4.2.3.2 Grenzen

118. Uitleg met het oog op het doel van de achterstelling kent echter grenzen. Een overeenkomst van achterstelling beperkt de bevoegdheden van de junior. Die beperkingen worden gedragen door de instemming van de junior.

Hierbij laat ik de aanvulling van de overeenkomst in de zin van artikel 6:248 BW buiten beschouwing. Aanvulling speelt immers geen rol bij de uitleg van de overeenkomst, maar komt pas aan bod wanneer na uitleg blijkt dat de overeenkomst een leemte bevat.1

119. De overeenkomst van achterstelling beperkt de bevoegdheden van de junior alleen voor zover die daarmee heeft ingestemd.2 Uitleg met het oog op het doel van de achterstelling dreigt die grondslag te vervangen door de wens van de senior. Dat is mijns inziens onvoldoende grondslag om rechtsgevolgen aan de achterstelling te verbinden, zoals een uitsluiting van verrekening.3 Een achterstelling functioneert weliswaar in veel gevallen als een zekerheidsrecht voor de senior, maar dat betekent niet dat in de overeenkomst steeds moet worden gelezen wat de senior daarin wenst te lezen.4

Wettelijk geregelde zekerheidsrechten hebben enkel de inhoud die de wet daaraan geeft.5 A fortiori hebben contractuele zekerheidsrechten alleen de inhoud die partijen daaraan in hun overeenkomsten hebben gegeven.6 Het is aan de partijen die de achterstelling overeenkomen om de gevolgen daarvan te regelen. Als zij de opeisbaarheid of verrekenbaarheid van de juniorvordering willen beperken verdient het aanbeveling dat expliciet te regelen.7 Dat gebeurt in veel overeenkomsten van achterstelling.8

Als partijen de opeisbaarheid en verrekening niet expliciet hebben geregeld mag niet al te gemakkelijk worden aangenomen dat de juniorschuldeiser met die overeenkomst zijn bevoegdheden heeft willen beperken, bijvoorbeeld door verrekening uit te sluiten. De aard of het doel van een overeenkomst van achterstelling is onvoldoende om in die overeenkomst steeds een beperking van de opeisbaarheid of verrekenbaarheid te lezen.9 Dit sluit aan bij het arrest Curatoren Habo/Besix waarin de Hoge Raad besliste dat een overeenkomst van achterstelling niet zonder meer betekent dat de junior zijn bevoegdheden tot verrekening heeft prijsgegeven.10 Er moet dus steeds zorgvuldig worden onderzocht of de overeenkomst van achterstelling voldoende aanknopingspunten biedt om te concluderen dat de junior zijn schuldeisersbevoegdheden heeft ingeperkt.