2.5.1 Ingebrekestelling

80. Indien een schuldenaar tekortschiet in de nakoming van de verschuldigde prestatie, staan de schuldeisers verschillende rechtsmiddelen ter beschikking. Voordat sommige remedies echter kunnen worden uitgeoefend, is vereist dat de schuldenaar in verzuim is. Verzuim treedt als hoofdregel in door een ingebrekestelling, zijnde een schriftelijke aanmaning waarbij de schuldenaar een redelijke termijn voor de nakoming wordt gesteld.1

In de literatuur en parlementaire geschiedenis wordt de ingebrekestelling gekwalificeerd als een gerichte, eenzijdige rechtshandeling.2 De aanmaning is een verklaring waarmee de schuldeiser beoogt het verzuim van de schuldenaar te doen intreden. De ingebrekestelling kan ook besloten liggen in een andere eenzijdige rechtshandeling, zoals een ontbindingsverklaring.3

Een kwalificatie als feitelijke handeling is echter ook denkbaar en ligt mijns inziens meer voor de hand. Gelet op het doel van de verzuimregeling zou het veronderstelde primaire oogmerk van de schuldeiser moeten zijn om met de ingebrekestelling zijn schuldenaar aan te sporen alsnog na te komen.4 Het rechtsgevolg van intreden van verzuim wordt door de wet verbonden aan het uitblijven van nakoming binnen de gestelde termijn, ongeacht de wil van de schuldeiser. Dit is de redenering die naar Duits recht wordt gevolgd.5 De Mahnung is geen Rechtsgeschäft, nu de rechtsgevolgen krachtens de wet en niet op grond van een wilsverklaring intreden. Overigens zijn de gevolgen van de kwalificatie beperkt, nu de ingebrekestelling naar Duits recht wordt gezien als een zogenaamde geschäftsähnliche Handlung,waarop de bepalingen van het BGB inzake wilsverklaringen grotendeels van overeenkomstige toepassing zijn.6