Cameratoezicht op Tata Steel niet onrechtmatig: cameratoezicht niet op de persoon gericht en niet ingrijpender dan nodig voor effectief toezicht op proces waarbij schadelijke stoffen vrijkomen. Kans dat cameratoezicht leidt tot inbreuk op privacy werknemers gering.

De Omgevingsdienst betoogt dat een spoedeisend belang ontbreekt. Dit verweer wordt verworpen. Tata Steel heeft haar vordering onder meer gebaseerd op een gestelde schending van het recht op privacy van haar werknemers. Dat belang is naar zijn aard van voldoende gewicht om een inhoudelijke beoordeling van de vordering te rechtvaardigen.

Verder betogen de Omgevingsdienst dat de zaak zich niet leent voor een behandeling in kort geding, omdat het geschil in technische, juridische en organisatorische zin complex van aard is. Ook dit verweer slaagt niet. Beoordeeld moet worden of het cameratoezicht onrechtmatig is en of daarom de camera verwijderd moet worden.

Die vragen zijn niet te complex om in kort geding te behandelen.

De voorzieningenrechter zal de zaak hierna dan ook inhoudelijk beoordelen.

Tata Steel heeft zich ter onderbouwing van het betoog dat het onderhavige cameratoezicht onrechtmatig is onder meer beroepen op de Algemene Verordening Gegevensverwerking (AVG). Zij stelt (1) dat de AVG van toepassing is omdat er bij het toezicht persoonsgegevens worden verwerkt.

Zij stelt verder:

Tenslotte, (7) beroept zij zich erop dat het cameratoezicht in strijd is met artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (hierna: EVRM).

De voorzieningenrechter zal de argumenten van Tata Steel in de aangegeven volgorde bespreken. Zij zal daaraan voorafgaand vaststellen hoe de Omgevingsdienst het cameratoezicht feitelijk heeft ingericht.

De Omgevingsdienst heeft onweersproken aangevoerd dat zij gebruik maakt van een vaste camera(positie) die een beeld oplevert als op bijlage 2 bij dit vonnis is afgebeeld.

Dit is de enige camerapositie waarvan zij gebruik wil maken. De camera bevindt zich op circa 450 meter afstand van het proces waarop de Omgevingsdienst toezicht wil houden en is ingesteld op een standaard opslagresolutie van 2 megapixels. De resolutie van de opgeslagen beelden kan na opslag niet worden verhoogd. Het live uitkijken van de beelden gebeurt op een standaard ingestelde resolutie van 1 megapixels. De helft van de normale beeldoppervlakte is door een zgn. privacy-mask afgeschermd. Die afscherming kan niet door de toezichthouders van de Omgevingsdienst (op afstand) worden verwijderd en bij de opgeslagen beelden ook niet ongedaan worden gemaakt.

De Omgevingsdienst stelt dat deze instellingen zodanig zijn dat (indirecte) identificatie van medewerkers op basis van de beelden is uitgesloten. Men ziet hoogstens wat silhouetten. Zelfs de eigen medewerkers van Tata Steel zullen niet in staat zijn om op de camerabeelden hun collega’s te herkennen.

De Omgevingsdienst erkent dat de gebruikte camera andere instellingen toelaat en ook functies biedt als gezichtsherkenning en bewegingsdetectie, maar stelt dat die instellingen in relatie tot het doel van het toezicht voor haar geen nut hebben en niet zullen worden gebruikt. De instellingen van de camera kunnen slechts worden gewijzigd door de technisch beheerder, die daartoe autorisatie moet vragen, zich naar de camera moet begeven en hulp van de monteur moet inschakelen. De Omgevingsdienst ziet geen reden om de gekozen instellingen te wijzigen.

De voorzieningenrechter stelt vast dat uit het door Tata Steel overgelegde beeldmateriaal niet kan worden opgemaakt dat de camera andere posities heeft of zal hebben dan de positie waarop deze nu staat ingesteld. De voorzieningenrechter neemt op grond van de uitlatingen van de Omgevingsdienst aan dat de camera enkel is opgesteld om beelden binnen te halen van de momenten waarop er sprake is van de rookontwikkeling die hiervoor als indicatief voor overtreding van de voorschriften is aangemerkt. Die beelden worden één keer per drie weken geselecteerd, voor zover zij in het opgenomen materiaal worden aangetroffen, en worden opgeslagen. De rest van het opgenomen materiaal wordt vernietigd. Voor zover Tata Steel aan de juistheid van deze uitlatingen en/of de bestendigheid van dit voornemen twijfelt acht de voorzieningenrechter voor die twijfel geen redelijke grond.

