Omzetbelastingaspecten van ondernemingsfinanciering (FM nr. 147) 2016/I.2.3.3.5:I.2.3.3.5 Mededingingsneutraliteit

Omzetbelastingaspecten van ondernemingsfinanciering (FM nr. 147) 2016/I.2.3.3.5

I.2.3.3.5 Mededingingsneutraliteit

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Het wegnemen van verstoringen op het gebied van de mededinging is één van de redenen geweest de omzetbelastingstelsels in de lidstaten van – destijds – de EEG te harmoniseren. De in de jaren zestig van de vorige eeuw nog bestaande cumulatieve cascadestelsels stonden namelijk aan onbelemmerde handel tussen de lidstaten in de weg.1 In de consideransen van de diverse richtlijnen van de Raad over de omzetbelasting komt (het oogmerk van) neutraliteit op het gebied van de mededinging prominent naar voren. Het zevende punt van de considerans bij de Btw-richtlijn vermeldt bijvoorbeeld:

‘Het gemeenschappelijke BTW-stelsel moet – zelfs indien de tarieven en vrijstellingen niet volledig worden geharmoniseerd – uiteindelijk mededingingsneutraal zijn in die zin dat op het grondgebied van elke lidstaat op soortgelijke goederen en diensten dezelfde belastingdruk rust, ongeacht de lengte van de productie- en distributieketen.’

Swinkels vertaalt deze mededingingsneutraliteit naar neutraliteit tussen belastingplichtigen, tussen eindverbruikers en tussen transacties.2 De mededingingsneutraliteit is daarmee een verbijzondering van het algemene gelijkheidsbeginsel.3 In andere verhoudingen waarin neutraliteit in relatie tot de omzetbelasting voorkomt, in het bijzonder de externe neutraliteit (heffing bij invoer en ontheffing bij uitvoer) en het verbod op dubbele heffing, valt neutraliteit ook vaak te herleiden tot het streven naar gelijke marktomstandigheden.4

Nadrukkelijk strekt de mededingingsneutraliteit zich niet uit tot verhoudingen tussen bedrijfshuishoudingen (belastingplichtigen) en anderen. Die zijn in het kader van de omzetbelasting immers wezenlijk ongelijk. De volgende overweging van het Hof van Justitie uit het arrest in de zaak Wellcome Trust laat dat ook zien:5

‘Wat het beginsel van de fiscale neutraliteit betreft, dit heeft niet de strekking die verzoekster in het hoofdgeding daaraan toekent. Dit beginsel houdt weliswaar in, dat alle economische activiteiten gelijk moeten worden behandeld, doch het veronderstelt eveneens dat de betrokken activiteit als economische activiteit kan worden gekwalificeerd, wat in casu niet het geval is.’

Mededingingsneutraliteit kan redelijkerwijs ook geen betrekking hebben op het vermijden van wijzigingen in de preferenties van eindverbruikers als gevolg van het bestaan van de belasting. Omdat de omzetbelasting een prijsopdrijvend effect heeft en daardoor de koopkracht van consumenten vermindert, valt bijvoorbeeld te verwachten dat consumenten een relatief groter deel van hun koopkracht zullen aanwenden voor primaire levensbehoeften ten koste van luxegoederen. Het zou heel complex zijn, als het al mogelijk is, dit effect precies te identificeren, te kwantificeren en te bestrijden.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.