2.1 Inleiding

In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de aansprakelijkheid van de producent voor schade ontstaan door gebrekkige producten. Een medische hulpzaak kan schade veroorzaken bij een patiënt doordat de zaak ongeschikt is voor het doel waarvoor deze gebruikt wordt of doordat de zaak een gebrek bevat. In dit laatste geval kan de patiënt zijn schade mogelijkerwijs verhalen op de producent van de betreffende zaak.

In 1985 is gepoogd de regimes ten aanzien van de aansprakelijkheid van de producent in de verschillende lidstaten van de toenmalige Europese Economische Gemeenschap (thans: Europese Unie) te harmoniseren door middel van de Richtlijn Productaansprakelijkheid (hierna: de Richtlijn).1 Deze harmonisatie werd noodzakelijk geacht omdat verschillen in de wetgeving van de lidstaten de mededinging kunnen vervalsen, het vrij verkeer van goederen binnen de gemeenschappelijke markt kunnen aantasten en tot verschillen kunnen leiden in het niveau van de bescherming van de consument tegen schade die door een product wordt toegebracht aan diens gezondheid en goederen.2 De Richtlijn werd in 1987 geïmplementeerd in het Engelse recht in de Consumer Protection Act, in 1989 in het Duitse recht in de Produkthaftungsgesetz, in 1990 in Nederland in de artikelen 1407a-j BW (oud) en in 1998 in Frankrijk in artikel 1386-1 e.v. Code Civil.3

In dit hoofdstuk wordt in paragraaf 2.2 eerst de ontwikkeling van productaansprakelijkheid in Nederland, Duitsland, Frankrijk en Engeland uiteengezet. Dit is relevant omdat hieruit volgt dat reeds voor de introductie van de Richtlijn de aansprakelijkheid van de producent in deze landen uit de sfeer van de verwijtbaarheid werd getrokken. Niet in elk land ging dit echter even ver, hetgeen samenhangt met de plaats van risicoaansprakelijkheden in de verschillende rechtstradities. Dit kleurt niet alleen het regime voor de aansprakelijkheid van de producent, maar ook het regime voor de aansprakelijkheid van de schuldenaar die een zaak gebruikt. Een beschrijving van de ontwikkeling van productaansprakelijkheid in de verschillende landen is bovendien relevant omdat de nationale aansprakelijkheidsregels tot op de dag van vandaag relevant zijn vanwege de beperkingen van de Richtlijn (en daardoor van de implementatiewetgeving).

In paragraaf 2.3 zal vervolgens het door de Richtlijn geïntroduceerde regime beschreven worden. Daarbij wordt, in aansluiting op het idee van maximumharmonisatie, ervan uit gegaan dat het regime ten aanzien van de elementen die de Richtlijn omvat in elk land gelijk is.4