Hybridemismatchmaatregelen (ATAD 2)

Op 29 mei 2017 hebben de EU-lidstaten de tweede EU-antibelastingontwijkingsrichtlijn (Anti Tax Avoidance Directive 2, oftewel ATAD2) aangenomen. ATAD2 moet het gebruik van hybridemismatches tussen belastingstelsels tegengaan. ATAD2 is per 1 januari 2020 in de Nederlandse belastingwet geïmplementeerd. De regels omtrent hybridemismatches zijn (hoofdzakelijk) opgenomen in de Wet op de vennootschapsbelasting 1969.

ATAD2 schrijft regels voor om belastingontwijking met hybridemismatches tussen zowel de EU-lidstaten onderling als tussen de EU-lidstaten en derde landen te bestrijden. Hybridemismatches zijn situaties waarin een belastingvoordeel wordt behaald door gebruik te maken van de verschillen tussen belastingstelsels in de fiscale behandeling van lichamen, instrumenten of vaste inrichtingen. Er is voor gekozen niet de oorzaak van de hybridemismatch aan te passen (het kwalificatieverschil), maar om de gevolgen ervan te neutraliseren (aftrek wordt geweigerd of inkomen wordt in de heffing betrokken).

Met de flankerende maatregelen in de Wet implementatie belastingplichtmaatregel uit de tweede EU-richtlijn antibelastingontwijking (onderdeel van het belastingpakket 2022) is de belastingplichtmaatregel voor omgekeerde hybride lichamen per 1 januari 2022 nader ingeregeld in de systematiek van de inkomstenbelasting, de vennootschapsbelasting, de dividendbelasting en de bronbelasting.

Naast de hybridemismatchmaatregelen die uit ATAD2 voortvloeien is ook in het regime van de deelnemingsvrijstelling (art. 13 lid 17 Wet VPB 1969) een hybridemismatchbepaling opgenomen.

Vanaf 1 januari 2022 is de Wet tegengaan mismatches bij toepassing van het zakelijkheidsbeginsel (at arm’s length beginsel) in werking getreden. Het doel van deze wet is om mismatches weg te nemen die ontstaan als gevolg van de toepassing van het at arm’s length beginsel en ertoe leiden dat een deel van de winst van een internationaal opererende onderneming niet in een naar de winst geheven belasting wordt betrokken.

Verder is van belang dat op 1 januari 2024 de Wet fiscaal kwalificatiebeleid rechtsvormen in werking is getreden. Met deze wet is het kwalificatiebeleid voor (buitenlandse) rechtsvormen voor Nederlandse fiscale doeleinden aangepast. Reden voor deze aanpassingen is dat Nederland internationaal gezien meer in de pas wil lopen. Het kwalificatiebeleid was op bepaalde punten internationaal afwijkend, hetgeen tot kwalificatieverschillen kon leiden.

Een belangrijk aandachtspunt voor de praktijk is de documentatieverplichting over de ATAD2-hybridemismatchmaatregelen. Hieruit volgt dat een belastingplichtige die in de aangifte stelt dat deze maatregelen niet op hem van toepassing zijn, hierover gegevens in zijn administratie opneemt waaruit dit blijkt. Past hij in zijn aangifte wel hybridemismatchmaatregelen toe, dan moet ook dit blijken uit de administratie.