Rb. Amsterdam, 26-11-2014, nr. C-13-559621 - HA ZA 14-191

2. [eiser 2],

beiden wonende te [woonplaats],

eisers,

advocaat mr. A.L.C.M. Oomen,

tegen

1. de naamloze vennootschap

PRICEWATERHOUSE COOPERS BELASTINGADVISEURS N.V.,

2. de naamloze vennootschap

PRICEWATERHOUSE COOPERS ACCOUNTANTS N.V.,

beide gevestigd te Amsterdam,

gedaagden,

advocaat mr. J.W. van Rijswijk.

Eisers zullen hierna gezamenlijk [eisers gezamenlijk]worden genoemd en afzonderlijk [eiser 1] en [eiser 2]. Gedaagden zullen gezamenlijk worden aangeduid met PWC.

Het verloop van de procedure blijkt uit:

Ten slotte is vonnis bepaald.

[eisers gezamenlijk]vordert - kort samengevat - bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad vast te stellen dat PWC verwijtbaat tekort is geschoten jegens [eisers gezamenlijk]en gehouden is de schade te vergoeden zoals de rechtbank juist zal achten, danwel PWC te veroordelen om schade te vergoeden nader op te maken bij staat, met veroordeling van PWC in de kosten van het geding.

In de kern verwijt [eisers gezamenlijk]PWC het volgende:

PWC voert verweer.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.

Kern van het geschil is of PWC de diverse werkzaamheden voor [eisers gezamenlijk]heeft uitgevoerd zoals van een redelijk handelend en redelijk bekwaam accountant/belastingadviseur mag worden verwacht. Hierna zullen achtereenvolgens de verschillende door [eisers gezamenlijk]geuite klachten worden behandeld en zal worden beoordeeld of is voldaan aan deze norm. Indien deze norm geschonden is, zal vervolgens onderzocht worden of aannemelijk is geworden dat door [eisers gezamenlijk]mogelijk schade is geleden door de tekortkoming van PWC omdat alleen dan tot aansprakelijkheid kan worden geconcludeerd.

Ten aanzien van 3.2. sub A; de contante betalingen

PWC heeft erkend dat de door de Belastingdienst naar aanleiding van het boekenonderzoek toegepaste correctie ter zake van ten onrechte niet opgenomen contante praktijkopbrengsten over de jaren 2001, 2002 en 2003 kan worden toegerekend aan een omissie van PWC. Dit betekent dat als onbetwist vaststaat dat PWC op dit punt niet heeft gehandeld zoals van een redelijk handelend en redelijk bekwaam accountant/

belastingadviseur mag worden verwacht.

Dit doet de vraag rijzen welke schade [eisers gezamenlijk]door deze tekortkoming van PWC heeft geleden. Voor vergoeding komt slechts in aanmerking schade die in zodanig verband staat met de gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid van PWC berust, dat zij haar, mede gezien de aard van de aansprakelijkheid en van de schade als een gevolg van deze gebeurtenis kan worden toegerekend, aldus artikel 6:98 Burgerlijk Wetboek (hierna: BW).

[eisers gezamenlijk]heeft onder meer aangevoerd dat hij schade heeft geleden doordat hij in 2007 werd geconfronteerd met forse navorderingsaanslagen van in totaal € 235.947,= waarop hij niet had gerekend en ook niet hoefde te rekenen omdat hij ervan uit heeft mogen gaan dat de door PWC ingediende aangiften Inkomstenbelasting 2001, 2002 en 2003 aan alle redelijke eisen voldeden en niet tot aanvullende belastingheffingen aanleiding zouden geven. Ten gevolge van de door PWC gemaakte fouten heeft [eisers gezamenlijk]de aanvankelijk te weinig betaalde inkomstenbelasting ten onrechte als verteerbaar inkomen beschouwd en dat als zodanig besteed. Voorts heeft [eisers gezamenlijk]aangevoerd dat hij schade heeft geleden doordat de Belastingdienst naar aanleiding van de niet verwerkte contante betalingen alle bescheiden die betrekking hebben op de inkomsten uit de praktijkactiviteiten is gaan onderzoeken, alsmede nagenoeg alle bescheiden die betrekking hebben op de aftrekposten. Bovendien werd het onderzoek dat aanvankelijk alleen voor het jaar 2001 was bedoeld vanwege de vele onjuistheden in de aangifte 2001 uitgebreid tot de aangiften 2002 en 2003 en werd vervolgens het onderzoek over die jaren ook naar de Antwerpse praktijk uitgebreid. Aldus duurde het onderzoek waarvoor de Belastingdienst aanvankelijk enkele dagen had uitgetrokken, ten gevolge van de vele door PWC gemaakte fouten uiteindelijk (ruim) achttien maanden, aldus [eisers gezamenlijk]

