Bijlage 3 Overzicht rijksorganisaties met beheertaken

Rijkswaterstaat Noordzee, ressorterend onder het Ministerie van Infrastructuur & Milieu (I&M) zorgt voor een gezonde zee, goede vaarwegen en veiligheid voor de scheepvaart. RWS Noordzee is coördinerend beheerder van de Noordzee. Hij stemt met de andere beheerders van de Noordzee de uitvoering van de beheertaken af. Zij heeft een loketfunctie voor burgers, bedrijven, bestuurders als het gaat betrekking tot Noordzee-aangelegenheden (ongeacht de verantwoordelijkheidsverdeling over departementen) via het Noordzeeloket.

De missie van de kerntaak Waterbeheer luidt: ‘Het zorgdragen voor een veilige en levende Noordzee, waarmee duurzaam gebruik wordt gegarandeerd.’ De taken die de RWS Noordzee uitvoert in het kader van het waterbeheer kunnen in drie clusters worden verdeeld:

RWS Noordzee ontwikkelt en profileert zich als de markeerexpert voor andere overheidsdiensten. Het gaat hierbij om het onderhoud van vaarwegmarkeringen, het beschikbaar stellen van specifieke deskundigheid en het voeren van regie.

Binnen de kerntaak baggeren is RWS Noordzee verantwoordelijk voor het technisch beheer van vaargeulen naar het vaarweggebied van Rijn- en IJmond en kent drie functiegebieden:

RWS Noordzee stelt zich tot doel hoogwaardige informatie ter beschikking te hebben en te gebruiken van haar beheersgebied. Dat is informatie voor het eigen gebruik ten behoeve van het integrale waterbeheer van de Noordzee en het gebruik van bodem en vaarwater en het onderhoud van de daarin aanwezige vaarwegen. Deze informatie is tevens bestemd voor gebruikers van en geïnteresseerden bij de Noordzee. De hiertoe uit te voeren taken zijn het verzamelen, verwerken, veredelen van (meet-)gegevens en presentabel maken tot gebruikersvriendelijke informatie voor generieke en specifieke toepassingen. Voor de noodzakelijke gegevens verzameling staan varende meeteenheden en een vast meetnet ter beschikking. De volgende drie informatiegebieden worden onderscheiden:

Deze informatie staat aan de basis van het kennen van de toestand van de zee en vormt bij alle beheertaken het fundament voor het betrouwbaar uitvoeren van de primaire processen. Tevens geeft dit de mogelijkheid een effectieve signaalfunctie naar het beleid te hebben en een goede evaluatie van het gevoerde beheer te maken, essentieel om passend te kunnen anticiperen op ontwikkelingen.

De Divisie Water, onderdeel van de Inspectie Verkeer en Waterstaat (IVW, per 1 januari 2012: Inspectie voor de Leefomgeving en Transport) dat op zijn beurt weer onderdeel is van het Ministerie van Infrastructuur & Milieu (I&M) is per 1 januari 2003 officieel van start gegaan. Door de vorming van deze Divisie is er een speler bijgekomen in het veld van het waterbeheer in Nederland. Werken aan beter waterbeheer ziet de Divisie Water als primaire taak. Deze taak kent de volgende taakonderdelen: audit op vergunningverlening en handhaving, aansturen vergunningverlening milieuwetten in samenspraak met het Directoraat-Generaal Water, verantwoordelijkheid voor de handhaving milieuwetgeving, verantwoordelijkheid voor de vergunningverlening en handhaving eigen werken van Rijkswaterstaat, verhogen kwaliteit en de professionaliteit van de vergunningverlening en handhaving watermilieuwetgeving.

Daarnaast kent de Divisie Water, als onderdeel van Verkeer en Waterstaat, nog de volgende taken: het leveren van bijdragen aan beleidsontwikkeling en het in openbaarheid rapporteren.

De IVW voert periodiek audits uit om te toetsen of de waterwet- en regelgeving op de juiste wijze wordt toegepast. Ook krijgt de IVW op deze wijze zicht op de kwaliteit van de uitvoering. Een belangrijke taak van de IVW is daarnaast het verhogen van de kwaliteit en de professionaliteit van de vergunningverlening en handhaving.

