2.3.4.7 Naar een 'systeem' in de rechtsfiguren

51. Uit het voorgaande blijkt dat de aard van de toekenning van de bevoegdheden (bijvoorbeeld, beperkt recht, aandeel of anderszins) weinig zegt over de omvang van de toegekende bevoegdheden. Ook in wiens naam de bevoegdheden mogen worden uitgeoefend, zegt weinig over de toegekende bevoegdheden.

Beantwoording van de vraag of de derde bevoegd is ten aanzien van een goed of ten aanzien van een vermogen en de vraag in wiens belang of met welk doel de bevoegdheden zijn toegekend1 daarentegen geeft wel aanwijzingen over de omvang van de bevoegdheden. Deze aanwijzingen laten zich tot twee hoofdregels terugbrengen: (1) op grond van de wet komen aan een derde meer bevoegdheden toe als hij bevoegd is ten aanzien van een vermogen dan wanneer hij bevoegd is ten aanzien van een of meer bepaalde goederen; en (2) op grond van de wet worden aan een derde meer bevoegdheden toegekend als de bevoegdheden hem zijn toegekend in het belang van een of meer rechthebbenden, dan wanneer de bevoegdheden hem zijn toegekend in het belang van een of meer schuldeisers.

Het voorgaande vertaalt zich in de toekenning van de beheersbevoegdheid en het bestuur. De derde die bevoegdheden heeft ten aanzien van een of meer bepaalde goederen ten behoeve van een of meer schuldeisers, heeft alleen technische bevoegdheden die de executie van die goederen mogelijk maken. De bijbehorende rechtsfiguren zijn pand en beslag. De derde die bevoegdheden heeft ten aanzien van een vermogen ten behoeve van de gezamenlijke schuldeisers, heeft naast technische bevoegdheden die onder meer de executie van die goederen mogelijk maken, ook de beheersbevoegdheid. De bijbehorende rechtsfiguren zijn faillissement, vereffening van een nalatenschap en executele. De derde die bevoegdheden heeft ten aanzien van een of meer bepaalde goederen ten behoeve van een of meer rechthebbenden, heeft naast een aantal technisch bevoegdheden de beheersbevoegdheid. Tot beschikkingshandelingen die geen beheershandelingen zijn, is hij alleen gezamenlijk met of met toestemming van de rechthebbende bevoegd. De bijbehorende rechtsfiguren zijn gemeenschap, bewind, kwaliteitsrekening en vruchtgebruik. De derde die bevoegdheden heeft ten aanzien van een vermogen ten behoeve van een of meer rechthebbenden, heeft de bestuursbevoegdheid. De bijbehorende rechtsfiguren zijn met name de bijzondere gemeenschappen van een huwelijksgemeenschap en personenvennootschappen en rechtspersonen. Volmacht, lastgeving in eigen naam en zaakwaarneming zijn 'vrije' rechtsfiguren die zich om die reden niet in deze indeling laten plaatsen. Het voorgaande kan verkort worden weergegeven in het volgende schema: