7.1.1 Rangorde reguliere voordelen en vervreemdingsvoordelen?

Alvorens nader op de categorie vervreemdingsvoordelen in te gaan, rijst met betrekking tot het nieuwe aanmerkelijkbelangregime nog de vraag of tussen beide categorieën voordelen - reguliere voordelen en vervreemdingsvoordelen - een rangorde bestaat, zoals dat in het tot 1 januari 1997 geldende aandelenregime het geval was.1 Of moet worden gezegd dat belastingheffing volgens de categorie reguliere voordelen ex art. 20b Wet IB belastingheffing volgens de categorie vervreemdingsvoordelen volledig uitsluit en omgekeerd. Uit de memorie van toelichting blijkt mijns inziens dat de fiscale wetgever van oordeel is dat beide categorieën voordelen elkaar uitsluiten. De aanmerkelijkbelangheffing vindt plaats op grond van hetzij de ene categorie (reguliere) voordelen hetzij de andere categorie (vervreemdings)voordelen, maar niet op grond van beide categorieën tegelijk in die zin dat nog zou kunnen worden toegekomen aan de categorie vervreemdingsvoordelen voor zover geen belastingheffing kan plaatsvinden op basis van de categorie reguliere voordelen. Om die reden is het inkopen van aandelen blijkens de memorie van toelichting ook opgenomen in art. 20a, zesde lid, onderdeel a, Wet IB, nl. om zeker te stellen dat de belastingheffing plaatsvindt op grond van de categorie vervreemdingsvoordelen en niet op grond van de categorie reguliere voordelen. De memorie van toelichting merkt immers op dat een uitdrukkelijke bepaling in art. 20a, zesde lid, Wet IB nodig was, aangezien zonder een dergelijke bepaling het voordeel dat wordt behaald bij een inkoop van aandelen onder de reguliere voordelen (art. 20a, eerste lid, onderdeel a, Wet IB) zou vallen, evenals een inkoop van aandelen onder het tot 1 januari 1997 geldende aandelenregime onder de zuivere inkomsten uit vermogen (art. 24 Wet IB) viel.2 Uit deze opmerking in de memorie van toelichting blijkt mijns inziens dat door de opname van het inkopen van aandelen in art. 20a, zesde lid, (onderdeel a,) Wet IB belastingheffing op basis van de categorie reguliere voordelen uit beeld is en louter belastingheffing plaatsvindt op grond van de categorie vervreemdingsvoordelen. De fiscale wetgever is dus kennelijk van oordeel dat een bepaald voordeel uit aanmerkelijkbelangaandelen en -winstbewijzen exclusief wordt belast op basis van hetzij de categorie reguliere voordelen hetzij de categorie vervreemdingsvoordelen. Een heffing op basis van de categorie reguliere voordelen en aanvullend op basis van de categorie vervreemdingsvoordelen voor zover geen belastingheffing heeft kunnen plaatsvinden op basis van de (eerdere) categorie reguliere voordelen, is aldus niet langer mogelijk.

Deze zelfstandige kwalificatie van voordelen van aanmerkelijkbelangaandelen dient naar mijn oordeel ook te geschieden als de aanmerkelijkbelangaandelen en -winstbewijzen worden vervreemd op een moment waarop het dividend reeds door de algemene vergadering van aandeelhouders is vastgesteld dan wel het dividend door publicatie of vaststelling van de jaarrekening reeds zozeer vaststaat (vervreemding cum dividend).3 Zoals in hoofdstuk 6, onderdeel 6.2.6 reeds is uiteengezet, dient de tegenprestatie voor de vervreemding van aanmerkelijkbelangaandelen en -winstbewijzen alsdan te worden gesplitst in een deel dat wordt belast als regulier voordeel (art. 20b, eerste lid, onderdeel e, Wet IB) en een deel dat wordt belast als vervreemdingsvoordeel (art. 20c Wet IB). Het is naar mijn mening niet juist om de gehele verkoopwinst op de aanmerkelijkbelangaandelen en -winstbewijzen in aanmerking te nemen als vervreemdingsvoordeel, hoewel dit, als dit toch geschiedt, voor de verkopende aanmerkelijkbelanghouder veelal materieel geen consequenties heeft. Hetgeen als regulier voordeel wordt belast, zijnde het in de vervreemdingsprijs te ontwaren materiële dividend, wordt in zoverre niet als vervreemdingsvoordeel belast. Dit is zelfs het geval als de opschoning van de vervreemdingsprijs met het materiële dividend ertoe leidt dat uiteindelijk een negatief vervreemdingsvoordeel resteert.4