14.3.2.1.4 Relatie met de boeteoplegging

De belastingkamer van de HR beschouwt de omkering van de bewijslast als dwangmiddel met een bestuursrechtelijk karakter.1 De bewijslast die hieruit voortvloeit, is een reparatoire, processuele sanctie op het frustreren van de waarheidsvinding door de belastingplichtige. Het vormt geen strafsanctie in de zin van art. 6 EVRM.2 Een belastinggeschil valt niet onder art. 6 EVRM, ook niet wanneer de belasting wordt vastgesteld met behulp van omkering van de bewijslast.3 In haar feitelijke uitwerking kan deze sanctie door de belastingplichtige wel als bestraffend worden ervaren.4

Het is de bedoeling van de wetgever dat bij de beoordeling van de hoogte van een vergrijpboete, ervan uit wordt gegaan dat de feitelijk geheven belasting – indien ook daarover een rechtsgeding aanhangig is gemaakt: zoals deze door de rechter in stand wordt gelaten – de verschuldigde belasting is. Ook als de hoogte daarvan is komen vast te staan met omkering.5 Dat het bedrag aan belasting dat als gevolg van het beboetbare feit te weinig is geheven ook de boetegrondslag vormt, is uitdrukkelijk vastgelegd in art. 67e, lid 2 (aanslagbelastingen) en art. 67f, lid 2 AWR (aangiftebelastingen).

In verband met de eisen van art. 6 EVRM, in het bijzonder de onschuldpresumptie van lid 2, bepaalt art. 25, lid 3 (slotzin) AWR dat bij het opleggen van vergrijpboetes de omkering en verzwaring van de bewijslast niet kunnen worden toegepast. Hierop sluit aan art. 27e, slotzin, AWR, die bepaalt dat de bewijslast niet wordt omgekeerd, voor zover het bezwaar of beroep is gericht tegen een vergrijpboete.6 Dit kan aanleiding zijn voor matiging van de opgelegde boete. Zie nader § 17.8 hierna.