III.13.3.3 Kwalificatie van het intrekkingsbesluit

Een volgende vraag die kan worden gesteld is of de intrekking op grond van de Rijkswet op het Nederlanderschap en de Vreemdelingenwet onder omstandigheden als sanctie kan worden gekwalificeerd, en zo ja, of van een herstel- of bestraffende sanctie sprake is.1 Het meest prangend is deze vraag bij de intrekking vanwege het verstrekken van onjuiste of onvolledige gegevens. In de Handleiding Rijkswet op het Nederlanderschap wordt hieromtrent overwogen:

De Afdeling bestuursrechtspraak lijkt met deze kwalificatie geen moeite te hebben. Keer op keer wordt de in de Handleiding opgenomen tekst herhaald.2 In de parlementaire geschiedenis bij art. 14 lid 1 RWN wordt opgemerkt dat de intrekking een bestuursrechtelijke correctievemaatregel is.3

Ook een verblijfsvergunning kan worden ingetrokken indien onjuiste dan wel onvolledige informatie is verstrekt. In een eerdere versie van de Vreemdelingencirculaire werd daarover expliciet opgemerkt dat geen sprake is van een bestraffende sanctie. Met de intrekking wordt beoogd de situatie te herstellen zoals die zou zijn geweest indien wel juiste dan wel volledige informatie zou zijn verstrekt. De intrekking werd aldus aangemerkt als herstelsanctie.4 In de literatuur is eveneens de opvatting te vinden dat een dergelijke intrekking slechts is gericht op herstel.5

De vraag is wat nu hiervan te denken. In de eerste plaats geldt mijns inziens dat een intrekking vanwege het verstrekken van onjuiste dan wel onvolledige gegevens als sanctie kan worden gekwalificeerd. De intrekking vormt immers een reactie op een door de geadresseerde begane overtreding.6 Op de aanvrager rust namelijk een informatieplicht, inhoudende dat bij een aanvraag correcte en volledige informatie wordt verstrekt. Het niet voldoen aan deze verplichting, levert een overtreding op, hetgeen de intrekking als reactie hierop als sanctie kwalificeert. Dan resteert de vraag of de intrekking als herstelsanctie dan wel als bestraffende sanctie moet worden gekwalificeerd. De formulering van art. 14 lid 1 RWN lijkt in de eerste plaats sterk op strafrechtelijke bepalingen. Intrekking kan op grond van deze bepalingen plaatsvinden

De wetgever heeft hier aansluiting gezocht bij titel XII WvSr (getiteld ‘Valsheid in geschriften, opgave van onware gegevens en schending van de verplichting gegevens te verstrekken’).7 Hetzelfde geldt voor de verjaringstermijn van 12 jaar. Deze is gelijk aan de verjaringstermijn voor valsheid in geschrifte.8 Daar tegenover kan mijns inziens worden betoogd dat met de intrekking slechts wordt beoogd de gevolgen van het ten onrechte verlenen van het Nederlanderschap terug te draaien. Tot intrekking kan immers, gelet op de tekst van art. 14 lid 1 RWN, slechts worden overgegaan wanneer de verlening berust op een valse verklaring, bedrog dan wel het verzwijgen van relevante feiten. Een en ander blijkt ook uit de Handleiding:

Intrekking geschiedt dus slechts wanneer vast staat dat de betrokkene ten onrechte het Nederlanderschap is verleend. Opvallend is hetgeen na voornoemde overweging in de Handleiding staat:

Het Nederlanderschap kan dus ook wegens fraude worden ingetrokken, indien achteraf, aan de hand van juiste gegevens, kan worden vastgesteld dat betrokkene voldoet aan de voorwaarden voor het verkrijgen van het Nederlanderschap. Ik betwijfel of een dergelijke intrekking dan nog steeds als gericht op herstel kan worden gekwalificeerd. Wat betreft de intrekking van de verblijfvergunning wegens het verstrekken van onjuiste of onvolledige informatie geldt mijns inziens dat met een dergelijke intrekking in beginsel herstel wordt beoogd: de vreemdeling heeft ten onrechte een verblijfsvergunning verkregen, en dus dient deze te worden ingetrokken. Hazewindus formuleert een en ander als volgt:

De Afdeling is eenzelfde mening toegedaan, en sluit zich hiermee aan bij de wetsgeschiedenis.12