1.1 Inleiding

Deze studie begin ik met een algemene introductie tot de leerstukken causaal verband en schade(vergoeding). Hierbij komen zowel materieelrechtelijke als bewijsrechtelijke aspecten aan bod. Dit hoofdstuk is uitdrukkelijk niet bedoeld als innovatieve studie naar de aansprakelijkheidsvereisten causaal verband en schade waarin stelling wordt genomen tegen heersende doctrine en/of waarin bestaande opvattingen ter discussie worden gesteld. Het hoofdstuk is veeleer bedoeld als algemeen theoretisch kader waarop in het vervolg van het onderzoek zal worden voortgebouwd en waarop met name in Deel IV en Deel V vaak zal worden teruggegrepen. Verder is dit hoofdstuk in beginsel vanuit een algemeen perspectief geschreven en is het niet specifiek toegespitst op het leerstuk van aansprakelijkheid voor misleidende informatie. Wel zal ik in dit hoofdstuk vanuit de algemene analyse steeds de terugkoppeling maken naar het kernthema van het boek.

Dit hoofdstuk is als volgt opgebouwd. In § 1.2 geef ik eerst een algemene introductie tot het schadevraagstuk. Achtereenvolgens komen aan bod het schadebegrip in het algemeen (§ 1.2.1), het vaststellen, begroten en het schatten van de schade (§ 1.2.2) en de uitwisselbaarheid van perspectief die soms wordt gezien tussen enerzijds het schadevraagstuk en anderzijds de causaliteitsvraag (§ 1.2.3). Daarna volgt in § 1.3 een algemene beschouwing over de leer van het causaal verband. Hiertoe bespreek ik eerst de voor het juridisch causaal verband te onderscheiden stappen condicio sine qua non en toerekening (§ 1.3.1), vervolgens vraag ik aandacht voor het feit dat de feitelijke grondslag die de eiser zijn vordering tot schadevergoeding geeft bepalend is voor het perspectief dat bij het causaal verband en de schade tot uitgangspunt moet worden genomen (§ 1.3.2) en tot slot volgt een algemene introductie tot het toerekeningsverband (§ 1.3.3). Vervolgens staat in § 1.4 het bewijs van causaal verband centraal. Ik bespreek in dat verband eerst een aantal procesrechtelijke (in de zin van bewijsrechtelijke) en materieelrechtelijke oplossingen die in de praktijk worden toegepast om de bewijslast van de benadeelde te verlichten (§ 1.4.2 respectievelijk § 1.4.3), daarna behandel ik drie arresten van de Hoge Raad op het terrein van beleggingsschade, waarin hij belangrijke overwegingen heeft gewijd aan het bewijs van causaal verband (§ 1.4.4).