8.1 Inleiding en plan van aanpak

Het verdund procesrecht in de preventieve ontslagprocedures – al dan niet gevoerd ‘voor zover vereist’ – zorgt ervoor dat binnen korte tijd rechtszekerheid bestaat over het einde van de arbeidsovereenkomst. De vraag dringt zich op hoe men in buitenlandse rechtsstelsels het belang van snelheid en zekerheid over de beëindiging van de arbeidsovereenkomst heeft geregeld. Kent men daar ook een vorm van verdund procesrecht vergelijkbaar met de Nederlandse preventieve ontslagprocedures? Zo nee, wordt het verkrijgen van snelle rechtszekerheid omtrent het einde van de arbeidsovereenkomst niet belangrijk geacht? Of hebben zij wellicht andere manieren om die snelle rechtszekerheid te bewerkstelligen?

In dit hoofdstuk staat het Duitse ontslag(proces)recht centraal.1 In kaart wordt gebracht hoe het Duitse ontslag(proces)recht geregeld is. Onderzocht wordt of het Duitse ontslagrecht ook een vorm kent van verdund procesrecht, waardoor snel rechtszekerheid wordt gecreëerd over het einde van de arbeidsovereenkomst. Het hoofdstuk zal afgesloten worden met een beoordeling en conclusie van het Duitse ontslagstelsel in vergelijking tot het Nederlandse.

Paragraaf 8.2 geeft een inleiding op hoofdlijnen van het Duitse ontslag(proces)recht. Relevante onderdelen daarvan worden in de daaropvolgende paragrafen meer uitgediept. In paragraaf 8.3 volgt een beknopte bespreking van de historische ontwikkeling van het Duitse ontslagrecht. De volgende paragraaf (8.4) staat in het teken van het Kündigungsschutzgesetz. Ingegaan wordt op het toepassingsbereik en de eis van sociale rechtvaardigheid van de opzegging. Daarna wordt in paragraaf 8.5 ingezoomd op de preventieve ontslagprocedure bij de ondernemingsraad. Onder andere komt aan bod het zogeheten Widerspruchsrecht van de ondernemingsraad en de daarmee samenhangende Weiterbeschäftigungsanspruch van de werknemer. In paragraaf 8.6 staat vervolgens de repressieve ontslagtoetsing in het kader van het Kündigungsschutzgesetz centraal. Aandacht wordt besteed aan de door de werknemer in te stellen Kündigungsschutzklage, de behandeling door het arbeidsgerecht (Arbeitsgericht) en de rechtsmiddelen. In paragraaf 8.7 wordt gekeken naar knelpunten in het Duitse stelsel. Afgesloten wordt in paragraaf 8.8 met een vergelijking tussen het Duitse en Nederlandse ontslagprocesrecht. Deze paragraaf doet tevens dienst als conclusie.