PWC voert aan dat [eisers gezamenlijk]niet heeft onderbouwd dat hij schade heeft geleden door de omstandigheid dat hij zijn inkomen al had verteerd. Ook voert PWC aan dat [eisers gezamenlijk]de te betalen inkomstenbelasting, ervan uitgaande dat die pas in 2007 is voldaan, tenminste vijf jaar later heeft hoeven te betalen dan de jaren waarop die inkomstenbelasting betrekking heeft (2001, 2002 en 2003) zodat hij gedurende die periode rendement op die gelden heeft kunnen maken. Ten aanzien van de overige door [eisers gezamenlijk]gestelde schadeposten betwist PWC het causaal verband.

De rechtbank stelt voorop dat - indachtig het onder 4.3. vermelde uitgangspunt - de door PWC aan [eisers gezamenlijk]te betalen schadevergoeding niet kan bestaan uit de door de Belastingdienst opgelegde naheffingen, omdat [eisers gezamenlijk]deze belasting ook verschuldigd zou zijn geweest indien PWC wel zou hebben gehandeld zoals van een redelijk handelend en redelijk bekwaam accountant/belastingadviseur had mogen worden verwacht.

De rechtbank acht voor het overige wel aannemelijk geworden dat mogelijk schade is geleden door de tekortkoming van PWC. Omdat [eisers gezamenlijk]aanvankelijk een verwijzing naar de schadestaatprocedure heeft gevorderd, heeft het debat tussen partijen over de geleden schade en het causaal verband tussen de gestelde schade en het tekortschieten van PWC nog onvoldoende plaatsgevonden. Ter comparitie is besproken dat indien de rechtbank toe zou komen aan het begroten van de schade partijen zich alsdan nog zullen mogen uitlaten over de schade. Dit betekent dat [eisers gezamenlijk]zich bij akte zal mogen uitlaten over de geleden schade als gevolg van het niet verwerken door PWC van de contante betalingen van de praktijk in de jaarstukken 2001, 2002 en 2003 en in de aangifte Inkomstenbelasting van [eisers gezamenlijk]over voornoemde jaren, zulks zoveel mogelijk gestaafd met schriftelijke bewijsstukken. Daarbij dient [eisers gezamenlijk]zich ook uit te laten over het causaal verband tussen de gestelde schade en het tekortschieten van PWC. Vervolgens zal PWC hierop bij antwoordakte mogen reageren.

Voor zover [eisers gezamenlijk]aan dit onderdeel van zijn vordering ook het al dan niet door PWC gewezen zijn op de noodzaak een kasboek bij te houden ten grondslag heeft gelegd, behoeft zulks geen nadere bespreking nu de tekortkoming van PWC ten aanzien van de verwerking van de contante betalingen op grond van hetgeen hiervoor is overwogen reeds vaststaat.

De fiscale waardering van het praktijkpand (vordering 3.2. sub B, C en D)

[eisers gezamenlijk]voert aan dat hij aanvankelijk de praktijk uitoefende in ziekenhuizen. In de woning van [eisers gezamenlijk]werd een ruimte voor de praktijk ingericht waarna in de aangifte Inkomstenbelasting afgerond 15% van die woning aan de praktijk werd toegerekend. Daarna heeft [eisers gezamenlijk]de praktijk overbracht naar het pand aan de [adres], hetgeen aan PWC bekend was. In de aangiften na 2000 is ten onrechte het oude percentage van afgerond 15% voor het zakelijke deel blijven staan. De Raad van Tucht heeft deze fout wel aan [naam 1] toegerekend, de Raad van Beroep heeft het voor rekening van zijn voorganger van PWC gelaten. Uiteraard is PWC voor die fout wel aansprakelijk, aldus [eisers gezamenlijk]

