven wanneer dat leidt tot cumulatie met de over dezelfde handeling geheven btw (zie in die zin arresten van 8 juli 1986, Kerrutt, 73/85, Jurispr. blz. 2219, punt 22, en 11 oktober 2007, KÖGÁZ e.a., C-283/06 en C-312/06, Jurispr. blz. I-8463, punt 33).

Met betrekking tot de nationale regeling die in het hoofdgeding aan de orde is, zij in herinnering gebracht dat het Hof bij beschikking van 27 november 2008 in de zaak Renta (C-151/08) reeds uitspraak heeft gedaan over de verenigbaarheid daarvan met artikel 33, lid 1, van de Zesde richtlijn. In die beschikking heeft het Hof herinnerd aan de wezenlijke kenmerken van de btw, zoals het die in zijn rechtspraak heeft ontwikkeld (zie met name arrest van 3 oktober 2006, Banca popolare di Cremona, C-475/03, Jurispr. blz. I-9373, punt 28 en aldaar aangehaalde rechtspraak), en heeft het vastgesteld dat een heffing met kenmerken als die van de belasting op de overdracht van vermogensbestanddelen zodanig van de btw verschilt dat zij niet kan worden aangemerkt als een belasting met het karakter van een omzetbelasting in de zin van artikel 33, lid 1, van de Zesde richtlijn.

In het aan het Hof overgelegde dossier wijst niets erop dat deze kwestie in het kader van de onderhavige prejudiciële verwijzing anders moet worden beoordeeld. Gelet op de redenering die in de voormelde beschikking Renta is gevolgd, moet bijgevolg worden geconstateerd dat de Zesde richtlijn zich niet verzet tegen de in het hoofdgeding aan de orde zijnde regeling.

Gelet op het voorgaande moet op de tweede vraag worden geantwoord dat de Zesde richtlijn aldus moet worden uitgelegd dat zij zich niet verzet tegen een bepaling van nationaal recht als artikel 108 van de wet op de effectenmarkt, op grond waarvan over de verwerving van een meerderheidsdeelneming in een vennootschap waarvan de activa voornamelijk uit onroerend goed bestaan, een andere indirecte belasting dan de btw wordt geheven, zoals die welke in het hoofdgeding aan de orde is.

Met zijn eerste vraag, die in de tweede plaats moet worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of op de koop van aandelen betrekking hebbende transacties, verricht door een belastingplichtige, die de verwerving van eigendom van onroerend goed omvatten, volgens de Zesde richtlijn en in het bijzonder artikel 13, B, sub d, punt 5, tweede streepje, daarvan, verplicht aan btw moeten worden onderworpen.

In haar schriftelijke opmerkingen neemt de Commissie het standpunt in dat het hoofdgeding ziet op het feit dat door La Caixa verrichte handelingen zijn onderworpen aan belasting op de overdracht van vermogensbestanddelen in plaats van aan btw, en dat uit het antwoord op deze vraag niet kan worden opgemaakt of over die handelingen al dan niet andere belastingen dan de btw mogen worden geheven.

Uit het verzoek om een prejudiciële beslissing blijkt dienaangaande dat de verwijzende rechter het Hof die vraag stelt teneinde te kunnen beoordelen of de op de koop van aandelen betrekking hebbende transacties die La Caixa heeft verricht, aan de belasting op de overdracht van vermogensbestanddelen moeten worden onderworpen, voor zover de Spaanse wettelijke regeling bepaalt dat transacties waarover btw wordt geheven niet aan de belasting op de overdracht van vermogensbestanddelen zijn onderworpen.

Dienaangaande zij in herinnering gebracht dat de fiscale behandeling waarin de Zesde richtlijn voorziet voor op de koop van aandelen betrekking hebbende transacties die de verwerving van eigendom van onroerend goed omvatten, met name kan verschillen naargelang de betrokken lidstaat al dan niet gebruikmaakt van de mogelijkheden die hem worden geboden door artikel 5, lid 3, van de Zesde richtlijn, juncto artikel 13, B, sub d, punt 5, tweede streepje, ervan, en door artikel 13, C, sub b, van deze richtlijn.

Vastgesteld zij echter dat de verwijzingsbeslissing niet nader vermeldt of de Spaanse wetgever van die mogelijkheden heeft gebruikgemaakt. In die omstandigheden kan het Hof niet op zinvolle wijze vaststellen of er een verband bestaat tussen de nationaalrechtelijke bepalingen die van toepassing zijn op het hoofdgeding en de bepalingen van de Zesde richtlijn waarvan om uitlegging wordt verzocht.

Hoe dan ook volgt uit het antwoord op de tweede vraag dat deze richtlijn zich er niet tegen verzet dat op de koop van aandelen betrekking hebbende handelingen, zoals die in het hoofdgeding, aan een andere indirecte belasting dan de btw worden onderworpen, zoals die welke in het hoofdgeding aan de orde is, zodat het, wat de heffing van die belasting betreft, niet van belang is of dergelijke handelingen krachtens die richtlijn al dan niet aan btw moeten worden onderworpen.

Gelet op een en ander hoeft de eerste vraag dus niet te worden beantwoord.

