4 Goederen- én verbintenissenrecht

Een andere oorzaak is het hybridische karakter van een vordering op naam.1 Enerzijds, in zijn relatie tot de debiteur, heeft de rechthebbende van een vordering op naam een persoonlijk recht op een prestatie, dat hij uitsluitend jegens de debiteur kan laten gelden. Anderzijds is de rechthebbende tot een vordering in zijn relatie tot ‘ieder ander’ de absoluut rechthebbende van die vordering. Hij is, hoewel het huidige Burgerlijk Wetboek de eigendom van vorderingsrechten niet kent,2 te beschouwen als de eigenaar van de vordering.3 De overdracht en de verpanding van vorderingen op naam zijn in ons recht goederenrechtelijke rechtsfiguren.4 Het is overigens nog niet zo heel lang geleden dat juristen er moeite mee hadden om een persoonlijk recht als voorwerp van een goederenrechtelijk recht te zien. Zo zag Land een pandrecht op een vordering op naam als een persoonlijk recht.5 Zijn tijdgenoot Hamaker beschouwde een pandrecht op een vordering op naam al wel als een zakelijk recht.6

Het hybridische karakter van een vordering op naam is treffend verwoord door P. Scholten:

Daar komt nog bij dat een vordering op naam vrijwel steeds zal zijn ingebed in een verbintenisrechtelijke rechtsverhouding tussen de debiteur en de crediteur van de vordering die méér omvat dan de vordering op naam als zodanig. Gevolg hiervan is, dat overdracht of verpanding van een vordering op naam kan leiden tot tal van vragen over de gevolgen van de overdracht of verpanding voor die gehele rechtsverhouding. Immers: door verpanding of cessie van een vordering wordt deze min of meer afgesplitst van de rechtsverhouding waar zij uit voortkomt, maar zij komt daar nooit geheel van los.8