Tata Steel heeft foto’s overgelegd waaruit volgens haar blijkt dat de afstand tussen de camera en werknemers die zich bewegen over haar terrein onder omstandigheden veel geringer is. Zij heeft echter niet aannemelijk gemaakt dat die werknemers op de posities waarom het dan gaat ook in beeld zijn. Op grond van de door de Omgevingsdienst overgelegde foto’s en video-opnamen acht de voorzieningenrechter dat ook niet aannemelijk; zij zullen worden afgeschermd door het privacy mask.

Tata Steel heeft ook gewezen op uitlatingen van een vertegenwoordiger van de werknemers die bij een bezoek aan de Omgevingsdienst op 4 april 2023 beelden heeft gezien en heeft laten weten ‘in shock’ te zijn omdat hij direct zijn personeelsleden op de camerabeelden herkende. De voorzieningenrechter kan dit niet goed plaatsen. Op de door de Omgevingsdienst overgelegde video zijn weliswaar menselijke gedaanten te zien, maar dat zijn niet meer dan stipjes. Bij uitvergroting zal de lage resolutie er voor zorgen dat er niet meer dan blokjes zichtbaar zijn. Voor zover de vertegenwoordiger andere beelden heeft gezien, heeft Tata Steel die niet overgelegd. Ook is niet gebleken dat zij heeft gepoogd een kopie van die beelden te krijgen.

De voorzieningenrechter acht op deze gronden tegenover betwisting niet aannemelijk gemaakt dat het bij de huidige configuratie van het systeem als hiervoor omschreven (vaste camerapositie, afstand, resolutie, maskering) mogelijk is om personen door anderen (dan hun manager of collega’s) herkenbaar in beeld te brengen.

De voorzieningenrechter heeft aan de hand van vergroting van het overgelegde fotomateriaal vastgesteld dat het hoogst onaannemelijk is dat enige van de daarop voorkomende personen door enige bij de verwerking van het materiaal betrokken functionaris kan worden herkend.

De toepasselijkheid van AVG moet worden bepaald aan de hand van het antwoord op de vraag of er sprake is van verwerking van persoonsgegevens in de zin van artikel 4 van die verordening.

De Omgevingsdienst heeft niet bestreden dat er gegevens worden verwerkt, wel dat deze gegevens kwalificeren als persoonsgegevens.

Van persoonsgegevens in de zin van artikel 4 AVG is sprake indien de betrokken gegevens het mogelijk maken om een natuurlijk persoon (hierna: ‘de betrokkene’) direct of indirect te identificeren. Wanneer de persoon nog niet geïdentificeerd is (wat doorgaans het geval is als er geen direct identificerende gegevens worden verwerkt) gaat het om de vraag of de persoon aan de hand van de gegevens redelijkerwijs en zonder onevenredige inspanning identificeerbaar is. Bij de beoordeling of er sprake is van identificeerbaarheid moeten de mogelijkheden van de verwerkingsverantwoordelijke (of een derde) om de identificatie tot stand te brengen worden meegewogen.

In het proces voorafgaand aan de zitting is door de Omgevingsdienst geen klare wijn is geschonken over de wijze waarop het privacy mask technisch is doorgevoerd. Haar stellingen daaromtrent ter zitting zijn door Tata Steel weersproken. Ook overigens moet worden vastgesteld dat de Omgevingsdienst niet kan uitsluiten dat, indien op het terrein van Tata Steel aanwezige personen zich binnen het door de camera bestreken beeldoppervlak begeven, het kan voorkomen dat het opgenomen materiaal sporen van hun aanwezigheid bevat.

Dat leidt de voorzieningenrechter tot het oordeel dat voorshands rekening moet worden gehouden met de mogelijkheid dat (in ieder geval in technische zin) sprake is van verwerking van persoonsgegevens in de zin van de AVG.