De Spaanse regering betwist de ontvankelijkheid van de derde vraag. Volgens haar doen alle feiten en omstandigheden die kenmerkend zijn voor de situatie in het hoofdgeding, zich voor binnen één en dezelfde lidstaat en gaat het dus om een zuiver interne situatie die buiten de rechtsorde van de Unie valt. Derhalve is het Hof niet bevoegd om deze vraag te beantwoorden.

Er zij op gewezen dat, hoewel het, gelet op de bevoegdheidsverdeling in het kader van de prejudiciële procedure, uitsluitend de taak van de nationale rechter is om het voorwerp te bepalen van de vragen die hij het Hof wenst te stellen, het aan het Hof staat om, ter toetsing van zijn eigen bevoegdheid, de omstandigheden te onderzoeken waaronder de nationale rechter zich tot het Hof heeft gewend (zie in die zin arresten van 9 november 2010, Volker und Markus Schecke en Eifert, C-92/09 en C-93/09, Jurispr. blz. I-11063, punt 39, en 21 juni 2012, Susisalo e.a., C-84/11, nog niet gepubliceerd in de Jurisprudentie, punt 16).

Dienaangaande moet in herinnering worden gebracht dat het Hof niet bevoegd is op een prejudiciële vraag te antwoorden wanneer duidelijk is dat de bepaling van Unierecht waarvan het Hof om uitlegging wordt gevraagd, geen toepassing kan vinden (zie in die zin arrest van 1 oktober 2009, Woningstichting Sint Servatius, C-567/07, Jurispr. blz. I-9021, punt 43 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Wat de regels van Unierecht betreft waarvan het Hof met de derde vraag om uitlegging wordt verzocht, moet erop worden gewezen dat de bepalingen van het WEU-Verdrag inzake de vrijheid van vestiging en het vrije verkeer van kapitaal niet van toepassing zijn op een situatie waarvan alle aspecten zich binnen één lidstaat voordoen (zie in die zin, met betrekking tot de vrijheid van vestiging, arrest van 17 juli 2008, Commissie/Frankrijk, C-389/05, Jurispr. blz. I-5397, punt 49 en aldaar aangehaalde rechtspraak en, wat het vrije kapitaalverkeer betreft, arrest van 5 maart 2002, Reisch e.a., C-515/99, C-519/99-C-524/99 en C-526/99-C-540/99, Jurispr. blz. I-2157, punt 24 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

In bepaalde specifieke omstandigheden staat het zuiver interne karakter van de betrokken situatie er echter niet aan in de weg dat het Hof een krachtens artikel 267 VWEU gestelde vraag beantwoordt.

Dat kan met name het geval zijn wanneer het nationale recht de verwijzende rechter voorschrijft een burger van zijn lidstaat dezelfde rechten toe te kennen als een burger van een andere lidstaat in dezelfde situatie aan het Unierecht kan ontlenen (zie in die zin met name arresten van 5 december 2000, Guimont, C-448/98, Jurispr. blz. I-10663, punt 23; 30 maart 2006, Servizi Ausiliari Dottori Commercialisti, C-451/03, Jurispr. blz. I-2941, punt 29, en 5 december 2006, Cipolla e.a., C-94/04 en C-202/04, Jurispr. blz. I-11421, punt 30), of wanneer het verzoek om een prejudiciële beslissing betrekking heeft op bepalingen van Unierecht waarnaar het nationale recht van een lidstaat verwijst ter bepaling van de voorschriften die in een zuiver interne situatie van die staat van toepassing zijn (zie in die zin met name arresten van 18 oktober 1990, Dzodzi, C-297/88 en C-197/89, Jurispr. blz. I-3763, punt 36; 16 maart 2006, Poseidon Chartering, C-3/04, Jurispr. blz. I-2505, punt 15, en 7 november 2013, Romeo, C-313/12, nog niet gepubliceerd in de Jurisprudentie, punt 21).

In casu zij met de Spaanse regering vastgesteld dat alle feiten en omstandigheden van het hoofdgeding zich voordoen binnen één lidstaat, aangezien dat geding betrekking heeft op de verwerving van een aanzienlijke deelneming in een in Spanje gevestigde onroerendgoedmaatschappij door een andere, eveneens in die lidstaat gevestigde vennootschap, waarvan belasting wordt geheven omdat de activa van de door haar verworven onroerendgoedmaatschappij voor ten minste 50 % uit op Spaans grondgebied gelegen onroerend goed bestaan.

Uit het verzoek om een prejudiciële beslissing blijkt echter niet dat de verwijzende rechter krachtens het nationale recht gehouden is partijen in het hoofdgeding een behandeling te waarborgen die is afgestemd op die welke krachtens het Unierecht toekomt aan een in dezelfde situatie verkerende marktdeelnemer uit een andere lidstaat. Evenmin blijkt dat de verwijzende rechter de inhoud van het in casu toepasselijke nationale recht moet bepalen aan de hand van de uitlegging van de Unierechtelijke bepalingen.

Al met al bevat de verwijzingsbeslissing onvoldoende concrete gegevens over het verband tussen de in het kader van de derde vraag geciteerde bepalingen van het WEU-Verdrag en de op het hoofdgeding toepasselijke nationale wettelijke regeling, zodat het Hof in omstandigheden als die van het hoofdgeding, waarvan alle aspecten zich binnen de betrokken lidstaat voordoen, niet bevoegd is om de derde vraag van het Tribunal Supremo te beantwoorden.

Gelet op het voorgaande is de derde vraag niet ontvankelijk.