1.2.3 Wetenschappelijke relevantie

Literatuur op het gebied van het douanerecht in het algemeen en de douanewaarde in het bijzonder is beperkt beschikbaar. Er bestaan twee Engelstalige boeken die ingaan op het systeem ter bepaling van de douanewaarde vanuit het perspectief van de Wereldhandelsorganisatie (WHO). Het bekendste boek betreft de tweede in 1988 gepubliceerde druk van het boek ‘Customs Valuation – Commentary on the GATT Customs Valuation Code’ dat Sherman & Glashoff in opdracht van de Internationale Kamer van Koophandel hebben geschreven.1 Tot op de dag van vandaag wordt dit gezien als hét boek dat handelt over de GATT Valuation Code. Het fungeert als leeswijzer van de GATT Valuation Code en aan de hand van voorbeelden geven zij aan hoe de GATT Valuation Code in hun ogen geïnterpreteerd moet worden. Van recentere datum is het in 2010 verschenen handboek die de WHO heeft gepubliceerd in samenwerking met Cambridge University Press.2 Verder heeft Arabov promotieonderzoek verricht naar de toepassing van de transactiewaarde als grondslag van de douanewaarde vanuit het perspectief van ontwikkelingslanden.3 Hij trekt in zijn onderzoek twee belangrijke conclusies. Ten eerste concludeert hij dat ontwikkelingslanden inkomstenderving ondervinden door handhavingsproblemen. Deze handhavingsproblemen houden enerzijds verband met een tekort aan maatregelen die het door overwegend ontwikkelde landen ontwikkelde systeem ter bepaling van de douanewaarde biedt om de transactiewaarde vast te stellen. Anderzijds heeft een en ander te maken met het feit dat ontwikkelingslanden onvoldoende technische kennis hebben om het juiste gebruik van de transactiewaarde te waarborgen. Zijn tweede conclusie houdt verband met de invloed van verrekenprijzen op de vaststelling van de transactiewaarde bij verbonden partijen. Ondanks dat aan de vaststelling van interne verrekenprijzen en de douanewaarde bij inter-firm transacties een zakelijkheidstoets ten grondslag ligt, kennen de uitvoerende diensten een tegengesteld belang en ontbreken wettelijke bepalingen om de samenloop te faciliteren.4 De uitvoerbaarheid van de regels staat daardoor onder druk.

Er zijn mij geen boeken bekend over de vaststelling van de douanewaarde vanuit een puur Europeesrechtelijk perspectief. Wel zijn een aantal Nederlands- en Engelstalige boeken beschikbaar over het EU-douanerecht waarin telkens ten minste één hoofdstuk is besteed aan de vaststelling van de douanewaarde.5 Een aantal daarvan is echter geschreven onder toepassing van de voorganger van het DWU en daarom (gedeeltelijk) verouderd. Naast voornoemde boeken is een aantal boeken beschikbaar over de wisselwerking tussen de vaststelling van de douanewaarde en de vaststelling van verrekenprijzen, hoewel deze niet of slechts in beperkte mate vanuit (verouderd) Europeesrechtelijk douaneperspectief zijn geschreven.6 Naast voornoemde boeken zijn er over de douanewaarde vanuit WHO en Europeesrechtelijk perspectief verschillende artikelen verschenen in wetenschappelijke en professionele tijdschriften.7 Met dit onderzoek wordt voorzien in een geïntegreerd onderzoek naar de toepassing van de transactiewaarde onder het DWU, waarin de druk die daarop is ontstaan vanwege de nieuwe economische werkelijkheid wordt onderzocht. Daarmee wordt voorzien in de invulling van een leemte in het onderzoek dat tot op heden is verricht.