10

Art. 3:33 BW vereist voor het bestaan van een rechtshandeling een op rechtsgevolg gerichte wil die zich door een verklaring heeft geopenbaard. Rechtsgevolg kan worden gedefinieerd als het gevolg dat de rechtsorde verbindt aan een feit of handeling. Degene die de rechtshandeling verricht, heeft het oogmerk dit gevolg tot stand te brengen. Het kenmerk van een rechtshandeling is daarmee dat zij vrijwillige gebondenheid tot gevolg heeft. Bij (on)rechtmatige daden verbindt de rechtsorde rechtsgevolg aan een handeling onvrijwillig, dus zonder dat de wil van de handelende persoon gericht was op het creëren van dat rechtsgevolg. Deze indeling gaat echter te simplistisch uit van de wil als allesbepalende factor in het ontstaan van rechtsgevolg. Ook aan rechtshandelingen kan de wet rechtsgevolgen vastknopen die de handelende niet in het leven wilde roepen. Het primaat van de wil bij het tot stand brengen van een rechtshandeling wordt in de eerste plaats genuanceerd door art. 3:35 BW. Als wil en verklaring uiteenlopen, is er in beginsel geen gebondenheid, maar tegen degene die de verklaring van een ander op een bepaalde manier heeft opgevat en in de gegeven omstandigheden ook zo mocht opvatten, kan geen beroep worden gedaan op het ontbreken van een met de verklaring overeenstemmende wil. De wil van de handelende persoon wordt, met andere woorden, geobjectiveerd.

Een rechtshandeling heeft vaak meer dan één rechtsgevolg. De wil van de handelende kan wel gericht zijn geweest op het verrichten van de rechtshandeling, maar niet noodzakelijkerwijs op het in het leven roepen van àlle rechtsgevolgen van die rechtshandeling. Bij ontbinding van een overeenkomst zal de wil van de ontbindende partij doorgaans zijn gericht op het tenietgaan van de verbintenis tot het uitvoeren van de resterende prestaties uit de overeenkomst, maar niet op het ontstaan van een ongedaanmakingsverbintenis op grond waarvan hij hetgeen hij heeft ontvangen van zijn wederpartij moet retourneren.1 Toch verbindt de wet ook dit niet-beoogde gevolg aan de verrichte rechtshandeling. Die rechtsgevolgen ontstaan niet omdat de handelende dat wilde, maar omdat hij door het uitoefenen van zijn privaatrechtelijke autonomie een situatie tot stand heeft gebracht waaraan bepaalde rechtsgevolgen verbonden zijn.2 De handelende accepteert de gevolgen van de rechtshandeling die hij verricht, omdat objectief bekend is welke gevolgen het recht aan zijn wilsverklaring verbindt.3