HR, 11-10-2002, nr. R02/017HR

Aan de beschikking van de Hoge Raad van 22 september 2000, NJ 2001, 647, m. nt. JdB ontleen ik de volgende feiten:

Verweerster in cassatie (de moeder) heeft aan de rechtbank te 's-Hertogenbosch verzocht vast te stellen dat verzoeker tot cassatie (de man) de vader is van [het kind]. De rechtbank heeft ambtshalve een DNA-onderzoek bevolen. Het hof te 's-Hertogenbosch heeft deze beschikking bekrachtigd. De Hoge Raad heeft het tegen de beschikking van het hof gerichte cassatieberoep van de vader verworpen bij de in nr. 1.1 genoemde beschikking.

Op 25 januari 2001 heeft de afdeling immunogenetica van het Centraal Laboratorium van het Rode Kruis (CLB) te Amsterdam rapport uitgebracht aan de rechtbank te 's-Hertogenbosch. De conclusie van het rapport is dat de man met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid de vader van [het kind] is.

De rechtbank heeft bij beschikking van 22 juni 2001 vastgesteld dat de man vader is van [het kind]. De rechtbank bepaalde tevens dat de man met ingang van 9 juni 1998 ( de datum van het inleidend verzoekschrift) aan de moeder een bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van [het kind] van f 500,- per maand zal moeten betalen.

De man heeft hoger beroep ingesteld bij het gerechtshof te 's-Hertogenbosch. Hij heeft grieven gericht zowel tegen de vaststelling van het vaderschap als tegen de bepaling van de kinderalimentatie. Wat het vaderschap betreft heeft de man een contra-expertise verzocht.

Het hof heeft de beschikking van de rechtbank bekrachtigd bij beschikking van 12 december 2001. Het heeft, voor zover in cassatie van belang, als volgt overwogen:

De man heeft tijdig beroep in cassatie ingesteld tegen deze beschikking van het hof. De moeder heeft een verweerschrift ingediend.

Onderdeel 2.3.1

Onderdeel 2.3.1 bevat twee klachten. De klacht onder (a) luidt dat het hof ten onrechte het verzoek van de man tot contra-expertise met betrekking tot het vaderschap heeft afgewezen. Betoogd wordt dat een recht op contra-expertise bestaat "geheel los van de hoeveelheid en/of steekhoudendheid van de eventuele argumenten vanuit de man".

Deze klacht faalt. Het staat de rechter vrij een verzoek om benoeming van deskundigen, af te wijzen, zie HR 11 november 1977, NJ 1978, 589, HR 20 mei 1988, NJ 1988, 779, HR 12 april 1991, NJ 1991, 434, HR 13 januari 1995, NJ 1995, 391. Dat geldt ook indien die deskundigen contra-expertise zouden gaan uitvoeren. Slechts in enkele expliciet in de wet genoemde gevallen (bijvoorbeeld art. 810a Rv. en art. 8 zesde lid Bopz) is er in beginsel een recht op (contra-)expertise.

In onderdeel 2.3.1 (b) wordt geklaagd dat het hof heeft nagelaten te responderen op de stelling van de man dat hij weliswaar niet kan uitsluiten dat hij de biologische vader van [het kind] is, maar dat hij niet haar verwekker is in de zin van art. 1:207 BW nu wat de man betreft de mogelijkheid is blijven openstaan dat de moeder zich kunstmatig heeft laten insemineren met zijn zaad. Hij heeft daartoe in feitelijke instanties gesteld dat hij lid was van een spermabank, dat de moeder dat wist en dat de moeder hem heeft geschreven dat zij niet op natuurlijke wijze een kind kon krijgen.

De klacht faalt bij gebrek aan feitelijke grondslag. Het hof heeft in rov. 4.7 op de laatste stelling van de man gerespondeerd en heeft in rov 4.8 geoordeeld dat diens stellingen onvoldoende zijn om aannemelijk te maken dat de moeder op andere wijze dan door geslachtsgemeenschap met de man zwanger is geworden van [het kind]. Dat oordeel is niet onbegrijpelijk en is voldoende gemotiveerd in het licht van de volgende omstandigheden. De man heeft geen bewijs aangeboden van zijn stelling dat de moeder op andere wijze dan door geslachtsgemeenschap zwanger is geworden van [het kind]. Bij brief van zijn raadsman van 13 april 2001 heeft de man afgezien van verweer op dit punt. In appèl heeft de man weliswaar opnieuw betwist dat hij de verwekker is van [het kind], maar hij heeft daarvoor geen andere argumenten naar voren gebracht dan de in rov. 4.7 door het hof genoemde brief van de moeder. Die brief was naar het, niet onbegrijpelijke, oordeel van het hof onvoldoende.

