8.3.3.1.2 Morgan Stanley-arrest

Het Morgan Stanley-arrest1 roept de vraag op of de regel van art. 173 lid 1, laatste zin Btw-richtlijn, inhoudende dat het pro rata moet worden bepaald op basis van het totaal van de door de belastingplichtige verrichte handelingen, nuancering behoeft. In dit arrest heeft het Hof van Justitie in punt 44 overwogen dat het pro rata uitsluitend moet worden bepaald op basis van de (specifieke) belaste en vrijgestelde handelingen waarvoor de gemengd gebruikte goederen en diensten worden gebruikt, met uitsluiting van andere door de belastingplichtige verrichte belaste en vrijgestelde handelingen. Betekent deze (algemeen geformuleerde) overweging dat het Hof van Justitie de regel van art. 173 lid 1, laatste zin Btw-richtlijn heeft losgelaten?

Naar mijn mening niet. In de zaak Morgan Stanley ging het om het toepassen van de pro ratamethode in een bijzondere situatie. De eerste prejudiciële vraag in deze zaak ziet op de pro rataberekening in de situatie dat een vaste inrichting goederen en diensten heeft afgenomen die uitsluitend door het in een andere EU-lidstaat gevestigde hoofdhuis voor belaste en vrijgestelde handelingen worden gebruikt. De tweede prejudiciële vraag in deze zaak ziet op de pro rataberekening in ‘het specifieke geval’ dat de vaste inrichting goederen en diensten heeft afgenomen die zowel voor de belastbare handelingen van de vaste inrichting als de belastbare handelingen van het hoofdhuis worden gebruikt. Worden de twee (hergeformuleerde) prejudiciële vragen en het dictum in de Morgan Stanley-zaak in samenhang bezien, dan volgt hieruit naar mijn mening dat de afwijking van de regel in art. 173 lid 1, laatste zin Btw-richtlijn in punt 44 niet geabstraheerd mag worden van de specifieke feitelijke situatie in deze zaak.2

Net als het Le Crédit Lyonnais-arrest3 gaat het in het Morgan Stanley-arrest naar mijn mening niet om de vraag of het pro rata moet worden berekend op basis van het totaal van de door de belastingplichtige verrichte handelingen, maar om de vraag wat als het totaal van de door de belastingplichtige verrichte belaste en vrijgestelde handelingen beschouwd moet worden waarvoor de afgenomen goederen of diensten worden gebruikt in de (specifieke) situatie dat zowel het hoofdhuis als de vaste inrichting(en) belastbare handelingen verrichten en dus omzet behaald wordt in twee of meer verschillende landen. Of anders gezegd: het gaat in deze zaken om de ‘rationae loci-dimensie’4 van de totaliteitsregel van art. 173 lid 1, laatste zin Btw-richtlijn.