6.2.1 Algemeen

Er bestaat een aantal Europese richtlijnen dat betrekking heeft op de positie van werknemers bij ondernemingen die vanwege financiële problemen in hun voortbestaan worden bedreigd. Het belang van de richtlijnen is gelegen in het feit dat zij de individuele lidstaten dwingen in hun nationale voorschriften regels op te nemen waarmee in de richtlijn genoemde resultaten worden bereikt. Weliswaar zijn de lidstaten vrij in de wijze waarop zij dat resultaat willen bereiken,1 maar de verplichting is evident. Bovendien moet de rechter bij geschillen (omtrent de uitleg) de betreffende nationale regels richtlijnconform toepassen; indien richtlijnconforme interpretatie van nationale richtlijnen niet mogelijk is, bijvoorbeeld omdat dit zou leiden tot een oordeel dat strijdig is met die nationale regels ('contra legem'), kan dat leiden tot aansprakelijkheid van de betreffende lidstaat wegens onjuiste of absente aanpassing van de regels aan de richtlijn.

Een richtlijn moet worden onderscheiden van een verordening. Een verordening heeft een algemene strekking. Zij is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.2 Overigens blijft de in 2015 herziene Insolventieverordening hier onbesproken, omdat deze met name ziet op de gevolgen van grensoverschrijdende gevallen van insolventie en voor dergelijke situaties formele en materiële regels geeft, terwijl dit onderzoek zich daar niet op richt.3

Er zijn in dit kader vier richtlijnen van belang, waarbij de belangrijkste voor dit hoofdstuk de richtlijn is die ziet op behoud van rechten van werknemers bij een overgang van onderneming: Richtlijn 2001/23/EG.4 Voordat daarop nader wordt ingegaan noem ik ter inleiding en illustratie eerst de drie andere voor dit onderwerp relevante richtlijnen, in chronologische volgorde.