Dat betekent dat de rechtmatigheid van het toezicht aan de hand van de daarvoor in de AVG opgenomen richtsnoeren moet worden vastgesteld. Die richtsnoeren zijn te vinden in artikel 5 van de AVG. Zij luiden als volgt.

Persoonsgegevens moeten:

Persoonsgegevens mogen ingevolge artikel 6 AVG onder meer worden verwerkt als dit noodzakelijk is voor de uitoefening van het openbaar gezag dat aan de verwerkingsverantwoordelijke is opgedragen. De verwerking moet in deze gevallen een toereikende wettelijke grondslag hebben, waarin ook het doel van de verwerking moet staan.

De Omgevingsdienst baseert het hier aan de orde zijnde cameratoezicht op artikel 5:18 van de Algemene Wet Bestuursrecht (hierna: Awb).

Artikel 5:18 Awb luidt:

Tata Steel stelt dat dit artikel betrekking heeft op de bevoegdheden van een toezichthouder tijdens een inspectiebezoek ter plaatse. De bepaling geeft het bevoegd gezag niet de ruimte om — op afstand — permanent cameratoezicht uit te oefenen. Met het woord ‘opnemen’ heeft de wetgever iets heel anders voor ogen gehad. De term veronderstelt een specifieke, concreet in de tijd te bepalen feitelijke handeling om meer kennis omtrent iets te vergaren. De toezichtsbevoegdheid is een bevoegdheid tot feitelijk, fysiek handelen, zoals ook blijkt uit de leden 2 t/m 4 van artikel 5:18 Awb.

De Omgevingsdienst heeft betoogd dat artikel 5:18 Awb aan toezichthouders de (algemene) bevoegdheid toekent om zaken te onderzoeken, aan opneming te onderwerpen en van zaken een monster te nemen. De bevoegdheid tot het onderzoeken van zaken en het aan opneming onderwerpen van zaken moet volgens de Omgevingsdienst ruim worden opgevat en is techniek-neutraal geformuleerd. De bepaling laat toe dat de toezichthouder gebruik maakt van apparatuur ten behoeve van de 'opneming', mits de inzet van die apparatuur voldoet aan de overige uitgangspunten en beginselen van de Awb. Een beperking tot het maken van foto's volgt niet uit de (strekking van de) wet. Het maken van 'fotografische opnamen' is slechts een voorbeeld dat in de parlementaire geschiedenis door de wetgever is genoemd. Dat deze apparatuur in de memorie van toelichting expliciet wordt genoemd mag niet worden opgevat dat het gebruik van niet met name genoemde apparatuur niet is toegestaan. De wetgever heeft met artikel 5:18 Awb juist een algemene bevoegdheid willen creëren, zodat een eind kon worden gemaakt aan de specificatie van de zaken die onderzocht kunnen worden en de gevallen waarin het onderzoek mag worden toegepast in bijzondere wetten.

De voorzieningenrechter onderschrijft het standpunt van de Omgevingsdienst.

Artikel 5:18 Awb is onderdeel van een algemene regeling van het toezicht op de naleving van wettelijke voorschriften in titel 5.2 Awb, die op haar beurt weer onderdeel is van een algemene regeling van de handhaving. De leidende gedachten die ten grondslag hebben gelegen aan het ontwerp van die regeling zijn in de memorie van toelichting1. onder meer als volgt verwoord.

Dat toezicht een continu proces kan zijn sluit aan bij de gewone betekenis van het woord en past in de definitie die de Hoge Raad al in 18952. van het begrip toezicht heeft gegeven.

Titel 5.2 Awb bevat volgens de memorie van toelichting3. een weerspiegeling van het gebruikelijke pakket aan toezichtsbevoegdheden dat men voorheen in tal van bijzondere wetten aantrof. Bij de opname van die bevoegdheden in de nieuwe regeling is een afweging gemaakt tussen een vrije rechtssfeer van burgers enerzijds en het belang van een adequate en evenwichtige toedeling van bevoegdheden anderzijds. Eventuele toekenning van aanvullende bevoegdheden door de bijzondere, formele wetgever is blijkens de toelichting alleen mogelijk als daarvoor zwaarwegende redenen bestaan. Ook dat pleit voor de interpretatie van art 5:18 als een open stelsel.

