17.6.1 Inleiding

Het begrip dépecage wordt gebruikt in het conflictenrecht, maar — bij mijn weten niet in het internationale bevoegdheidsrecht.1 Toch beschrijf ik in deze paragraaf het 'in stukken hakken' van een forumkeuze — indachtig de letterlijke betekenis van het woord in het Frans — als dépecage. In het internationale bevoegdheidsrecht gaat het namelijk om een pendant van dépecage in het conflictenrecht. In deze paragraaf bedoel ik met dépecage (in het internationale bevoegdheidsrecht) de keuze van partijen waarmee een internationale rechtsverhouding in stukjes wordt gesneden, waarna voor ieder afzonderlijk stukje de bevoegde rechter in een andere staat wordt bepaald. Het resultaat is dat rechters uit verschillende jurisdicties betreffende stukjes van de rechtsverhouding (uitsluitend) bevoegd zijn. Het lijkt aannemelijk dat een dergelijke forumkeuze meestal het gevolg zal zijn van een compromis.2

Deze situatie is uitzonderlijk, omdat de regels van internationaal bevoegdheidsrecht steeds één rechter als bevoegd aanwijzen. Anders dan in het conflictenrecht is objectieve dépecage in het internationale bevoegdheidsrecht3 — zonder een keuze van partijen — niet gauw denkbaar en voorzover mij bekend niet bestaand. Het gaat daarom louter om de situatie waarin partijen door de forumkeuze de bevoegdheid van de rechter hebben beperkt tot een bepaald gedeelte van de rechtsverhouding. Daardoor is de bevoegdheid ter zake van de rechtsverhouding gesplitst. Geschillen over het ene gedeelte zijn onderworpen aan de bevoegdheid van de gekozen rechter, terwijl geschillen over het (de) andere gedeelte(n) zijn onderworpen aan de bevoegdheid van de rechter die volgens de algemene regels bevoegd is4 dan wel een ander gekozen gerecht.5 Partijen kunnen derhalve bij dépecage de bevoegdheid van de rechter ten aanzien van een deel van hun rechtsverhouding openlaten en een geschil afwachten. Onder de definitie van dépecage in het internationale bevoegdheidsrecht valt echter niet een forumkeuze die beide partijen de keuze laat gerecht X of Y te adiéren.6 In een dergelijke zaak bepalen partijen niet dat verschillende gerechten voor een gedeelte van de rechtsverhouding bevoegd zijn. Onder de omschrijving van dépecage is daarom niet begrepen de situatie dat één van de partijen de keuze heeft om een ander gerecht aan te wijzen dan de in beginsel bevoegde (scheids)rechter.7 Dergelijke forumkeuzen — die soms ten dele een arbitraal beding zijn — laat ik in deze paragraaf buiten beschouwing. Een variant is de forumkeuze die bepaalt dat voor geschillen een gerecht bevoegd is in overeenstemming met de regels 2 — 6 EEX-V°Nerdrag of de plaats waar het voorwerp van de overeenkomst zich bevindt.8 Deze clausule beoogt geen splitsing van geschillen voor dezelfde rechtsverhouding en valt daarom niet onder de omschrijving van dépecage in het internationale bevoegdheidsrecht.