Rb. Limburg, 30-03-2022, nr. C/03/282864 / HA ZA 20-483

Het verloop van de procedure blijkt uit:

Tot slot is vonnis bepaald.

[gedaagde] betwist niet langer dat de Gemeente Venlo het door B.V. Campus Vastgoed Greenport Venlo (hierna: Campus) gevorderde bedrag aan schadevergoeding heeft betaald. Hij betwist wel dat de Gemeente Venlo gehouden was het (volledige) bedrag aan Campus te betalen.

De kosten van Strukton

Strukton Worksphere BV (hierna: Strukton) heeft OCT sloop- en milieutechniek bv (hierna: OCT) als onderaannemer ingeschakeld voor het uitvoeren van de asbestsaneringswerkzaamheden. Uit de overgelegde offerte van OCT blijkt dat zij die werkzaamheden heeft uitgevoerd voor een totaalbedrag van € 142.500,00 exclusief btw. Strukton heeft de werkzaamheden bij Campus in rekening gebracht voor het totaalbedrag van € 170.000,00 exclusief btw. Volgens de Gemeente Venlo wordt het verschil tussen beide bedragen verklaard doordat Strukton aanvullend op de offerte van OCT nog de posten winst, risico, algemene kosten en een CAR-verzekering heeft opgenomen in de begroting.

[gedaagde] heeft niet betwist dat de posten winst, risico, algemene kosten en CAR-verzekering in rekening mochten worden gebracht, althans noodzakelijk waren voor een goede uitvoering van de asbestsanering. In zoverre maken die posten terecht onderdeel uit van de door de Gemeente Venlo opgevoerde schade. Dat betekent echter niet dat daarmee ook vaststaat dat de hoogte van deze posten terecht is. De genoemde aanvullende posten zijn berekend over een bedrag van € 157.671,50 exclusief btw. De Gemeente Venlo heeft niet toegelicht waarom dat bedrag, in plaats van het door OCT geoffreerde bedrag van € 142.500,00 exclusief btw, als basis voor de berekening van de aanvullende kosten mocht worden gehanteerd door Strukton. Op dit punt heeft de Gemeente Venlo dan ook niet aan de op haar rustende stelplicht voldaan en de rechtbank zal de schade ten aanzien van de door Strukton uitgevoerde werkzaamheden vaststellen op € 153.548,44 exclusief btw. Dat bedrag is als volgt tot stand gekomen aan de hand van de (niet gemotiveerd betwiste) percentages en minderkosten die Strukton heeft gehanteerd voor de aanvullende posten:

Totaal directe kosten: € 142.500,00

- winst, risico en algemene kosten (8,08%): € 11.514,00

- vervallen winst, risico en algemene kosten OCT: -/- € 1.001,11

Subtotaal: € 153.012,89

- CAR-verzekering (0,35%): € 535,55

Totaal: € 153.548,44

Btw over de kosten van Strukton

In het door de Gemeente Venlo gevorderde bedrag aan schadevergoeding is ook btw opgenomen. [gedaagde] heeft betwist dat die btw door hem vergoed moet worden, omdat over schadevergoeding geen btw is verschuldigd.

Tussen partijen is niet in geschil dat de diverse opgevoerde schadeposten inclusief btw aan Campus zijn gefactureerd. Evenmin is in geschil dat Campus de bedragen inclusief btw aan haar opdrachtnemers heeft vergoed. Die door Campus betaalde bedragen waren geen schadevergoeding, maar betaling van geleverde prestaties en dus met btw belast. Campus heeft de door haar aan haar opdrachtnemers betaalde bedragen (inclusief btw) een op een doorbelast aan de Gemeente Venlo. Om die reden is geen sprake van btw over schadevergoeding, maar van btw als zelfstandige schadepost.

De Gemeente Venlo heeft verder gesteld dat Campus het onroerend goed vrijgesteld van btw verhuurt aan de Universiteit Maastricht. Zij konden niet opteren voor met btw belaste verhuur, omdat onderwijs in de Wet op de omzetbelasting 1968 is vrijgesteld van btw. Dat betekent volgens de Gemeente Venlo dat Campus de aan haar opdrachtnemers betaalde btw niet als voorheffing in aftrek kan brengen. [gedaagde] heeft betwist dat de wijze van verhuur enige rol speelt voor de vraag of de btw door de Gemeente Venlo aan Campus vergoed had moeten worden. De door de opdrachtnemers geleverde prestaties zijn namelijk wel met btw belast, Campus is een commercieel bedrijf en dat betekent volgens [gedaagde] dat Campus de btw wel als voorheffing in aftrek kon brengen.