In artikel 5:13 Awb is met opname van het evenredigheidsbeginsel een algemene normering van de bevoegdheidsuitoefening opgenomen: een toezichthouder maakt van zijn bevoegdheden slechts gebruik voor zover dat redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak nodig is. In de jurisprudentie is steun te vinden voor de gedachte dat de aanwezigheid van deze beperking implicaties heeft voor de vraag of titel 5.2 Awb in een concreet geval een toereikende grondslag biedt voor een bevoegdheidsuitoefening die inbreuk maakt op de privacy, en wel in die zin dat de uitoefening van de bevoegdheid met inachtneming van die beperking voldoet aan de eisen die op grond van artikel 8, tweede lid, van het EVRM aan die grondslag worden gesteld.4.

Gelet op de breedheid van de geregelde materie en de functie van titel 5 Awb als algemeen formeelwettelijk kader voor de handhaving, past het tegen de geschetste achtergrond niet om aan de hand van een wetshistorische interpretatie op zoek te gaan naar een antwoord op de vraag of enig gebruik van technologie die ten tijde van de invoering van de regeling — 1996 — nog niet bestond, of waarvan gebruik toen tijdens de parlementaire behandeling niet in het vizier is gekomen, toelaatbaar is te achten. Passender is het om aan de hand van doel en strekking van de regeling na te gaan of het gebruik van die technologie ter ondersteuning van de bevoegdheidsuitoefening past in het stelsel van de wet en aansluit bij de daarin wel uitdrukkelijk geregelde uitoefening.

Daarbij moet vertrekpunt zijn dat toezicht, ook op de naleving van voorschriften als hier aan de orde, binnen de grenzen die door het evenredigheidsbeginsel aan de uitoefening daarvan worden gesteld, effectief moet kunnen zijn5.. Dat geldt temeer nu het toezicht wordt gestuurd door de op zichzelf toelaatbare ambitie om de schadelijke uitstoot uit KGF2 tot nul te reduceren.

Waar dit toezicht, zoals hier, wordt uitgeoefend op een proces in een inrichting (een geheel van zaken) dat continu (24/7) plaatsvindt en de overtredingen, die aanzienlijke milieu-impact hebben, uit de aard van het proces onverwacht en zeer kortstondig plaatsvinden, zal het toezicht alleen effectief kunnen zijn indien dat eveneens continu plaatsvindt.

gegeven:

Er kan dan ook niet aan worden getwijfeld dat uitoefening van fysiek toezicht op het bedrijfsproces waarover het in deze zaak gaat, dat voor eenieder buiten het bedrijfsterrein van Tata Steel zichtbaar is, door elkaar afwisselende ambtenaren van de Omgevingsdienst binnen de grenzen van de toezichtsbevoegdheid continu moet kunnen worden uitgeoefend. Dat is immers de enige manier waarop de toezichthouder het in eigen hand heeft om zonder moderne hulpmiddelen alle onverwacht en kortstondig optredende overtredingen van de milieuvoorschriften te kunnen constateren.

Daarvan uitgaande ligt het ook in de rede aan te nemen dat deze ambtenaren van de rookpluimen die daarvoor indicatief zijn foto-opnamen mogen maken. Tata Steel heeft erkend dat toezichthouders dit bij fysieke controles mogen doen. Er is geen reden te bedenken waarom zij dat niet meer zouden mogen doen wanneer die fysieke controles op de wijze als hiervoor omschreven — continu — plaatsvinden, en ook niet waarom zij de uitstoot van die rookpluimen, die telkens niet meer dan enkele minuten duurt, niet zou mogen filmen, telkens wanneer zich dat voordoet. In wezen beantwoordt het maken van die (kortdurende) opnamen aan de door Tata Steel gegeven omschrijving van toelaatbaar ‘opnemen’:

Wanneer het toelaatbaar moet worden geacht, zoals Tata Steel lijkt te onderschrijven, dat de Omgevingsdienst tijdens dit proces van fysieke controle op de momenten die er toe doen ook videobeelden van de rookpluimen mag maken, is niet zonder meer in te zien waarom zij de daarvoor nodige selectie van de relevante beelden door het in- en uitschakelen van de camera wel in real time zouden mogen doen, maar dat niet mag doen door deze beelden op een conveniërend moment achteraf te selecteren en de rest te vernietigen.

