3.5 Verzekeren in het economische verkeer

Een van de factoren die bij een beoordeling van samenwerking in de verzekeringssector aan het mededingingsrecht een rol speelt, is de betekenis van verzekeren in het economische verkeer. Bij het verzekeren van risico’s worden immers omvangrijke risico’s die een onderneming zonder verzekering zelf zou dragen, tegen de betaling van een premie, overgedragen naar één of meerdere verzekeraars. Daarmee draagt het systeem van verzekeren bij aan het economische verkeer doordat ondernemingen risico’s kunnen afdekken en investeringen kunnen doen. Bij het incalculeren van mogelijke schadelasten zal een onderneming namelijk de keuze hebben om een risico door middel van een verzekeren af te dekken of het zelf te dragen. Vaak zal een verzekering noodzakelijk zijn om bijvoorbeeld handel te kunnen drijven. Wanneer risico’s zo’n grote omvang hebben dat een individuele verzekeraar deze niet alleen kan dragen, is coassurantie noodzakelijk. In het bijzonder voor de risico’s die in coassurantie worden verzekerd geldt dat deze verzekeringstechniek bijdraagt aan het economische verkeer. Het gaat immers om zakelijke risico’s die, wanneer zij zich verwezenlijken, een enorme invloed hebben op de productie. Stel dat bijvoorbeeld een fabriek afbrandt waardoor de productie van voedingsmiddelen stil komt te liggen. Zonder een verzekering die het mogelijk maakt om deze productie snel te hervatten en de schadelast voor de betrokkenen te compenseren zal de impact op het economische verkeer groot zijn. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor de verzekering van de schade die kan ontstaan door fouten in een productieproces of tuin- en landbouwschade die ontstaat door hagel of storm. Gesteld kan daarom worden dat het verzekeren van groot zakelijke risico’s door middel van coassurantie of in pools een belangrijke bijdrage levert aan het economische verkeer.

Verzekeren heeft dus een belangrijke (macro)economische functie. Op macroeconomisch niveau is het verzekeren van risico’s in coassurantie van groot belang voor het economische verkeer. Wanneer afspraken die door verzekeraars en/of makelaars worden gemaakt en die de mededinging zouden beperken, een substantiële bijdrage leveren aan de economische vooruitgang zou dat meegewogen kunnen worden bij een beoordeling onder artikel 101 lid 3 van het Werkingsverdrag. Dergelijke economische voordelen van verzekeren kunnen immers nadelen voor de mededinging compenseren, mits de voordelen ook de gebruikers ten goede komen en de beperkingen niet verder gaan dan noodzakelijk is. Wat een dergelijke toets aan de uitzondering van het kartelverbod inhoudt, is in het vorige hoofdstuk besproken. Bij de analyse in deel II van dit boek zal deze wettelijke uitzondering een belangrijke plaats innemen, en speelt ook de economische rol van verzekeren een rol bij het in kaart brengen van de efficientieverbeteringen van vormen van samenwerking die zich voordoen bij de verzekering in coassurantie of in pools.