Anders dan [gedaagde] betoogt, is de wijze van verhuur wel degelijk van belang om te bepalen of Campus de btw die verband houdt met werkzaamheden aan het pand dat in deze zaak centraal staat in aftrek kan brengen. Artikel 15, lid 1, aanhef en onder a, van de Wet op de omzetbelasting 1968 bepaalt dat ondernemers de belasting in aftrek mogen brengen die door andere ondernemers ter zake van door hen aan de ondernemer verrichte leveringen en verleende diensten in rekening is gebracht, een en ander voor zover de goederen en de diensten door de ondernemer worden gebruikt voor belaste handelingen. In artikel 11 van de Uitvoeringsbeschikking omzetbelasting 1968 is een nadere uitwerking gegeven van voormeld artikel 15. Artikel 11, lid 1, aanhef en onder b, van de Uitvoeringsbeschikking omzetbelasting 1968 bepaalt dat van goederen en diensten, die uitsluitend worden gebruikt voor handelingen waarvoor geen recht op aftrek van voorbelasting bestaat, de voorbelasting in het geheel niet voor aftrek in aanmerking komt. Daaruit volgt dat van belang is om na te gaan waarvoor de door de opdrachtnemers geleverde prestaties worden gebruikt.

[gedaagde] heeft bij gebreke van wetenschap betwist dat sprake is van verhuur van het pand door Campus aan de Universiteit Maastricht. De Gemeente Venlo heeft een verklaring overgelegd van de heer John Raven, blijkens zijn e-mailadres werkzaam voor Campus, die de stelling dat sprake is van exclusieve verhuur van het pand door Campus aan de Universiteit Maastricht voor onderwijsdoeleinden ondersteunt. Gelet hierop had [gedaagde] niet kunnen volstaan met een enkele niet nader gemotiveerde betwisting bij gebreke van wetenschap. Hierna zal de rechtbank dan ook van de gestelde verhuur uitgaan.

In dit geval hielden alle aan Campus geleverde prestaties verband met de sanering van het pand. Het pand wordt door Campus uitsluitend gebruikt voor verhuur aan de Universiteit Maastricht. Uit artikel 11, lid 1, aanhef en onder b, sub 5°, van de Wet op de omzetbelasting 1968 volgt dat verhuur van onroerend goed is vrijgesteld van btw, tenzij verhuurder en huurder opteren voor een met btw belaste verhuur. Eveneens volgt daaruit dat voor die optie slechts gekozen kan worden als de huurder het onroerend goed gebruikt voor doeleinden waarvoor een volledig of nagenoeg volledig recht op aftrek van btw bestaat. Uit artikel 11, lid 1, aanhef en onder o, sub 1°, van de Wet op de omzetbelasting 1968 volgt dat het verzorgen van onderwijs is vrijgesteld van btw. Dit betekent dat in onderhavig geval Campus en de Universiteit Maastricht niet konden opteren voor een btw belaste verhuur en dat de verhuur vrijgesteld is van btw.

Campus heeft dus geen recht op aftrek van voorbelasting terzake de verhuur van het onroerend goed. Dit brengt, gelet op het hiervoor genoemde artikel 11 van de Uitvoeringsbeschikking omzetbelasting 1968, met zich mee dat ook geen recht op aftrek bestaat ten aanzien van prestaties die uitsluitend worden gebruikt voor die verhuur. Aangezien de saneringswerkzaamheden zijn uitgevoerd ten behoeve van het mogelijk maken van de verhuur, bestaat geen recht op aftrek ten aanzien van de daarmee verband houdende kosten.

Conclusie, wettelijke rente en proces- en nakosten

De conclusie van het voorgaande is dat [gedaagde] gehouden is de schade van de Gemeente Venlo te vergoeden voor zover die ziet op de (gecorrigeerde) kosten van de asbestsanering door Strukton inclusief btw. Het gaat om een bedrag van € 153.548,44 exclusief btw, zijnde € 185.793,61 inclusief btw. In het tussenvonnis van 22 september 2021 is al geoordeeld dat [gedaagde] ook een bedrag van € 11.694,64 aan de Gemeente Venlo dient te vergoeden voor de kosten van RPS, het kostenonderzoek door ATOsborne en de btw daarover. De overige door de Gemeente Venlo gestelde schadeposten komen niet voor vergoeding in aanmerking. [gedaagde] wordt daarom veroordeeld tot betaling van in totaal € 197.488,25.

