5.5.2 De verhouding tussen bestuur en doel

Vegter schrijft dat mijn visie ten aanzien van uitkeringen afwijkt van de gebruikelijke visie dat de stichting zelfstandig beschikt over haar vermogen in het kader van het voor haar van toepassing zijnde statutaire doel. Het lijkt of Vegter meent dat ik met mijn gedachte dat het doel een verplichting voor het bestuur inhoudt, artikel 2:285 lid 3 BW terzijde schuif.1 Dit is onjuist. Artikel 2:285 lid 3 BW wordt niet terzijde geschoven in mijn visie ten aanzien van het doel als verplichting.

Om dit duidelijk te maken is een nadere beschouwing ten aanzien van de taak van het bestuur nodig. In 4.5 schreef ik dat besturen onder meer bestaat uit het verwezenlijken van het doel van de stichting. Het staat het bestuur van een stichting niet vrij te bepalen of het zal streven naar het verwezenlijken van het doel van de stichting.2 Deze bevoegdheid heeft het bestuur niet, de erflater/oprichter van een stichting bij dode heeft er recht op dat zijn bedoeling wordt uitgevoerd.3 Deze bedoeling ligt opgesloten in het doel van de stichting. Als eerder bleek stond dit Paul Scholten in 1940 helder voor ogen:

Vegter meent kennelijk dat het bestuur zelfstandig en geheel vrijelijk beschikt over het vermogen van de stichting in het kader van haar doel. Uit het vorenstaande blijkt dat dit niet juist is. Het bestuur is helemaal niet vrij, het is met handen en voeten gebonden aan het doel. Dit doel roept juist een plicht op. Besturen is een rechtsplicht, net als de last.5 Bij de uitvoering van de deze verplichtingen hoort vanzelfsprekend beleid van de stichting.6 Het is de taak van het bestuur dit beleid te bepalen binnen de grenzen van het doel. Verder gaat de bevoegdheid van het bestuur echter niet. Het doel stelt de grenzen aan de beleidsvrijheid van het bestuur. Doen wat het door de oprichter vastgestelde doel eist, is een plicht van het bestuur.7 Als het doel inhoudt uitkeringen te doen, is het niet aan het bestuur te bepalen of dat wel of niet gebeurt. Het bestuur is de organisator van deze uitkeringen, niet de initiator. Ook Hendriks is de mening toegedaan dat verplichte prestaties op grond van de statuten geen verboden uitkeringen zijn.8

Bedenk dat dit uitsluitend speelt voor zover de uitkering niet verboden is. Dat laatste is het geval als het achterliggende doel is het doen van verboden uitkeringen.