De Toezichteenheid Zeevaart is onderdeel van de Inspectie Verkeer en Waterstaat (IVW, per 1 januari 2012: Inspectie voor de Leefomgeving en Transport), die op haar beurt weer een onderdeel is van het ministerie van Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM). De TE Zeevaart bevordert en bewaakt een veilige milieuvriendelijke scheepvaart door de veiligheids- en milieurisico's van de scheepvaart in kaart te brengen.

Daarnaast stimuleert zij de eigen verantwoordelijkheid van de scheepvaartbranche, maakt passende beheerskeuzen en volgt de actuele ontwikkelingen om adequaat de risico's van de scheepvaart te minimaliseren.

De TE Zeevaart ziet toe op de naleving van internationale en nationale wet- en regelgeving die van toepassing is op de zeescheepvaart. Onderdeel daarvan zijn het toezicht op de kwaliteit en kwantiteit van de bemanning van schepen en het toezicht op erkende organisaties zoals classificatiebureaus en opleidingsinstituten. Ook is de TE Zeevaart verantwoordelijk voor de identificatie en nationaliteitsregistratie van schepen onder Nederlandse vlag.

De TE Zeevaart onderzoekt ongevallen en incidenten, levert expertise en beoordeelt de zeewaardigheid van schepen.

De TE Zeevaart past bestuursrechtelijke interventies toe en maakt over het toe te passen strafrecht afspraken met het Openbaar Ministerie.

De werkzaamheden van het DG ETM van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie zijn gericht op het zodanig creëren en ordenen van energiemarkten, alsmede het bevorderen van energie-efficiency en een duurzame energiehuishouding, dat maximaal wordt bijgedragen aan duurzame economische groei. Kernwoorden daarbij zijn dynamiek, een concurrerend ondernemingsklimaat en vernieuwing. Hierbij gelden de volgende operationele doelstellingen voor het Energiebeleidsterrein:

Het Directoraat-Generaal verleent vergunningen voor olie & gaswinning en is betrokken bij de grootschalige ontwikkeling van windenergie op de Noordzee, waaronder het Near Shore Windpark.

De missie van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) is:

‘Het zeker stellen dat de opsporing en winning van delfstoffen op een maatschappelijk verantwoorde wijze wordt uitgevoerd’.

SodM wil een bijdrage leveren aan de realisatie van de doelstellingen van de te handhaven wet- en regelgeving. De daarbij te gebruiken handhavingsmiddelen zijn preventief toezicht in al haar facetten, ondersteuning van bestuurlijke (en soms civielrechtelijke) handhaving en het verzamelen, verdelen en verstrekken van informatie ten behoeve van de strafrechtelijke handhaving. Voorts wordt rekening gehouden met in ontwikkeling zijnde normen in de samenleving op het gebied van veiligheid, gezondheid, milieu en doelmatige winning van delfstoffen.

Om bovengenoemde missie te realiseren, heeft SodM twee kerntaken te weten handhaving en advisering. De kerntaak ‘handhaving’ bestaat uit ‘toezicht houden’, ‘opsporen van overtredingen’ en ‘administratieve uitvoering’. Het opsporen bestaat uit het onder de verantwoordelijkheid van het OM onderzoeken van strafbare feiten, terwijl het uitgeven van beschikkingen en het adviseren bij beschikkingen die andere overheidsorganisaties uitgeven de belangrijkste bestanddelen van de administratieve uitvoering vormen.

SodM heeft een aantal wettelijke adviestaken aan de minister van ELI en een aantal andere functionarissen die in wetten en AMvB's worden genoemd. Daarnaast worden ontwikkelingen bijgehouden die zich bij andere overheden of bij andere industrieën voordoen. SodM past daarop, indien nodig, het eigen beleid aan en doet voorstellen voor aanpassing van het beleid van het ministerie van ELI of I&M of SZW.

DG Natuur en Regio is onderdeel van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I). De doelstelling van het DG Natuur en Regio richt zich op het realiseren van de internationaal verankerde biodiversiteitsdoelstelling dat voor alle in 1982 in Nederland voorkomende soorten en populaties in 2020 duurzame condities voor hun voortbestaan moeten zijn gegarandeerd.

DG Natuur en Regio richt zich voor wat betreft de Noordzee specifiek op de implementatie van de Vogel- en Habitatrichtlijn en het van toepassing verklaren van de Natuurbeschermingswet 1998 in de EEZ. De Nb-wet is het kader voor de aanwijzing van Vogel- en Habitatrichtlijngebieden in de EEZ alsmede de aanwijzing van mariene beschermde gebieden op grond van het OSPAR-verdrag. De bevoegdheidsverdeling voor de vergunningverlening voor aangewezen VHR-gebieden zal worden vastgelegd in een AmvB. De handhavingstaken, waarvoor het ministerie van EL&I verantwoordelijk is, worden uitgevoerd door de nieuwe Voedsel- en Warenautoriteit van het ministerie.