Onderdeel 2.3.2

Onderdeel 2.3.2 is gericht tegen rov. 4.9 waarin het hof overweegt dat de behoefte van [het kind] gerelateerd dient te worden aan de welstand van beide partijen nu zij ooit hebben samengewoond. De man betoogt dat dit onjuist is en dat de behoefte van [het kind] alleen aan het inkomen van de vrouw gerelateerd moet worden nu er geen sprake is van een gezamenlijke keuze om een kind te laten ontstaan.

De klacht faalt. Naar vaste rechtspraak zijn de afweging en de waardering van de factoren die de behoefte en de draagkracht bepalen, voorbehouden aan de rechter die over de feiten oordeelt. Aan rechterlijke uitspraken die uitsluitend betreffen het vaststellen en wegen van door partijen met het oog op hun behoefte en draagkracht aangevoerde omstandigheden, kunnen geen hoge motiveringseisen worden gesteld (zie bijvoorbeeld HR 10 december 1999, NJ 2000, 4). Dat het hof in het licht van de omstandigheid dat partijen ooit hebben samengewoond, de behoefte van [het kind] heeft vastgesteld aan de hand van de inkomens van beide partijen, acht ik niet onbegrijpelijk en aldus voldoende gemotiveerd (zie ook Hof Arnhem 3 april 2001, Echtscheidingsbulletin 2001, 22, in welke uitspraak het hof de behoefte van het kind eveneens heeft vastgesteld aan de hand van de inkomens van de vader en de moeder gezamenlijk, ook al hadden zij nooit samengewoond). Of er sprake was van een gezamenlijke keuze voor een kind is niet relevant nu de onderhoudsverplichting van de verwekker jegens zijn kind niet afhankelijk is van een dergelijke keuze.

Onderdeel 2.3.2 klaagt voorts dat onjuist is de overweging van het hof in rov. 4.9 dat de man de behoefte van [het kind] aan een bijdrage van f 500,- niet heeft bestreden.

Ook deze klacht faalt. De man heeft in appèl zijn verweer uitsluitend gebaseerd op zijn stelling dat de behoefte van [het kind] enkel gerelateerd dient te worden aan het inkomen van de moeder omdat partijen ten tijde van de verwekking van [het kind] al niet meer samenwoonden. De man heeft in appèl noch in eerste aanleg andere omstandigheden naar voren gebracht op grond waarvan de behoefte van [het kind] op een lager bedrag zou moeten worden vastgesteld. Het cassatieverzoekschrift noemt dergelijke omstandigheden ook niet.

Onderdeel 2.3.3

Onderdeel 2.3.3 bevat twee klachten. De eerste is gericht tegen de overweging van het hof in rov. 4. 10 dat de man onvoldoende gegevens over zijn draagkracht ter beschikking heeft gesteld zodat zijn draagkracht wordt aangenomen. De tweede klacht betreft de ingangsdatum van de alimentatie.

De eerste klacht van onderdeel 2.3.3 faalt. Anders dan in het onderdeel wordt betoogd, was het hof, toen het tot het oordeel gekomen was dat de man onvoldoende gegevens had overgelegd om zijn gemis aan draagkracht te staven, niet verplicht de man in de gelegenheid te stellen nadere gegevens over te leggen, HR 2 februari 1996, NJ 1996, 569. Het is aan de feitenrechter te beoordelen wat op grond van de eisen van een goede procesorde in het licht van de omstandigheden van het geval mag worden verlangd van een partij en welk gewicht aan het ontbreken van stukken dient te worden gehecht, HR 3 januari 1997, NJ 1997, 451.

Ook de tweede klacht van onderdeel 2.3.3 faalt. Ingevolge art. 1:402 eerste lid BW bepaalt de rechter de ingangsdatum van de alimentatie. Zie hierover uitvoerig mijn ambtgenote De Vries Lentsch-Kostense in punt 9 van haar conclusie d.d. 24 mei 2002 in de zaak nr. R01/090. Het hof heeft geoordeeld dat de man geen feiten of omstandigheden heeft aangevoerd die ertoe zouden moeten leiden dat een andere ingangsdatum wordt gekozen dan de datum waarop de moeder het inleidend verzoekschrift heeft ingediend. Naar het oordeel van het hof heeft de man vanaf die datum rekening kunnen houden met vaststelling van een onderhoudsverplichting vanaf die datum. Dat oordeel is niet onbegrijpelijk en voldoende gemotiveerd.

Het middel in al zijn onderdelen ongegrond bevindend, concludeer ik tot verwerping van het beroep.

De Procureur-Generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden

A-G i.b.d.