4.5.2 Het interpretatiespectrum: van tekstueel tot de partijbedoeling

De methode waarop een overeenkomst wordt geïnterpreteerd, kan worden gezien als een spectrum. Aan de ene kant van het spectrum bevindt zich een puur tekstuele benadering. Dit is een objectieve benadering waarbij de tekst van de overeenkomst alles bepalend is. Aan de andere kant van het spectrum bevindt zich de benadering waarbij de partijbedoeling de doorslag geeft. Deze benadering is meer subjectief. Hoewel de tekst duidelijk A zegt, kan toch worden geconcludeerd dat B is overeengekomen als dat uit de partijbedoeling kan worden afgeleid.

Wanneer sprake is van een overeenkomst, is naar Nederlands recht veel ruimte voor uitleg. Bij die uitleg staan de bedoelingen van partijen voorop.1 Daarbij speelt een rol wat partijen over en weer van elkaar mochten begrijpen en verwachten. De norm op basis waarvan de inhoud van een overeenkomst wordt vastgesteld, wordt ook wel de Haviltex-norm genoemd:2

De toepassing van de Haviltex-norm geeft de doorslag bij de beantwoording van de vraag wat partijen zijn overeengekomen. Wanneer sprake is van professionele partijen, geldt het Haviltex-criterium evenzeer, al weegt de tekst van de overeenkomst in dat geval veel zwaarder bij de invulling van de partijbedoeling die nodig is om de inhoud van de overeenkomst vast te stellen.3

In het kader van de uitleg van een tussen partijen gesloten overeenkomst spelen uitlatingen en gedragingen van de betrokken partijen een rol. Een 403-verklaring is echter geen overeenkomst, maar een eenzijdige verklaring. De uitlegregels die gelden voor het uitleggen van overeenkomsten dienen dan ook niet op de uitleg van een 403-verklaring te worden toegepast.4 Maar om de rechtspositie van de consoliderende rechtspersoon en de schuldeiser van de vrijgestelde rechtspersoon te kunnen bepalen, zal een 403-verklaring toch uitgelegd moeten worden.5

Mocht worden geconcludeerd dat voor het ontstaan van een vorderingsrecht op de consoliderende rechtspersoon de acceptatie nodig is van een schuldeiser,6 dan kan mogelijk worden gesproken van een overeenkomst tussen de consoliderende rechtspersoon en de schuldeiser. Dat zet dan de deur open voor ruimere uitlegmogelijkheden van een 403-verklaring. Eventuele imperfecte 403-verklaringen kunnen dan makkelijker worden ‘geheeld’ door te betogen dat de consoliderende rechtspersoon heeft bedoeld een verklaring af te leggen die voldoet aan de vereisten van artikel 2:403 BW, teneinde de vrijstelling te mogen toepassen.