Daarmee is niet gezegd dat er geen relevant verschil zou kunnen bestaan tussen het gebruik van een filmcamera tijdens controles op ad hoc basis enerzijds en permanent cameratoezicht anderzijds. Dat verschil is er onder omstandigheden wel degelijk, en zou dan ook tot een verschil in toelaatbaarheid kunnen leiden, maar het is met het continue karakter van het proces van cameratoezicht op zichzelf niet gegeven.

Het hangt in hoge mate af van de wijze waarop dit gebruik het toezicht ondersteunt.

Tata Steel heeft zich ter onderbouwing van het betoog dat de hiervoor besproken grondslag niet toereikend is om continu toezicht met het gebruik van een videocamera te rechtvaardigen beroepen op een aantal uitspraken van de CRvB.6. De voorzieningenrechter stelt vast dat het in die zaken telkens ging om een op natuurlijke personen gericht proces van gegevensverzameling, soms met gebruik van technische hulpmiddelen als een peilbaken of een camera, dat bedoeld was, geschikt was en werd gebruikt om de handel en wandel van deze personen zodanig in beeld te brengen dat het kon leiden tot ook op hen gerichte handhavingsmaatregelen. De voorzieningenrechter is van oordeel dat uit deze jurisprudentie niet volgt dat ook de niet op de persoon gerichte camera-inzet zoals die in het onderhavige geval plaatsvindt, waarbij verzameling van persoonsgegevens niet is beoogd, het toezicht ook niet op de (mogelijk) betrokken personen is gericht en juist gepoogd wordt om het verzamelen van hun persoonsgegevens te voorkomen, een bijzondere wettelijke grondslag behoeft.

Ook in de jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak zijn aanknopingspunten te vinden voor deze opvatting. Zo oordeelde de Afdeling in een zaak waarin sprake was van cameratoezicht langs de openbare weg in een industriegebied, waarin de betrokkene op incidentele basis in haar auto passeerde, het toezicht niet op haar persoon was gericht en de opgeslagen gegevens na zeven dagen werden vernietigd, dat er van een inmenging in het privéleven van de betrokkene geen sprake was7..

Tegen deze achtergrond moet ook het beroep van Tata Steel op het wetsvoorstel NVWA falen. In de toelichting op dit wetsvoorstel zoals die in het kader van de internetconsultatie is gegeven, is vermeld:

De voorzieningenrechter leidt daaruit af dat bij deze toepassing, anders dan in het onderhavige geval, in de visie van de opstellers van het wetsvoorstel sprake is van persoonsgericht cameratoezicht als hiervoor sub 5.23. omschreven.

Tata Steel heeft verder betoogd dat ook niet wordt voldaan aan de eisen die voortvloeien uit het evenredigheidsbeginsel. Tata Steel stelt daartoe dat zij sinds 1 januari 2017 ieder geval van ongare kooks direct meldt. Dat Tata Steel zich niet zou houden aan deze meldingsplicht is door de Omgevingsdienst niet gesteld. Bovendien voert Tata Steel zelf onverplicht continue cameratoezicht op KGF2 uit, welke beelden zij op verzoek ook met de Omgevingsdienst deelt. Daarbij heeft Tata Steel opgemerkt dat geenszins vaststaat dat een geval van ongare kooks een overtreding oplevert.

Verder is voor Tata Steel op dit moment onduidelijk welk onderdeel van KGF2 door de Omgevingsdienst wordt gefilmd. De foto als vermeld (op pagina 5) in de DPIA 2023 laat een ander beeld zien dan de in de brief van de Omgevingsdienst van 3 maart 2023 opgenomen foto’s. Op de camerabeelden die op 4 april jl. inzichtelijk zijn gemaakt aan Tata Steel was op twee plekken een zwarte balk aangebracht. Dit doet bij Tata Steel de indruk ontstaan dat geen volledig beeld van de indicatoren kan worden verkregen, waarbij de vraag opkomt welk nut en noodzaak het cameratoezicht heeft.