[gedaagde] zal verder worden veroordeeld tot betaling van de wettelijke rente over voormeld bedrag. De Gemeente Venlo heeft wettelijke rente vanaf 1 september 2019 gevorderd, maar zij heeft niet gesteld waarom van die datum als verzuimdatum moet worden uitgegaan. Door de daad van dagvaarding is echter in elk geval verzuim ingetreden, zodat de wettelijke rente vanaf die datum (9 september 2020) toewijsbaar is.

[gedaagde] dient als de grotendeels in het ongelijk gestelde partij in de kosten van de procedure te worden veroordeeld. De rechtbank is echter van oordeel dat de kosten die zijn gemaakt na het tussenvonnis van 22 september 2021 niet voor vergoeding in aanmerking komen, omdat De Gemeente Venlo nagelaten heeft vóór de mondelinge behandeling inzicht te geven in de opbouw van de gevorderde schadevergoeding. Als zij haar vordering toen al deugdelijk onderbouwd had, had direct eindvonnis gewezen kunnen worden en waren de na het tussenvonnis gewisselde aktes niet nodig geweest. De rechtbank zal daarom de kosten die na het tussenvonnis zijn ontstaan voor rekening van de Gemeente Venlo laten, in die zin dat zij haar eigen kosten vanaf dat moment dient te dragen.

- dagvaarding € 86,85

- griffierecht € 4.131,00

- salaris advocaat € 4.982,00 (2,0 punten × tarief € 2.491,00)

Totaal € 9.199,85

De Gemeente Venlo heeft begroting van de nakosten verzocht. Dit zal worden gedaan op de wijze zoals hierna in de beslissing vermeld. De door de Gemeente Venlo gevorderde wettelijke rente over de proces- en nakosten wordt eveneens toegewezen zoals hierna in de beslissing vermeld.

De rechtbank

veroordeelt [gedaagde] om binnen veertien dagen na de datum van dit vonnis aan de Gemeente Venlo tegen behoorlijk bewijs van kwijting te betalen een bedrag van € 197.488,25, te vermeerderen met de wettelijke rente over dat bedrag vanaf 9 september 2020 tot aan de dag van volledige betaling,

veroordeelt [gedaagde] in de proceskosten, aan de zijde van de Gemeente Venlo tot op heden begroot op € 9.199,85, te vermeerderen met de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 BW over dit bedrag met ingang van de vijftiende dag na de datum van dit vonnis tot de dag van volledige betaling,

veroordeelt [gedaagde] in de na dit vonnis ontstane kosten, begroot op € 157,00 aan salaris advocaat, te vermeerderen onder de voorwaarde dat [gedaagde] niet binnen veertien dagen na aanschrijving aan dit vonnis heeft voldaan en er vervolgens betekening van de uitspraak heeft plaatsgevonden, met een bedrag van € 82,00 aan salaris advocaat en de explootkosten van betekening van de uitspraak, en te vermeerderen met de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 BW over de nakosten vanaf de vijftiende dag na de betekening van dit vonnis tot aan de voldoening,

verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad,

wijst het meer of anders gevorderde af.

Dit vonnis is gewezen door mr. T. Dohmen en in het openbaar uitgesproken door

mr. I.M. Etman op 30 maart 2022.1.

Het verloop van de procedure blijkt uit:

Ten slotte is vonnis bepaald in het incident.

In deze zaak is op 22 september 2021 tussenvonnis gewezen. Daarin is – kort gezegd – geoordeeld dat [gedaagde in de hoofdzaak, eiser in het incident] de op hem rustende asbestsaneringsverplichting heeft geschonden en dat de Gemeente Venlo hem daarop kan aanspreken. De rechtbank heeft de Gemeente Venlo opgedragen om een nadere toelichting te geven op de door haar gestelde schade. Daarna krijgt [gedaagde in de hoofdzaak, eiser in het incident] gelegenheid om te reageren op die toelichting.

Bij brief van 24 september 2021 heeft [gedaagde in de hoofdzaak, eiser in het incident] de rechtbank verzocht om tussentijds hoger beroep toe te staan van het tussenvonnis. [gedaagde in de hoofdzaak, eiser in het incident] voert daartoe aan dat de rechtbank ten aanzien van de aansprakelijkheid van [gedaagde in de hoofdzaak, eiser in het incident] al een bindende eindbeslissing heeft genomen. De Gemeente Venlo verzet zich tegen dit verzoek.

