II.4.1 Inleiding

In dit hoofdstuk worden de omzetbelastingaspecten besproken van (transacties met) aandelen en andere deelnemingen in rechtspersonen en entiteiten zonder rechtspersoonlijkheid. Het gaat dus over de heffing van omzetbelasting bij het verstrekken en ontvangen van eigen vermogen (kapitaal). De jurisprudentie en literatuur over, met name, de behandeling van aandelen in de omzetbelasting doet vermoeden dat het een lastig onderwerp betreft. Volgens sommigen is daarover zelfs nog maar weinig bekend.1

Omdat aandelen de meest tot de verbeelding sprekende verschijningsvorm van deelnemingen zijn, staan zij in dit hoofdstuk in beginsel model voor deelnemingen in het algemeen. Enige bijzonderheden betreffende andere typen deelnemingen zijn opgenomen in paragraaf 4.8. Vooraf kan worden opgemerkt dat in de levenscyclus van aandelen (en andere typen deelnemingen) een aantal transacties te onderscheiden is:

De eerste transactie (in de figuur aangeduid met ‘1.’) betreft de kapitaalverstrekking bij de uitgifte van aandelen. In ruil daarvoor verkrijgt de verstrekker aandelen van de vennootschap die hem recht op dividend kunnen geven. De tweede transactie is de overdracht van aandelen aan een opvolgende aandeelhouder. De persoon van de kapitaalverstrekker wisselt dan. De derde transactie betreft ten slotte de beëindiging van de kapitaalverstrekking, door inkoop of intrekking van aandelen door de vennootschap. Uitgangspunt is dat alle genoemde transacties tot een geldstroom leiden. Er wordt niet ingegaan op inbrengen en uitkeringen in natura.