108 De vrijheid om over eigendom te beschikken

In paragraaf 2.2 is betoogd dat en beargumenteerd waarom aan rechtssubjecten de vrijheid toekomt om over hun goederen te beschikken en dat een beperking van die vrijheid een rechtvaardiging behoeft. Mijns inziens geldt dit ook voor beschikking door eigendomsoverdracht tot zekerheid. Mogelijke redenen om de bevoegdheid tot beschikking over goederen, door deze tot zekerheid in eigendom over te dragen, uit te sluiten of te beperken zijn:

Hierna zal worden bezien of deze redenen voldoende zwaar (kunnen) wegen om rechtssubjecten te beperken in hun mogelijkheden om zekerheidsrechten te vestigen door goederen over te dragen.

Derden, andere personen dan de zekerheidsgever en de zekerheidsnemer, lopen vooral gevaar indien zij erop vertrouwen dat goederen die tot het vermogen van hun wederpartij lijken te behoren c.q. erop vertrouwen dat goederen van hun wederpartij niet met absoluut werkende rechten van derden belast zijn, geconfronteerd worden met het aan derden in eigendom toebehoren van die goederen c.q. met goederenrechtelijke rechten van derden op die goederen. Voor (de verhaalsmogelijkheden van) derden zal het in de praktijk niet veel verschil maken of zij worden geconfronteerd met een fiduciaire overdracht of met een stil pandrecht. Waar verhaal op goederen van een debiteur na overdracht in beginsel niet meer mogelijk is, is die mogelijkheid er na stille verpanding wel, maar omdat de pandhouder voorrang heeft en op het verpande meerdere pandrechten kunnen rusten zal die verhaalsmogelijkheid in de praktijk in veel gevallen de verhaalzoekende concurrente crediteur weinig opleveren.

Voor zover er wel sprake is van ‘overwaarde’ lopen de niet verzekerde crediteuren in het geval dat goederen door hun debiteur in zekerheid zijn overgedragen, het risico dat de zekerheidsnemer ook de overwaarde mag behouden. Die overbedeling kan worden voorkomen of gecorrigeerd, zo is gebleken in paragraaf 5.3.1.2. Ook om deze reden is de in hoofdstuk 14 te behandelen vraag gerechtvaardigd of, hoe en zo ja in welke gevallen en op welke wijze, overbedeling correctie behoeft.

Hiervóór, in paragraaf 4.4.3, is reeds betoogd dat de verdeling van eigenaarsbevoegdheden over meerdere rechtssubjecten, zodanig dat zij beiden een voorwaardelijk eigendomsrecht hebben ten aanzien waarvan zij volledig beschikkingsbevoegd zijn, in ons goederenrechtelijk systeem past en dat splitsing op die wijze niet bezwaarlijk is.