Paragraaf 12.2 Het belang van het MKB

De zaken die voor het HvJ EU komen, de problemen die in de literatuur worden besproken, de politieke debatten die worden gevoerd en de geharmoniseerde regelgeving concentreren zich vooral op (grote) rechtspersonen. Echter, de economische bedrijvigheid vindt voor een belangrijk deel plaats binnen kleine bedrijven. Alleen al in Nederland bieden kleine bedrijven werkgelegenheid aan honderdduizenden personen.1 Het MKB is in sommige bedrijfstakken (potentieel) verantwoordelijk voor wel 80%2 van de werkgelegenheid in de Unie3 en maakt voor 99% deel uit van de totale Europese handel.4 Toch participeert slechts een klein percentage (minder dan 10%) ervan in internationale activiteiten.5

Als oorzaken van de lage unieparticipatie kunnen worden genoemd de grote verscheidenheid aan nationale voorschriften,6 de beperkte toegang tot informatie over grensoverschrijdend opereren,7 de moeilijkheidsgraad van grensoverschrijdend herstructureren8 en de administratieve lasten.9 Omdat het betreden van de internationale markt voor veel ondernemers reden zou zijn om te gaan investeren in de verbetering van de kwaliteit, differentiatie en innovatie van producten en service10 en er dus toe zou leiden dat de economie weer nieuw leven in wordt geblazen én dat nauwere sociale samenhang ontstaat, krijgt het MKB bijzondere aandacht bij unie-initiatieven op het gebied van het vennootschapsrecht.11 Zo zijn het belang en de behoeften van het MKB centraal gesteld bij de bespreking van het communautaire Lissabon-programma in 2005,12 is in 2008 de Small Business Act in het leven geroepen,13 is in de in 2010 gepubliceerde Europa 2020-strategie wederom benadrukt dat de internationalisering van kleine en middelgrote ondernemingen moet worden bevorderd14 en heeft de Europese Commissie in 2012 aangegeven met initiatieven te komen om grensoverschrijdende operaties van (vooral kleine en middelgrote) ondernemingen te vereenvoudigen en de rechtszekerheid te vergroten.15 Uit een publieke raadpleging van begin 201216 kwam naar voren dat er veel draagvlak bestaat voor verbetering en vereenvoudiging van en onderzoek naar het grensoverschrijdende fusie-regime en de (harmonisatie van) grensoverschrijdende statutaire zetelverplaatsing (transfer of registered office). Begin 2013 konden bedrijven, particulieren enz. in een consultatieprocedure een vragen lijst17 invullen over hun behoefte aan Europese regelgeving voor statutaire zetelverplaatsing. Op 28 mei 2015 is een nieuwe compromistekst verschenen voor een EU-richtlijn inzake de Societas Unius Personae (SUP), ofwel de eenpersoonsvennootschap met beperkte aansprakelijkheid.18 Een belangrijk doel van deze ontwerprichtlijn is het bevorderen van de grensoverschrijdende activiteiten van (voornamelijk kleine en middelgrote) ondernemingen. Al deze aandacht heeft er vooralsnog niet toe geleid dat het grensoverschrijdend opereren voor kleine bedrijven, waaronder ook de VOF geschaard kan worden, daadwerkelijk eenvoudiger en/of duidelijker is geworden; op EU- noch op Nederlands niveau.19 Het voorontwerp voor een wetsvoorstel voor grensoverschrijdende omzetting heeft slechts een beperkte reikwijdte in die zin dat het niet op de VOF ziet.20