10.3.1 Vergunning is een vermogensrecht

Tot de vennootschappelijke gemeenschap kunnen ook publiekrechtelijke rechten behoren, zoals de omgevingsvergunning1 in verband met de voorgenomen verbouwing van het bedrijfspand en verworven productiequota zoals een melkquotum. Een vergunning2 (een als faciliteit van de overheid toegekend persoonlijk recht3) voldoet al snel aan de criteria voor ‘vermogensrecht’ als bedoeld in art. 3:6 BW, in het bijzonder aan het criterium dat het recht ertoe strekt de rechthebbende stoffelijk voordeel te verschaffen. De Rechtbank Alkmaar omschreef de bouwvergunning in Witlou/Res als onstoffelijk vermogensrechtelijkobject dat privaatrechtelijk een bestanddeel uitmaakt van het vermogen van de vergunninghouder.4 Volgens het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) kan een vergunning een ‘proprietary character’ hebben als de vergunning een van de voorwaarden is voor de uitoefening van bedrijfsactiviteiten en intrekking van de vergunning onder andere negatieve gevolgen heeft voor de waarde van het bedrijf.5 De waarde van een vergunning kan grote invloed hebben op de vaststelling van de economische deelgerechtigdheid van de vennoten. Een braakliggend terrein kan bijvoorbeeld veel meer waard worden als er een omgevingsvergunning voor is afgegeven en ook zal de ondernemersvergunning van een taxibedrijf een niet geringe waarde vertegenwoordigen. Bij verdeling van een huwelijksgemeenschap tussen een vennoot en zijn partner en bij uittreding van een vennoot moet dus rekening gehouden worden met de waarde van de vergunning.

Om vast te kunnen stellen of en hoe een vergunning kan overgaan op een rechtsopvolger, dient men na te gaan wie rechthebbende is van de vergunning en of de vergunning vatbaar is voor overgang. Privaatrechtelijke regels van vermogensrecht volstaan hier vaak niet. Privaatrechtelijk kan een VOF bijvoorbeeld geen eigenaar zijn, maar aan deze regel acht het bestuursrecht zich niet gebonden. Anders gezegd: in het bestuursrecht wordt een ander begrip rechtssubject gebruikt dan in het privaatrecht.6 De privaatrechtelijke verhoudingen aan de zijde van de vergunninghouder zijn echter niet zonder betekenis: als de vergunning ‘privaatrechtelijk toekomt’ aan de gezamenlijke vennoten, dan maakt de vergunning als vermogensrecht deel uit van de vennootschappelijke gemeenschap en heeft haar waarde invloed op de economische deelgerechtigdheid van de vennoten. Soms wordt een overgang geregeerd door privaatrechtelijke regels.