Uitgangspunt van de wet is dat het hoger beroep van een tussenvonnis slechts tegelijk met het hoger beroep van het eindvonnis kan worden ingesteld (artikel 337 lid 2 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering). In het gegeven dat de rechtbank een bindende eindbeslissing ten aanzien van de aansprakelijkheid heeft genomen, ziet de rechtbank onvoldoende grond om af te wijken van dit wettelijk uitgangspunt. De rechtbank is voorts van oordeel dat ook het belang van een voortvarende procesvoering meebrengt dat het verzoek om tussentijds hoger beroep toe te staan, moet worden afgewezen. De rechtbank zal tussentijds hoger beroep dan ook niet openstellen.

[gedaagde in de hoofdzaak, eiser in het incident] zal, als de in het ongelijk gestelde partij, worden veroordeeld in de kosten van dit incident. De kosten aan de zijde van de Gemeente Venlo worden begroot op € 140,75 aan salaris advocaat (1/4 punt x tarief II ad € 563,00).

De rechtbank

wijst het verzoek van [gedaagde in de hoofdzaak, eiser in het incident] om tussentijds hoger beroep tegen het tussenvonnis van 22 september 2021 open te stellen af;

veroordeelt [gedaagde in de hoofdzaak, eiser in het incident] in de kosten van het incident, aan de zijde van de Gemeente Venlo tot op heden begroot op € 140,75.

Dit vonnis is gewezen door mr. T. Dohmen en in het openbaar uitgesproken.

Type: TD

Het verloop van de procedure blijkt uit:

- producties 11 tot en met 14 zijdens de Gemeente Venlo van 30 juni 2021

- de aanvulling op productie 11 zijdens de Gemeente Venlo van 2 juli 2021

- het proces-verbaal van mondelinge behandeling van 12 juli 2021.

Ten slotte is vonnis bepaald.

[gedaagde] was eigenaar van het onroerend goed plaatselijk bekend als [adres] in [plaats] (hierna: het pand).

Op 18 juli 2016 heeft Aelmans Eco B.V. (hierna: Aelmans) een rapport opgesteld van een in opdracht van [gedaagde] in het pand uitgevoerde asbestinventarisatie. In het rapport is onder meer opgenomen dat asbesthoudende materialen zijn aangetroffen op een zestal locaties. Verder is in het rapport vermeld:

“5.1 Samenvatting(…) Deze inventarisatie heeft niet geleid tot een ‘redelijk vermoeden’ op niet-direct waarneembare aanwezigheid van asbesthoudende materialen. (…)

Conclusie en aanbevelingen

(…)

Deze inventarisatie kan dienen als onderdeel van de aan te leveren gegevens bij een sloopmelding. Een aanvullende inventarisatie (type B) dient niet te worden uitgevoerd.”

Partijen hebben op 20 juli 2016 een koopovereenkomst gesloten. De Gemeente Venlo heeft daarbij het pand gekocht van [gedaagde] voor een koopsom van € 1.400.000,00 vrij op naam. In de koopovereenkomst is onder meer het volgende opgenomen:

“3. De betaling van de koopsom zal in 2 termijnen geschieden:

- een eerste termijn ten bedrage van € 1.375.000,-- bij het passeren van de notariële akte van transport;

- een tweede en tevens laatste termijn ten bedrage van € 25.000,-- binnen 10 werkdagen nadat aan de verplichting tot asbestsanering zoals omschreven in artikel 12 van deze overeenkomst is voldaan.

(…)

12. Aan koper en verkoper is bekend dat oorspronkelijk in het gekochte asbest is verwerkt waarvan een deel reeds door verkoper of diens rechtsvoorgangers is verwijderd. Verkoper draagt voor eigen rekening en risico zorg voor het deugdelijk verwijderen door een erkend asbestverwijderingsbedrijf van alle nog resterende asbest in het gekochte, zulks ter beoordeling van het door verkoper aan te leveren asbestanalyserapport door koper.”

De leveringsakte is op 17 augustus 2016 gepasseerd.

Op 20 september 2016 heeft Aelmans, wederom op verzoek van [gedaagde] , een tweede rapport van asbestinventarisatie opgesteld. In het rapport is onder andere het volgende vermeld:

“5.1 Samenvatting

De volgende asbesthoudende materialen zijn aangetroffen:

Locatie toepassing klasse evt. afwijkingen

entreeruimte buis rondom 3 kolommen 2 -

Deze asbestinventarisatie heeft niet geleid tot een ‘redelijk vermoeden’ op niet-direct waarneembare aanwezigheid van asbesthoudende materialen.

(…)

Conclusie en aanbevelingen

(…)

Het onderzoek heeft (indien mogelijk) licht-destructief plaatsgevonden. Naast de standaard beperkingen van een asbestinventarisatie zijn er geen specifieke beperkingen en/of uitsluitingen. Deze inventarisatie is derhalve volledig.

