III.4.2.1 Overtreder of dader in het bestuursrecht?

Ik heb in dit proefschrift ervoor gekozen om consequent de woorden ‘overtreder’ en ‘overtrederschap’ te gebruiken als ik schrijf over bestuursrechtelijke aansprakelijkheidsfiguren. De woorden ‘dader’ en ‘daderschap’ gebruik ik alleen in strafrechtelijke of rechtsgebiedoverstijgende context. Ik ben me ervan bewust dat deze woordkeuze afwijkt van wat thans gangbaar is in bestuursrechtelijke jurisprudentie en literatuur, waarin de termen ‘dader’ en ‘overtreder’, en ‘daderschap’ en ‘overtrederschap’ worden gebruikt als uitwisselbare begrippen.

Mijns inziens is het echter beter om in het bestuursrecht vast te houden aan de term overtreder, omdat deze term het aangrijpingspunt is in verschillende bestuursrechtelijke regelingen. Een bestuurlijke boete of een last onder dwangsom kunnen bijvoorbeeld alleen worden opgelegd aan de ‘overtreder’.1 Het woord ‘dader’ komt daarentegen in geen enkele bestuursrechtelijke bepaling voor.

Bovendien wordt voor het overtredersbegrip weliswaar aansluiting gezocht bij het strafrecht, maar wordt het strafrechtelijke daderschap niet simpelweg gekopieerd.2 Daderschap is namelijk meeromvattend; het omvat bijvoorbeeld ook ‘doen plegers’ en ‘uitlokkers’. Het gebruik van een verschillende aanduiding doet recht aan de inhoudelijke verschillen die tussen deze noemers bestaan.

Ten slotte acht ik het niet ondenkbaar dat de verschillen in doel, functie en toepassingsbereik van de rechtsgebieden aanleiding kunnen geven om de aansprakelijkheidsfiguren die wél zijn overgenomen in het bestuursrecht (functioneel plegen, medeplegen en feitelijk leidinggeven) in bepaalde opzichten anders in te vullen.3 Het gebruik van de term ‘overtreder’ in plaats van ‘dader’ kan een zelfstandige ontwikkeling van het leerstuk bevorderen.

Kortom, door in het bestuursrecht consequent van ‘overtreder’ te spreken, wordt aangesloten bij de formuleringen in bestuursrechtelijke wetgeving; is duidelijk welke aansprakelijkheidsfiguren van toepassing zijn; en wordt het zelfstandige karakter van het bestuursrechtelijke overtredersbegrip bestendigd.