9.5 Tot slot

394. Het doel van dit hoofdstuk was in kaart te brengen in welke situaties eenzijdig afstand van een recht kan worden gedaan en in welke gevallen een overeenkomst vereist is. Bepalend is de spanning tussen wat in het Duitse recht wordt aangeduid als Selbstbestimmung en Fremdbestimmung. Mensen zijn vrij om eenzijdig hun eigen rechtspositie vorm te geven, onder meer door afstand te doen van rechten waar zij niet langer prijs op stellen. De grens aan die autonomie ligt waar de rechtspositie van een ander beïnvloed wordt. Eenzijdige afstand is mogelijk, als dat geen directe vermogensverandering bij een ander tot gevolg heeft. Verkrijgt als gevolg van de afstand een ander onmiddellijk het goed, dan moet hij daarmee instemmen. Ook in het procesrecht is deze lijn zichtbaar. Van een procesrechtelijke bevoegdheid kan eenzijdig afstand worden gedaan, als dat slechts invloed heeft op de positie van de afstand doende partij. Worden echter beide partijen geraakt, dan moeten beide partijen gekend worden. Wilsrechten ten slotte kunnen eenzijdig worden uitgeoefend, en in lijn daarmee kan de gerechtigde ook eenzijdig besluiten om het wilsrecht onbenut te laten.