PWC betwist dat zij ten aanzien van de fiscale waardering van het pand onjuist heeft gehandeld en verwijst ter ondersteuning van haar betoog naar de tuchtuitspraak van de Raad van Beroep in de door [eisers gezamenlijk]tegen [naam 1] ingediende tuchtklacht. Ook wijst PWC op het ontbreken van een boete van de Belastingdienst waaruit volgens haar blijkt dat niet verwijtbaar is gehandeld.

De rechtbank neemt in aanmerking dat het feit dat de Belastingdienst in dit verband geen boete heeft opgelegd, niet maakt dat geen sprake kan zijn van een tekortkoming van PWC in civielrechtelijke zin.

Ook kan aan de uitspraak van de Raad van Beroep zoals door PWC aangehaald geen onderbouwing van het standpunt van PWC worden ontleend. Immers heeft de Raad van Beroep geoordeeld dat [naam 1] deze waardering niet kan worden verweten omdat (zie hiervoor onder 2.6.) bij het nieuw aantreden van een belastingadviseur (in 2003 althans 2004, rechtbank) zonder bijzondere aanwijzingen geen directe reden bestaat om een sinds jaren bestendige lijn in het aandeel van het pand voor zakelijk gebruik te onderzoeken. Deze uitspraak ziet derhalve uitsluitend op de rol van [naam 1] als nieuw aangetreden belastingadviseur en zegt niets over de eventuele aansprakelijkheid van PWC. De Raad van Tucht heeft in eerste aanleg over de klacht van [eisers gezamenlijk]tegen [naam 1] geoordeeld (zie 2.5.) dat de omstandigheid dat tijdens het boekenonderzoek bij compromis is overeengekomen het pand te etiketteren naar 55% zakelijk gebruik en 45% privégebruik erop wijst dat het zakelijk gebruik van het pand niet op een zorgvuldige wijze is vastgesteld. Het verschil in percentage zoals uiteindelijk bij compromis is vastgesteld en zoals het was (afgerond 15% zakelijk en 85% privé), is door de tuchtrechter in eerste aanleg dusdanig groot geoordeeld dat vermoed werd dat het aanvankelijk door PWC vastgestelde percentage niet in redelijkheid tegenover de fiscus kon worden staande gehouden. Waarom de rechtbank in afwijking van hetgeen de tuchtrechter in eerste aanleg heeft geoordeeld zou moeten oordelen dat het door PWC vastgestelde fiscale gebruik van het pand wel correct is vastgesteld, is door PWC onvoldoende toegelicht. Dit betekent dat PWC de stelling van [eisers gezamenlijk]dat zij met betrekking tot de fiscale waardering van het pand niet heeft gehandeld zoals van een redelijk handelend en redelijk bekwaam accountant/ belastingadviseur mag worden verwacht onvoldoende gemotiveerd heeft betwist. De rechtbank zal daarom als vaststaand aannemen dat PWC ook in zoverre is tekortgekomen.

Daarbij rijst de vraag welke schade [eisers gezamenlijk]door deze tekortkoming van PWC heeft geleden. Ook hier geldt dat de door PWC verschuldigde schadevergoeding niet kan bestaan uit de uiteindelijk opgelegde belastingaanslagen (zowel ten aanzien van de waardering van het bedrijfspand als ten aanzien van de investeringsaftrek en de hypotheekrente aftrek), omdat [eisers gezamenlijk]deze ook verschuldigd zou zijn geweest indien PWC niet tekort zou zijn geschoten in haar werkzaamheden.