Ten slotte wijst Tata Steel erop dat de Omgevingsdienst beschikt over de wettelijke mogelijkheid om camerabeelden van Tata Steel te vorderen, indien Tata Steel hiertoe niet vrijwillig overgaat. Medewerking afdwingen kan vervolgens door het opleggen van een last onder dwangsom. De Omgevingsdienst heeft dus al een manier om de gewenste informatie te verkrijgen, die — anders dan de nu gekozen route — rechtsbescherming biedt.

De voorzieningenrechter oordeelt hierover als volgt.

De essentie van deze zaak is dat er een breed in de maatschappij levende roep is om krachtiger op te treden tegen de gezondheidsschadelijke uitstoot van zeer zorgwekkende stoffen in de omgeving van Tata Steel. Het hiervoor sub 3.19. aangehaalde rapport van de OVV laat de Omgevingsdienst kennelijk niet onberoerd. Gelet op de gezondheidsschadelijkheid van deze uitstoot is het begrijpelijk en terecht dat wordt gepoogd om de schadelijke uitstoot terug te brengen naar nul.

Het is ook begrijpelijk en terecht dat de Omgevingsdienst bij haar toezicht de regie wil kunnen voeren en voor het trekken van conclusies niet langer afhankelijk wil zijn van beelden die Tata Steel opneemt en beheert. Zij is ook niet gehouden om zich daarop te verlaten en evenmin om voorafgaand aan de uitbreiding van het toezicht aannemelijk te maken dat in de opnamen die Tata Steel zelf maakt niet alle incidenten zijn opgenomen. (Hoe zou zij dat zonder die uitbreiding ook moeten doen?) Bij een toezichthoudende taak past immers niet dat de toezichthouder voor het verzamelen van gegevens omtrent de naleving van de overtreder afhankelijk is. Daarbij moet de toezichthouder ook de ruimte worden gelaten om te selecteren waarop het toezicht precies wordt gericht en wat wel en niet belangrijk genoeg is om vast te leggen.

Tata Steel heeft in dit verband ook opgemerkt dat nog geenszins vast staat dat het ontstaan van ongare kooks neerkomt op een overtreding.

Dat is echter een kwestie die in beginsel niet in het bestek van dit kort geding thuis hoort. Tot een oordeel van onrechtmatige bevoegdheidsuitoefening zou wellicht aanleiding kunnen zijn indien evident is dat door Tata Steel conform de vergunning wordt gehandeld, maar dat is het allerminst. Indien in de vergunningaanvraag is opgenomen dat het thermisch niveau van de batterij op een zodanig niveau wordt gestuurd dat ongare kooks wordt vermeden ligt het niet voor de hand aan te nemen dat een proces is vergund waarin het (zo nu en dan) ontstaan van ongare kooks is toegestaan. Het ligt veeleer voor de hand om aan te nemen dat in de gevallen waarin ongare kooks uit de oven komen onvoldoende is gestuurd.

De voorzieningenrechter stelt vast dat Tata Steel in het bezwaarschrift tegen de derde last onder dwangsom stelt dat dit technisch niet mogelijk is, maar dat zij die stelling niet anders onderbouwt dan met verwijzing naar de praktijk in andere kooksfabrieken, hetgeen een nietszeggende onderbouwing is. De stelling is op zichzelf ook niet aannemelijk. Aannemelijker is dat het maximaal sturen op vermijding van ongare kooks kosten met zich brengt die moeten worden ingeprijsd, terwijl dat voor de gezondheidsschade die optreedt als gevolg van de vervuiling niet geldt (tenzij men de verbeurde dwangsommen als zodanig beschouwt).

De slotsom is dat het beroep op strijd met het evenredigheidsbeginsel faalt.

De voorzieningenrechter komt nu toe aan bespreking van de hiervoor sub 3 t/m 6 vermelde argumenten. Uitgangspunt daarbij is dat de verwerkingsverantwoordelijke bij de (inrichting van de) verwerking rekening moet houden met de aard, de omvang, de context en het doel daarvan en de daarmee gepaard gaande risico’s voor de betrokkene.

