7.1 Inleiding

De uiteindelijke belanghebbenden bij de deugdelijke naleving van de uitbestedingsvoorschriften zijn de begunstigden dan wel de cliënten van de onderneming. De pensioenregelgeving, en dus ook de daarin opgenomen uitbestedingsvoorschriften dienen uiteindelijk om hun (pensioen)aanspraken te beschermen.1

Tekortkomingen in de uitbesteding van het vermogensbeheer door een pensioenfonds kunnen de financiële belangen van de begunstigden schaden. Is het pensioenfonds onvoldoende “in control” over het uitbestede vermogensbeheer, dan kan dat leiden tot schending van de prudent person-regel. De gevolgen dáárvan kunnen onder meer zijn het mislopen van rendement, onnodige of onnodig hoge kosten of het onbewust lopen van meer risico’s dan het pensioenfonds wenst. Weliswaar hoeven risico’s niet tot verliezen te leiden. Beleggingsrisico’s kunnen zelfs tot rendement leiden.2 Zij kunnen echter ook verkeerd uitpakken en tot verliezen leiden die onnodig waren of zelfs groter dan het fonds kan dragen.

Een ondeugdelijke uitvoering kan ook leiden tot beleggingen die in strijd zijn met andere wettelijke voorschriften zoals de Sanctiewet, of in strijd zijn met de wensen van de eigen achterban.3

Een ondeugdelijke uitbesteding geeft aanleiding tot toezichthouderlijk ingrijpen. Hoewel toezichthouderlijk ingrijpen op zichzelf genomen het belang van de begunstigden dient, komen eventuele boetes en verbeurde dwangsommen ten laste van het pensioenvermogen dat voor diezelfde begunstigden bestemd is.

Begunstigden hebben er dus alle belang bij dat de uitbesteding van het vermogensbeheer deugdelijk verloopt. In dit hoofdstuk onderzoek ik hoe de positie van de begunstigden wordt beschermd wanneer het pensioenfonds het vermogensbeheer uitbesteedt. Daartoe geef ik eerst een beschrijving van de pensioenrechtelijke context waarin pensioenfondsen opereren. Daarna onderzoek ik of begunstigden het pensioenfonds aansprakelijk kunnen stellen voor schade die zij lijden wanneer het pensioenfonds tekortschiet in de naleving van de prudent person-regel of van de uitbestedingsregels. Tot slot onderzoek ik op welke wijze begunstigden invloed kunnen uitoefenen op het pensioenfonds ten aanzien van uitbesteding en van vermogensbeheer.