2.3 Onderlinge samenhang

Dat het hier vier verschillende toetsingscriteria betreft, betekent uiteraard niet dat er geen onderlinge verbanden zijn. De kwaliteit van de procedure en de kwaliteit van uitkomsten zijn weliswaar twee wezenlijk verschillende criteria, maar ze beïnvloeden elkaar wel.1 Beslissingen in een eerlijk ervaren procedure worden bijvoorbeeld beter nageleefd.2 Verder leiden langere doorlooptijden vaak ook tot meer kosten, doordat rechters, advocaten en partijen hun dossierkennis bij elke procedurestap weer moeten verversen en deze kosten worden hoger naarmate de procedurestappen verder uit elkaar liggen.3 Ook zijn er bepaalde beginselen, zoals dat van hoor- en wederhoor, die zowel bijdragen aan het correct vergaren van feiten voor een goede uitkomst als aan een aantal criteria van procedural justice. Te hoge kosten en te lange vertragingen kunnen er verder toe leiden dat veel conflicten geen correcte uitkomst krijgen, doordat een zwakkere partij moet opgeven of zich gedwongen voelt een onvoordelige schikking aan te gaan.

Naast positieve4 onderlinge beïnvloeding, zijn er altijd trade-offs die gemaakt moeten worden tussen sommige van de criteria. Het aannemen van meer rechters leidt tot kortere doorlooptijden, maar uiteraard ook tot meer kosten voor de overheid. Tenzij de overheid de lonen van rechters verlaagt en de selectiecriteria versoepelt, maar daar zullen de kwaliteit van uitkomsten en van de procedure wellicht onder lijden. Het zal in veel gevallen moeilijk zijn om met een aanpassing van het procesrecht op alle vier de criteria tegelijkertijd beter te scoren.5 Dat is ook niet de doelstelling van dit onderzoek, want er wordt gepoogd om maatregelen te vinden waarmee dezelfde kwaliteit van uitkomsten en procedure wordt gehandhaafd, maar waarin tijd en kosten worden teruggedrongen.