De ex-werknemer (MSR nr. 83) 2023/6.2.2:6.2.2 Grondslag voor medezeggenschap van werknemers

De ex-werknemer (MSR nr. 83) 2023/6.2.2

6.2.2 Grondslag voor medezeggenschap van werknemers

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

De rechtsgrond voor medezeggenschap van ex-werknemers is de facto een verlengstuk van, of anders gezegd een vervolg op, de rechtsgrond voor medezeggenschap van werknemers. De twee zijn in die zin onlosmakelijk met elkaar verbonden, waardoor de grondslag voor medezeggenschap van werknemers ook (mede) de grondslag voor medezeggenschap van ex-werknemers kan vormen. Het belang van medezeggenschap van werknemers blijkt uit het feit dat het recht op medezeggenschap in de Grondwet en in het EU Grondrechtenhandvest staat.1 De rechtsgrond voor de medezeggenschap van werknemers is van oudsher gezocht in idealistisch getinte ideeën,2 zoals samenwerking,3 zelfontplooiing,4 menswaardigheid,5 socialisering,6 arbeidsvreugde,7 mondigheid,8 gelijkwaardigheid,9 het dragen van verantwoordelijkheid,10 en democratisering.11 Pas in recentere tijden wordt meer de nadruk gelegd op een zakelijker idee, te weten belangenbehartiging.12 Dat betekent zeker niet dat de meer idealistische ideeën hun belang hebben verloren. Zo wijzen sommige auteurs13 als fundament op de inherente behoefte aan zelfbeschikking en in het verlengde daarvan op het recht gekend te worden in het eigen belang:14 het beginsel ‘dat een mens medezeggenschap behoort toe te komen in zaken die hem persoonlijk aangaan’. Medezeggenschap hoort daar te eindigen waar van een ‘persoonlijke betrokkenheid’ geen sprake meer kan zijn.15 Persoonlijke betrokkenheid is door meerdere auteurs genoemd als rechtsgrond voor medezeggenschap.16 De wetgever lijkt ook oog te hebben gehad voor die betrokkenheid als rechtsgrond voor de medezeggenschap, waar hij bij de invoering van de WOR overwoog dat de OR voortspruit uit de gedachte dat de onderneming een arbeidsgemeenschap is, die niet eenzijdig voor het profijt van de ondernemer bestaat, maar die, afgezien van haar algemene maatschappelijke functie, het welzijn van ‘allen die erbij betrokken zijn’ dient te bevorderen.17 Aangezien de betrokkenheid van de ex-werknemer niet hoeft te eindigen met het einde van de arbeidsovereenkomst, is dit voor de positie van de ex-werknemer uitermate relevant, evenals de rechtsgrond dat wie risico loopt in een zaak, (mede)zeggenschap dient toe te komen.18

De specifieke grondslag voor (mede)zeggenschap van werknemers ten aanzien van pensioen is ook divers. Sommige auteurs noemen de belangstelling voor en het medeleven met pensioenfondsen, evenals het toevertrouwen van het ‘beheer van hun eigen zaak’.19 Levenbach zocht op zijn beurt de grondslag voor de paritaire samenstelling van pensioenfondsen in de democratie.20 Anderen meenden daarentegen dat paritair bestuur vooral een afspiegeling is van de partijen waartussen in het arbeidsvoorwaardenoverleg de pensioenregeling tot stand komt.21 Daarnaast zou bij ondernemingspensioenfondsen de vertegenwoordiging van werknemers uitdrukking geven aan de verbondenheid tussen onderneming en pensioenfonds. Volgens de wetgever was het oorspronkelijke doel van de paritaire samenstelling van pensioenfondsbesturen vooral een waarborg voor goede samenwerking tussen werkgever en werknemer22 en voor onpartijdig beheer ten aanzien van de belanghebbenden.23 Het is later door de wetgever ook wel omschreven als de handhaving van een basismachtsevenwicht tussen werkgevers en werknemers24 en een weergave van de opvattingen die op dat moment in het bedrijfsleven heersten.25 Om die reden is de grondslag voor (mede)zeggenschap ook gezocht in het streven naar optimale samenwerking tussen werkgever en werknemer, waarbij de pariteit slechts als voertuig dient,26 en in een vertrouwensbasis, aangezien vertegenwoordigers worden gerekruteerd uit eigen kring.27

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.