4.9.2 Gestroomlijnde procedures en casemanagement (tweede en derde god versus het zelfbeschikkingsrecht van partijen

De grote betekenis die in het Amerikaanse regime aan de voorfase en aan de actieve rechter wordt toegekend, blijkt reeds uit de omvang van de Manual for Complex Litigation. In de loop der tijd zijn specifieke case management technieken voor collectieve afwikkeling ontwikkeld. In de praktijk is gebleken dat leerstukken en concepten die een individuele behandeling veronderstellen, tekortschieten bij de afwikkeling van massaschade. Sommige van deze technieken leveren een inbreuk op het fundamentele day in court-beginsel op en behoeven een expliciete normatieve basis. Ze krijgen, bij het ontbreken daarvan, veel kritiek. Hoewel in het Amerikaanse regime veel meer en duidelijker dan in het Engelse gekozen is voor een collectieve aanpak bij de afwikkeling van massaschade, wordt daarin ook zoveel mogelijk geprobeerd het zelfbeschikkingsrecht van partijen en de individualiteitsgedachte te waarborgen. Dat blijkt vooral uit de invulling van de eisen waaraan de classvertegenwoordiger dient te voldoen en uit de centrale plaats die het kennisgevingsvoorschrift en de opt out-mogelijkheid in het geldende recht innemen. De vraag is of dit in het licht van de ervaringen en recente empirische studies gerechtvaardigd is. Denk aan de geringe mate waarin gebruik wordt gemaakt van opt out en aan de hoge kosten die aan het individuele kennisgevingsvoorschrift zijn verbonden, hetgeen de doodsteek voor een collectieve actie kan betekenen. De class wordt nog altijd gezien als een verzameling van individuen en niet als een zelfstandige entiteit. Een expliciete keuzebepaling in deze, evenals een analyse van de daaruit voortvloeiende implicaties, zou ook het case management van massaschadegevallen vergemakkelijken. Aandachtspunten blijven de 'actieve rechter' en de schaduwzijden van rechterlijke samenwerking.