De rechtbank acht voor het overige wel aannemelijk geworden dat mogelijk schade is geleden door de tekortkoming van PWC. Dit betekent dat [eisers gezamenlijk]zich over de geleden schade als gevolg van de omstandigheid dat PWC in het kader van de fiscale waardering van het pand is tekortgekomen bij akte (zo veel mogelijk met schriftelijke bewijsstukken onderbouwd) zal mogen uitlaten waarop PWC bij antwoordakte zal mogen reageren. Ook dient [eisers gezamenlijk]zich uit te laten over het causaal verband tussen deze tekortkoming van PWC en de door [eisers gezamenlijk]gestelde schade.

Vordering 3.2. sub E; de zelfstandigenaftrek voor [eiser 2]

Gesteld noch gebleken is dat [eisers gezamenlijk]door de handelwijze van PWC op dit punt enige schade heeft geleden. Nu niet aannemelijk is geworden dat door dit handelen van PWC mogelijk schade is geleden, kan niet tot aansprakelijkheid worden geconcludeerd. Daarom zal de vordering van [eisers gezamenlijk]in zoverre worden afgewezen.

Vordering 3.2. sub F; de ontbinding van de maatschap

Ter gelegenheid van de comparitie van partijen is door prof. mr. J.F.M. Giele verklaard dat op zichzelf door de ontbinding van de maatschap geen schade is geleden, maar dat dit punt naar voren is gebracht ter illustratie van de door PWC gepleegde wanprestatie. Nu niet aannemelijk is geworden dat door dit handelen van PWC mogelijk schade is geleden, zal de vordering van [eisers gezamenlijk]in zoverre worden afgewezen.

Vordering 3.2. sub G; de bescherming van het medisch beroepsgeheim tegenover de Belastingdienst

Ook ten aanzien van hetgeen [eisers gezamenlijk]heeft aangevoerd over de bescherming van het medisch beroepsgeheim tegenover de Belastingdienst heeft te gelden dat gesteld noch is gebleken dat [eisers gezamenlijk]door het handelen van PWC schade heeft geleden. Nu niet aannemelijk is geworden dat mogelijk schade is geleden, betekent dit dat de vordering van [eisers gezamenlijk]ook op dit punt als onvoldoende onderbouwd zal worden afgewezen.

Immateriële schade

[eisers gezamenlijk]stelt zwaar te hebben geleden onder het (ruim) achttien maanden durende boekenonderzoek en de dreiging van enorme navorderingsaanslagen en boetes. De immateriële schade begroot [eisers gezamenlijk]op € 100.000,= per persoon. De immateriële schade is mede vergroot doordat PWC lange tijd de schuld van de omissies bij [eiser 2] heeft willen leggen en dat standpunt is blijven accentueren door [eisers gezamenlijk]te blijven bestoken met declaraties. [eiser 2] heeft te lijden gehad omdat zij verantwoordelijk was voor de boekhouding, aldus steeds [eisers gezamenlijk]

PWC heeft aangevoerd dat deze gestelde schade niet is aangetoond noch gesubstantieerd, laat staan dat [eisers gezamenlijk]iets dienends heeft gesteld over de vereiste causaliteit. Volgens PWC is derhalve niet voldaan aan de stelplicht.

Op grond van artikel 6:106 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek bestaat recht op immateriële schadevergoeding indien de aansprakelijke persoon het oogmerk had zodanig nadeel toe te brengen of indien de benadeelde lichamelijk letsel heeft opgelopen, in zijn eer of goede naam is geschaad of op andere wijze in zijn persoon is aangetast. Dat een van deze gronden zich in het onderhavige geval voordoet is niet gebleken. Dit betekent dat de gevorderde immateriële schadevergoeding een grondslag ontbeert en daarom niet kan worden toegewezen.

Iedere verdere beslissing zal worden aangehouden.

De rechtbank

bepaalt dat de zaak weer op de rol zal komen van 7 januari 2015 voor het nemen van een akte door [eisers gezamenlijk]over hetgeen is vermeld onder 4.7 en 4.14, waarna PWC in de gelegenheid zal worden gesteld een antwoordakte te nemen,

houdt iedere verdere beslissing aan.

Dit vonnis is gewezen door mr. M.M. Korsten - Krijnen rechter, bijgestaan door mr. A. Vogelzang, griffier, en is in het openbaar uitgesproken op 26 november 2014.1.