De verwerkingsverantwoordelijke dient daarbij recht te doen aan het beginsel van Privacy by Design and Default. Dat houdt kort gezegd in dat bij het ontwerp in de configuratie van de ICT- en beleidsomgeving waarbinnen de verwerking plaatsvindt rekening wordt gehouden met de eisen die uit de AVG voortvloeien, met het doel de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer zo klein mogelijk te maken.

Volgens Tata Steel is sprake van strijd met het doelbindingsbeginsel. Uit de door de Omgevingsdienst opgestelde DPIA 2023 leidt Tata Steel af dat de Omgevingsdienst voornemens is de camerabeelden aan te wenden voor andere doeleinden dan gesteld, waaronder het delen van beelden met derden. Daarnaast is onduidelijk of Partizan, de softwareleverancier, toegang krijgt tot persoonsgegevens en/of deze gegevens zal verwerken. De zorgen van Tata Steel zien met name op potentiële verwerking van persoonsgegevens door aan de leverancier gelieerde groepsondernemingen die zich buiten de Europese Economische Ruimte bevinden.

De voorzieningenrechter is van oordeel dat het betoog van Tata Steel getuigt van weinig realiteitszin en weinig vertrouwen in de intenties van de Omgevingsdienst.

Het is de voorzieningenrechter opgevallen dat Tata Steel niet heeft weersproken dat zij tijdens het gesprek dat op 4 april jl. met de Omgevingsdienst is gevoerd in het geheel niet geïnteresseerd was in de vraag wat, gegeven de configuratie van het toezicht, wel en niet op de camera-beelden zou zijn te zien. Dat spoort met de indruk die de dagvaarding wekt: Tata Steel is er vooral op uit om een beeld te schetsen dat er sprake is van een grote schending van de privacy van haar werknemers. Zij lijkt aldus uit het oog te verliezen dat het bij de beoordeling van een door een betrokkene gestelde inbreuk op de AVG aankomt op een beoordeling van de concrete omstandigheden van het geval. In een geval waarin gegevens worden verzameld door middel van video-opnamen komt het dan in de eerste plaats aan op de vraag wat op de binnengehaalde beelden te zien kan zijn en hoe is geborgd dat de gegevensverzameling daartoe beperkt blijft.

Indien het, zoals hier, gaat om toezicht door een met openbaar gezag beklede instantie, mag enig vertrouwen worden verwacht in de mededelingen die worden gedaan omtrent de wijze waarop het systeem is geconfigureerd en ingeregeld. Het betoog van Tata Steel ademt de suggestie dat er allerlei vreselijks met de binnengehaalde persoonsgegevens zou kunnen gebeuren, dat de medewerkers van de Omgevingsdienst maar wat aanrommelen en dat de gegevens binnen de kortste keren op straat kunnen komen te liggen. Aanwijzingen dat er reden is voor die vrees zijn echter niet gesteld. Gelet op de geringe kans dat van het binnenhalen van persoonsgegevens in de praktijk sprake is, heeft de Omgevingsdienst deze onderdelen van het betoog niet ten onrechte als overdrijving getypeerd.

De Omgevingsdienst betoogt dat het door haar uitgevoerde cameratoezicht noodzakelijk is omdat het onwerkbaar is om constant fysiek toezicht te houden en de kosten en uitvoerbaarheid van het continue fysiek toezicht niet in verhouding staan tot een mogelijke inbreuk van de rechten van Tata Steel.

Tata Steel stelt dat met deze financiële redenen niet is voldaan aan het noodzakelijkheidsvereiste en het beginsel van minimale gegevensverwerking.

Zij acht verder niet toegelicht waarom het noodzakelijk is om de camerabeelden voor een periode van drie weken te bewaren en waarom in geval van een overtreding een bewaartermijn van twintig jaar gerechtvaardigd is.

De voorzieningenrechter stelt vast dat Tata Steel niet echt is ingegaan op de vraag of de Omgevingsdienst, uitgaande van haar ambitie om alle overtredingen in beeld te krijgen, redelijke alternatieven heeft voor het thans uitgeoefende cameratoezicht. De voorzieningenrechter kan ze zo niet bedenken. Wat daarvan ook zij, zoals uit het voorgaande blijkt zijn overwegingen van effectiviteit en efficiency wel degelijk relevante gezichtspunten. De voorzieningenrechter is voorshands van oordeel dat de huidige inrichting een efficiënte en voor zowel het bedrijf als de werknemers van Tata Steel weinig belastende aanpak is, die uit een oogpunt van effectieve opsporing van overtredingen goed verdedigbaar is.