DG Agro is onderdeel van het ministerie van Economische zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I). DG Agro werkt aan het bevorderen van een verantwoorde visserij en een evenwichtige exploitatie van de visbestanden en evenwicht tussen de visserij en natuurwaarden. Daarbij stuurt DG Agro meer aan op hoofdlijnen, op het overdragen van taken aan anderen, het visserijbeleid beter inbedden in bredere beleidsthema's zoals het ruimtelijk beleid en het internationaal waterbeleid, het versterken van de samenwerking zowel binnen als buiten de directie, het onderhouden van een breder netwerk, het meer benutten van de keten in de visserij.

Het werkgebied van de directie omvat de beleidsontwikkeling op het gebied van:

Met betrekking tot de uitvoering is het werkgebied:

De NVWA is een professionele en integere handhavingsdienst, behorend tot het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I). De nVWA wordt aangestuurd door de Bestuursraad van EL&I. De opsporingsprioriteiten van de nVWA worden mede bepaald door het Openbaar Ministerie.

De nVWA heeft grote deskundigheid in handhaving door middel van controle, verificatie, opsporing en handhavingscommunicatie. Deze activiteiten vormen een bijdrage aan het stimuleren of ontmoedigen van bepaald gedrag van factoren uit het werkgebied van EL&I en dragen daardoor bij aan de effecten die daarmee worden beoogd zoals welvaart, gezondheid van mens, dier en biodiversiteit.

De nVWA onderscheidt zich door kennis van het EL&I-beleid en kennis van de doelgroepen waar de handhaving zich op richt. De nVWA kent de uitwerking van de regelgeving op die doelgroepen, heeft inzicht in de handhavingseffecten en benut die kennis in de advisering van de EL&I-beleidsverantwoordelijkheden. De nVWA adviseert in een vroeg stadium van het beleidsproces over de handhavingsvraagstukken, inclusief de rol die andere handhavingspartners daarbij kunnen spelen. De nVWA zoekt actief de samenwerking met andere handhavingspartners en investeert daarbij in kennisoverdracht.

De nVWA werkt permanent aan het op peil houden van de benodigde deskundigheid en het ontwikkelen van nieuwe handhavingsmethoden.

De nVWA is op zee verantwoordelijk voor de handhaving van de visserijwetgeving.

Met de handhaving wil de nVWA concreet bereiken dat:

Per kwartaal wordt er een evaluatieverslag opgemaakt en besproken met de beleidsdirectie. Tussentijds worden signalen en trends gemeld aan de beleidsdirectie en worden deze signalen en trends verwerkt in de operationele doelstellingen.

De Kustwacht is een samenwerkingsverband en vormt een samenwerkingsorganisatie van rijksdiensten (zes departementen) voor de operationele uitvoering van Kustwachttaken. De beleidsmatige aansturing van de Kustwacht geschiedt gebundeld door het Ministerie van Verkeer en Waterstaat en door de Permanente Kontaktgroep Handhaving Noordzee (PKHN).

Kustwachttaken — 13 in totaal — zijn het nood-, spoed- en veiligheidsverkeer; hulpverlening en redding (SAR); de rampen en incidentenbestrijding; de verkeersdiensttaken, vaarwegmarkering en zeeverkeersonderzoek, gezamenlijk het nautisch beheer vormend; de algemene politietaak; handhaving van de milieu-wetgeving, de visserij-wetgeving, de wetgeving m.b.t het scheepvaart-verkeer, en de wetgeving m.b.t. de uitrusting van schepen; het douanetoezicht; en de grensbewaking.

De uitvoering van Kustwachttaken geschiedt onder operationele leiding van de Commandant der Zeemacht in Nederland. De Directeur Kustwacht is namens hem belast met de dagelijkse operationele leiding. Relevante bevoegdheden zijn door de betrokken Kustwacht participanten aan de Directeur Kustwacht gemandateerd.

