16.6.3 Commuun internationaal privaatrecht

Voor het commune internationaal privaatrecht is op het gebied van burgerlijke en handelszaken weinig ruimte, omdat art. 24 EEX-V°/18 Verdrag van toepassing is ongeacht de woonplaats van de verweerder. Slechts buiten het materiële toepassingsbereik van EEX-V°Nerdrag kan een (latere) stilzwijgende forumkeuze naar commuun internationaal privaatrecht tot stand komen.1 Gelet op het marginale belang van het commune internationaal privaatrecht behandel ik de verhouding tussen uitdrukkelijke en een (latere) stilzwijgende forumkeuze in het commune internationaal privaatrecht slechts kort.

Art. 9 aanhef en sub a Rv heeft naar Nederlands recht voorrang boven art. 8 Rv. Dat blijkt uit de woorden 'Komt de Nederlandse rechter niet op grond van de artikelen 2 tot en met 8 rechtsmacht toe, dan heeft hij niettemin rechtsmacht indien: ..' in de aanhef van art. 9 Rv. De woorden 'die ter vrije bepaling van partijen staat' betekent niet dat een stilzwijgende forumkeuze niet mogelijk zou zijn, omdat partijen reeds een uitdrukkelijke forumkeuze zijn overeengekomen. Dezelfde woorden komen voor in art. 8 Rv en zien niet op de partijwil, maar op dwingend recht dat een forumkeuze verbiedt.2

Art. 6 lid 1, tweede zin WIPR bepaalt dat bevoegd is de Belgische rechter voor wie de verweerder verschijnt tenzij de verschijning tot voornaamste doel heeft de bevoegdheid te betwisten of een bepaling van de WIPR zich tegen de (latere) stilzwijgende forumkeuze verzet. Art. 6 lid 1, eerste zin WIPR regelt de uitdrukkelijke forumkeuze voor de Belgische rechter en verzet zich niet tegen een stilzwijgende forumkeuze in afwijking van de uitdrukkelijk gekozen rechter. Gezien de bewoordingen van art. 6 lid 1 WIPR kan derhalve een (latere) stilzwijgende forumkeuze een uitdrukkelijke forumkeuze `overrulen'. Afgezien van dit tekstuele argument verwijs ik ook naar de wetsgeschiedenis die voor stilzwijgende forumkeuze aansluiting zoekt bij art. 24 EEX-V° en 18 EEX.3 Gezien deze voorbeeldfunctie van art. 24 EEX-V°/18 Verdrag ligt een aanknoping bij deze bepaling voor de hand.

In het commune internationaal privaatrecht verschilt derhalve de grondslag voor de stilzwijgende forumkeuze, maar de uitkomst is identiek in alle onderzochte rechtsstelsels: de verschijning zonder tijdige betwisting van de bevoegdheid doorbreekt de bevoegdheid van de gekozen rechter. Daardoor wordt de gederogeerde rechter alsnog bevoegd om kennis te nemen van de vorderingen van de eiser.