Aan Tata Steel kan overigens wel worden toegegeven dat wat betreft de wijze waarop de Omgevingsdienst het cameratoezicht heeft ingeregeld, bezien vanuit het perspectief van Privacy by Design and Default, nog wel enige fine-tuning zou kunnen plaatsvinden.

De ruimte daarvoor kan als volgt worden omschreven.

Het doel van het cameratoezicht noopt niet tot het behoud van de op het bewaarde materiaal voorkomende beelden van personen. Het is technisch gezien eenvoudig om deze (destructief) zo te bewerken dat er van persoonsgegevens geen sprake meer is. De Omgevingsdienst zou een praktijk met Tata Steel kunnen afspreken die inhoudt dat zij om de vier weken de in de eerste drie weken van die periode gemaakte opnamen die zij heeft geselecteerd om te bewaren met alle daarop voorkomende opnamedata-aanduidingen in twee versies stuurt naar Tata Steel: de standaard gemaskeerde versie en, voor zover daarop personen direct of indirect herkenbaar zijn, de versie waarop die afbeeldingen onherkenbaar zijn gemaakt. Daarmee kan iedere vrees dat er persoonsgegevens zonder toestemming van de betrokkenen zijn verwerkt, kunnen worden verwerkt of verder worden verwerkt effectief worden ingedamd.

De voorzieningenrechter is van oordeel dat de betrokkenen door de Omgevingsdienst toereikend zijn geïnformeerd omtrent de relevante aspecten van het cameratoezicht.

Het toezicht is blijkens het voorgaande gericht op een zo effectief mogelijke waarneming van een in de wijde omgeving zichtbaar industrieel proces waarop rechtmatig toezicht kan worden uitgeoefend en waarvan vast staat dat daarbij op onverwachte momenten schending van de daarop toepasselijke regels plaatsvindt. De camera wordt gebruikt om die (mogelijke) overtredingen vast te leggen op een wijze die verder onderzoek daarvan, met betrokkenheid van Tata Steel, mogelijk maakt.

In de aard van de toezichthoudende bevoegdheid ligt besloten dat Tata Steel dit niet kan afweren met een beroep op haar “privacy”. Voor zover van een grondrecht op privacy voor rechtspersonen al sprake is, strekt dat niet tot afweer van dit type toezicht, zeker niet waar het toezicht plaatsvindt op een voor omwonenden zichtbaar onderdeel van de inrichting ter bestrijding van uitstoot daarvan die evenzeer, en met meer recht, als inbreuk op de privacy van die omwonenden is te duiden.

Voor zover het beroep door Tata Steel wordt gemotiveerd met een beroep op het privacybelang van haar werknemers, en voor het beroep van die werknemers zelf, geldt het volgende.

Werknemers moeten in beginsel kunnen opkomen tegen werksituaties waarin ze permanent in de gaten worden gehouden, of dat nu door hun werkgever of door derden is. Maar dat is in dit geval, zeker na aanpassing van het standaard werkproces als hiervoor omschreven, niet (meer) aan de orde.

De voorzieningenrechter is van oordeel dat toevoeging van de sub 5.37. vermelde drie stappen aan het proces verzekert dat van een inbreuk op artikel 8 EVRM geen sprake kan zijn.

Hij zal deze evenwel niet opleggen, nu (1) hij aannemelijk acht dat de Omgevingsdienst de essentie van deze suggesties ter harte zal nemen, (2) Tata Steel geen daarop toegesneden voorzieningen heeft gevraagd en (3) uit de beoordeling van het toezicht als thans ingeregeld voortvloeit dat de kans dat dit leidt tot inbreuken op de privacy van de werknemers hoe dan ook te gering is om een verbod in kort geding te rechtvaardigen.

Tata Steel zal als de in het ongelijk gestelde partij in de proceskosten worden veroordeeld. De kosten aan de zijde van de Omgevingsdienst c.s. worden begroot op:

Totaal € 1.755