Deze inventarisatie kan dienen als onderdeel van de aan te leveren gegevens bij een sloopmelding. Een aanvullende inventarisatie (type B) dient niet te worden uitgevoerd.”

Partijen zijn overeengekomen dat het asbest rondom de kolommen in de entreehal zoals vermeld in het rapport van 20 september 2016 niet hoefde te worden verwijderd door [gedaagde] .

De Gemeente Venlo heeft op 3 juli 2018 een koopovereenkomst gesloten met BV Campus Vastgoed Greenport Venlo (hierna: Campus) terzake het pand. Het pand is op 5 juli 2018 aan Campus geleverd. In de leveringsakte is onder meer het volgende opgenomen:

“Mocht tot het moment van afronding van de voorgenomen verbouwing op andere plaatsen in het verkochte dan de onder lid 2 van dit artikel genoemde kolommen alsnog asbest worden aangetroffen, dan is verkoper alsnog aansprakelijk voor alle kosten en schade hiervan, hieronder begrepen maar niet beperkt tot vertragingsschade.”

Op 28 september 2018 heeft RPS advies- en ingenieursbureau bv (hierna: RPS) een rapport opgesteld van een in opdracht van Campus uitgevoerde asbestinventarisatie in het pand. Hierin is opgenomen dat op diverse locaties in het pand asbesthoudende bronnen zijn aangetroffen. Het gaat om andere locaties dan de kolommen in de entreehal die in het rapport van Aelmans van 20 september 2016 zijn genoemd.

Campus heeft de Gemeente Venlo op 2 december 2018 aansprakelijk gesteld voor geleden schade ter hoogte van € 223.445,00 als gevolg van de aanwezigheid van meer asbest dan slechts dat bij de kolommen in de entreehal.

De Gemeente Venlo heeft [gedaagde] op 2 juli 2019 schriftelijk aansprakelijk gesteld.

De Gemeente Venlo vordert bij vonnis, zoveel mogelijk uitvoerbaar bij voorraad, [gedaagde] te veroordelen om aan de Gemeente Venlo, tegen behoorlijk bewijs van kwijting, binnen 14 dagen na te dezen te wijzen vonnis, te betalen een bedrag ad € 223.445,00 (zegge: tweehonderd drieëntwintig duizend en vierhonderd en vijfenveertig euro), te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 1 september 2019, althans vanaf de dag der dagvaarding en [gedaagde] te veroordelen in de kosten van het geding en te vermeerderen met de nakosten ad € 157,00 zonder betekening van het vonnis en € 239,00 na betekening van het vonnis, de proces- en nakosten te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 14 dagen na te dezen te wijzen vonnis.

De Gemeente Venlo legt hieraan ten grondslag dat [gedaagde] is tekortgeschoten in de nakoming van zijn verplichtingen uit hoofde van de koopovereenkomst, doordat hij niet alle in het pand aanwezige asbest heeft laten verwijderen. Daardoor moet [gedaagde] volgens de Gemeente Venlo alle als gevolg van die tekortkoming door haar geleden schade vergoeden. Die schade bestaat volgens de Gemeente Venlo uit de door Campus gevorderde en door de Gemeente Venlo betaalde schadevergoeding van in totaal € 223.445,00.

[gedaagde] voert verweer. Hij stelt zich op het standpunt dat de Gemeente Venlo niet tijdig heeft geklaagd en dat daardoor haar rechten zijn vervallen. Verder heeft de Gemeente Venlo volgens [gedaagde] afstand gedaan van haar recht om [gedaagde] aansprakelijk te stellen ten aanzien van door Aelmans niet ontdekte asbest. [gedaagde] betwist ook dat hij is tekortgeschoten in de nakoming van zijn verplichtingen uit de koopovereenkomst. Tot slot heeft [gedaagde] de omvang van de gestelde schade betwist.

De rechtbank:

beveelt de Gemeente Venlo om op de rol van woensdag 20 oktober 2021 een nadere toelichting te geven op de gevorderde schadevergoeding voor zover die verband houdt met de kosten van Van Straten/Strukton en om daarbij over te leggen de offerte van Strukton van 4 oktober 2018 betreffende de asbestsanering van het pand alsmede een bewijs waaruit de betaling van het bedrag van € 223.445,00 aan Campus blijkt;

stelt [gedaagde] in staat om vier weken nadat de Gemeente Venlo genoemde akte heeft genomen, een antwoord-akte te nemen;

houdt iedere verdere beslissing aan.

Dit vonnis is gewezen door mr. T. Dohmen en in het openbaar uitgesproken.

Type: TD