3.2.1 Inleiding

Een ondernemer moet uiteindelijk worden belast voor de winst uit onderneming die gedurende de gehele looptijd wordt behaald (totaalwinst). In art. 3.2 Wet IB 2001 is bepaald dat belastbare winst uit onderneming het gezamenlijke bedrag is van de winst die de belastingplichtige als ondernemer geniet uit een of meer ondernemingen verminderd met de ondernemersaftrek en de MKB-winstvrijstelling. De onderneming wordt de objectieve onderneming genoemd. Het is fiscaalrechtelijk niet de objectieve onderneming die wordt belast, maar degene voor wiens rekening de objectieve onderneming wordt gedreven (subjectieve ondernemer). De analyse van de begrippen ‘objectieve onderneming’ en ‘subjectieve ondernemer’ komt aan de orde in paragraaf 3.2.2. Deze analyse is van belang omdat deze begrippen ook worden gebruikt in de in dit onderzoek aan de orde zijnde bedrijfsopvolgingsfaciliteiten. De omvang van de uiteindelijk te belasten totaalwinst wordt bepaald op basis van art. 3.8 Wet IB 2001. In paragraaf 3.2.3 ga ik in op deze totaalwinstbepaling. Dit is van belang omdat bij staking uiteindelijk de totaalwinst in de heffing moet zijn betrokken. Voor de jaarlijkse belastingheffing moet de winst in jaarmoten worden verdeeld (reguliere jaarwinst1 ). Hieraan is paragraaf 3.2.4 gewijd. Het bepalen van de reguliere jaarwinst gebeurt op basis van goed koopmansgebruik (art. 3.25 Wet IB 2001). Dit komt aan de orde in paragraaf 3.2.4.2. Op basis van deze analyse moet worden nagegaan welke invloed een met goed koopmansgebruik overeenstemmend stelsel van winstberekening kan hebben op de ontwikkeling van stille reserves in activa en passiva. Deze wijze van winstberekening is uiteindelijk (mede) van invloed op de winst die bij de bedrijfsoverdracht nog in de heffing moet worden betrokken (stakingswinst). Deze stakingswinst ontstaat ook omdat de waardering van vermogensbestanddelen in de regel plaatsvindt tegen kostprijs terwijl bij staking waardering moet plaatsvinden tegen de waarde in het economische verkeer. Een analyse van de stakingswinst volgt in paragraaf 3.2.4.3. In paragraaf 3.2.5 volgt de analyse van de belastingclaim zoals beschreven in paragraaf 3.1.