5.5.2.3 Positieve verplichtingen en geschillen tussen private partijen

In het eerder ter sprake gekomen Sovtransavto-arrest1 oordeelde het EHRM dat op de EVRM-lidstaten een positieve verplichting rust om er voor te zorgen dat geschillen tussen burgers over eigendomsrechten kunnen worden beslecht in rechtelijke procedures die – kort gezegd – beantwoorden aan art. 6 EVRM. Daaraan had de desbetreffende lidstaat (de Oekraïne) niet voldaan. Tot de tekortkomingen behoorde onder meer dat de Oekraïense feitenrechters in de desbetreffende procedure zich niet gebonden achten aan uitspraken van hogere rechters. Daardoor konden en moesten procedures steeds worden heropend en bestond bijgevolg rechtsonzekerheid voor de eigenaar. Deze onzekerheid werd vergroot doordat de uitvoerende macht (een gemeente), die geen partij was bij de procedure(s), zich toch met de procedure(s) bemoeide. Door deze problemen was de klager in zijn eigendom aangetast.2 Dat op de EVRM-lidstaten een dergelijke positieve verplichting rust, volgt in feite reeds uit het aanvaarden van art. 6 EVRM.

In aanvulling het Sovtransavto-arrest overwoog het EHRM in het Fuklev- arrest3 dat de EVRM-lidstaten hun eigen wettelijke bepalingen ten aanzien van de tenuitvoerlegging van onherroepelijke vonnissen en faillissementen moeten naleven. Ook dit volgt echter reeds uit art. 6 EVRM.4

In het Blumberga-arrest5 ging het EHRM nog een stapje verder door te oordelen dat de lidstaten in voorkomende gevallen een schadevergoedingsactie moeten bieden voor het geval het recht op ongestoord genot van eigendom wordt geschonden door een private persoon.

Het lijkt hier te gaan om een uitwerking van art. 41 EVRM, dat recht geeft op een billijke genoegdoening, indien het nationale recht geen recht geeft op volledig herstel naar aanleiding van een schending van een door het EVRM gewaarborgd recht.

In het S.L. en J.L.-arrest6 stonden ook kinder(eigendoms)rechten centraal. De klagers waren in hun kindertijd eigenaar van een villa. Hun moeder was, in haar hoedanigheid van de wettelijke vertegenwoordiger van de klagers, een ruilovereenkomst aangegaan. De villa werd omgeruild voor een veel goedkopere flat. Om deze ruilovereenkomst te kunnen sluiten had de moeder de goedkeuring nodig van een (Kroatisch) overheidsorgaan. De manier waarop die toestemming was verkregen, was met allemaal procedurele tekortkomingen gepaard gegaan waardoor er onvoldoende oog was geweest voor het feit dat deze ruil niet in het belang van de klagers was. Op latere leeftijd spraken de klagers daarop het desbetreffende overheidsorgaan aan, maar dat bood geen soelaas, omdat de daarvoor geldende termijnen reeds waren verstreken. Daarbij was van belang dat de klagers om deze termijnen te halen, reeds op minderjarige leeftijd procedures hadden moeten entameren.

In het arrest verwijst het EHRM naar de hierboven besproken rechtspraak. In dat kader beoordeelde het EHRM of in de procedures, waarmee de eigendomsrechten van de klagers had kunnen worden beschermd, wel voldoende rekening gehouden werd met hun rechten als kinderen. Bij de beoordeling van die vraag putte het EHRM (impliciet) inspiratie uit kinderrechtenverdragen.7