6.4.1.1 De Gesellschaft bürgerlichen Rechts

De GbR is de eenvoudigste samenwerkingsvorm die het Duitse recht kent en goed te vergelijken met de Nederlandse (stille) maatschap. Zij is een veel gebruikte rechtsvorm onder beroepsbeoefenaren.1 Voor het ontstaan ervan zijn (slechts) twee samenwerkende personen (natuurlijke personen of rechtspersonen) vereist met een gemeenschappelijk doel.2 De GbR kan vormvrij worden aangegaan; een mondelinge overeenkomst of zelfs een bepaalde handeling (bijvoorbeeld het samen betrekken van een pand) is voldoende. Het recht3 dat van toepassing is op de GbR, is regelend van aard en geldt dus voor zover de vennoten niet anders zijn overeengekomen. Dit maakt de interne structuur van de GbR zeer flexibel. Een GbR kan aangemerkt worden als een rechtssubject (zij is geen rechtspersoon in de betekenis daarvan naar Nederlands recht4) met eigen rechten en plichten en heeft (daarmee) ook procesbevoegdheid.5

Wanneer een GbR onder gemeenschappelijke naam6 naar buiten toe op wil treden mag dit doel niet gericht zijn op het drijven van een onderneming: in een ‘open’ GbR kan geen zogenoemde Firma worden uitgeoefend en de GbR is daarmee, net als de maatschap naar Nederlands recht, slechts geschikt voor het gebruik door beroepsbeoefenaren.7

Net als de Nederlandse personenvennootschap heeft de GbR als aantrekkelijke eigenschap (naast de flexibele oprichting en organisatie) dat de vennoten geen plicht hebben tot het publiceren van een jaarrekening. Bovendien is de GbR fiscaal transparant en (dus) niet onderworpen aan vennootschapsbelasting.8 Hoewel de GbR veelvuldig werd (en wordt) gebruikt door beroepsbeoefenaren in Duitsland, ervoeren velen van hen toch een groot nadeel aan deze rechtsvorm: de vennoten zijn namelijk hoofdelijk aansprakelijk voor de verbintenissen van het samenwerkingsverband.9 Lange tijd bestond er onder andere door deze aansprakelijkheid, die bovendien ongemerkt kan intreden nu een GbR vormvrij kan worden aangegaan, onder beroepsbeoefenaren de behoefte aan een meer op hun wensen afgestemde rechtsvorm. Om tegemoet te komen aan deze behoefte is op 1 juli 1995 in Duitsland de wet10 met betrekking tot de Partnerschaftsgesellschaft in werking getreden. Deze rechtsvorm wordt in de volgende paragraaf besproken.