De Kustwacht beschikt over een Kustwachtcentrum in Den Helder. Het Kustwachtcentrum -fungeert als operationeel commandocentrum; centrale meld- en informatiekamer; nationaal maritiem en aëronautisch reddingscoördinatiecentrum (JRCC); en nationaal nautisch informatiecentrum. Het Kustwachtcentrum staat onder leiding van de Directeur Kustwacht.

De Dienst der Hydrografie van het Ministerie van Defensie is belast met de uitvoering van systematisch zeebodemonderzoek en nautische kartering voor de koninkrijkswateren zoals bedoeld met het SOLAS- en UNCLOS-verdrag ter bevordering van de veilige zee. Deze dienst is de nationale bronhouder van zeebodemgegevens, zeegrenzen en grootschalige basiskaarten van het zeegebied.

Het openbaar ministerie (OM) is belast met de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en met andere bij de wet vastgestelde taken (artikel 124 Wet Rechterlijke organisatie — Wro). Op de Noordzee vindt deze handhaving plaats in Kustwachtverband. Hiertoe is de Permanente Kontaktgroep Handhaving Noordzee (PKHN) ingesteld. Deze heeft tot taak: de beleidsmatige aansturing van de Kustwacht voor wat betreft de handhaving van wettelijke voorschriften op de Noordzee. Het gaat daarbij om de resultaatgebieden algemene handhaving, milieu, verkeer en visserij en het verrichten van alle werkzaamheden die nodig zijn voor het ontwikkelen, vaststellen en evalueren van het maritieme handhavingsbeleid met betrekking tot genoemde resultaatgebieden. De PKHN wordt op grond van het Kabinetsbesluit van 14 oktober 1994 voorgezeten door het Openbaar Ministerie. Het voorzitterschap is thans belegd bij de leiding van het Functioneel Parket (i.o.), in de persoon van de plaatsvervangend hoofdofficier van justitie.

De zorg voor de behandeling van de zaken die voortkomen uit de strafrechtelijke handhaving op zee van wet- en regelgeving voor de resultaatgebieden milieu, verkeer en visserij zijn belegd bij het Functioneel Parket (i.o.). De daarmee verband houdende taken worden onder verantwoordelijkheid van de Hoofdofficier van het Functioneel Parket (i.o.) uitgevoerd door (het stafbureau van) de officier van justitie zeezaken binnen dat parket. Het Functioneel Parket (i.o.) draagt zorg voor de afstemming van het beleid aangaande de onderwerpen die behoren tot alle resultaatgebieden. Dit geschiedt in PKHN-verband.

De zorg voor de behandeling van zaken voortvloeiende uit de strafrechtelijke handhaving op zee van wet- en regelgeving voor het resultaatgebied algemene handhaving is belegd bij het Landelijk Parket, voor zover geen ander parket op grond van een daar lopend onderzoek bevoegd is. Zij draagt tevens zorg voor de inhoudelijke beleidsvorming aangaande het resultaatgebied algemene handhaving.

De officier van justitie zeezaken is aangaande de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde verantwoordelijk voor de inzet van opsporingsdiensten en daarbij ondersteunende diensten op zee, ook wanneer die inzet buiten het werkgebied van de Kustwacht plaatsvindt.

Het Korps Landelijke Politie Diensten (KLPD) vormt samen met de 25 regionale politiekorpsen de Nederlandse politie. De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk voor de Nederlandse Politie als geheel. Het KLPD werkt binnen de Nederlandse politie op nationaal en internationaal niveau en heeft zelfstandige, ondersteunende en coördinerende taken. In specifieke situaties ondersteunt het KLPD de regionale korpsen en coördineert het gezamenlijke activiteiten. De Dienst Waterpolitie voert alle gangbare politietaken uit op de nationale hoofdvaarwegen, de grote oppervlaktewateren en de Noordzee. Zo leidt ze de beroeps- en recreatievaart in goede banen. Maar ook handhaving van milieuwetgeving, criminaliteitsbestrijding en nautische ondersteuning zijn belangrijke taken. De Waterpolitie houdt toezicht op naleving van de vaarreglementen en veiligheidsvoorschriften. Ook regelt en begeleidt de dienst het scheepvaartverkeer en controleert ze op vervoer van (gevaarlijke) stoffen. De dienst Waterpolitie is voornamelijk actief op het gebied van de beroepsvaart en op de doorgaande vaarwegen en ruime wateren, maar verleent ook ondersteuning aan de Mobiele Eenheid voor acties die op of vanaf het water plaatsvinden.