8.3.2 Publicatieplicht financiële gegevens

De beperkte publicatie van financiële gegevens in de anbi-regeling geldt alleen voor religieuze instellingen met de rechtsvorm kerkgenootschap. Zij kunnen volstaan met het publiceren van alleen een (verkorte) staat van baten en lasten en een financieel overzicht van de daadwerkelijke en voorgenomen bestedingen per rubriek of thema met een toelichting daarop. In tegenstelling tot rsli’s met een andere rechtsvorm geldt voor kerkgenootschappen niet de wettelijke verplichting om een balans te publiceren. Mijn onderzoek wijst uit dat dit tot een ongerechtvaardigde ongelijke behandeling leidt tussen kerkgenootschappen en andere rsli’s.

Deze ongerechtvaardigde ongelijke behandeling tussen kerkgenootschappen en andere rsli’s kan in de anbi-regeling weggenomen worden door ofwel afschaffing van de beperkte publicatieplicht voor kerkgenootschappen, dan wel uitbreiding van deze faciliteit naar alle rsli’s, zodat voor alle rsli’s een beperkte publicatieplicht zou gelden.

De afschaffing van de faciliteit voor kerkgenootschappen komt erop neer dat voor kerkgenootschappen, evenals voor andere rsli, een volledige in plaats van een beperkte publicatieplicht van financiële gegevens gaat gelden. Een volledige publicatieplicht van financiële gegevens kan ingrijpen in de door de fundamentele beginselen beschermde inrichtingsvrijheid van kerkgenootschappen, zoals vastgelegd in artikel 2:2 BW. Kerkgenootschappen die een anbi-status willen, zouden dan namelijk verplicht worden om een balans op te maken, terwijl het civiele recht dat vanwege de inrichtingsvrijheid van kerkgenootschappen niet voor deze rechtsvorm voorschrijft. Het alternatief is uitbreiding van de beperkte publicatieplicht tot alle rsli’s als oplossing voor het opheffen van de ongerechtvaardigde ongelijke behandeling tussen kerkgenootschappen en andere rsli’s. De anbi-regeling zou dan zo aangepast moeten worden dat de beperkte publicatieplicht financiële gegevens niet alleen voor kerkgenootschappen geldt maar voor alle rsli’s. Dit kan door de term kerkgenootschappen in de anbi-regeling te vervangen door religieuze, spirituele en levensbeschouwelijke instituten, afgekort als rsli’s. Een fundamentelere aanpak ligt in het civiele recht: het invoeren van een rechtsvorm die rsli’s gelijke omvang van inrichtingsvrijheid en bescherming biedt, met als inclusieve benaming geestelijk genootschap of religieus, spiritueel en levensbeschouwelijk instituut, af te korten als rsli.

Aan de andere kant voorziet een volledige publicatieplicht van rsli’s met inbegrip van kerkgenootschappen in meer transparantie voor donateurs en andere betrokkenen in de samenleving. Dit bevordert het publieksvertrouwen en dient dus het publieksbelang. De fiscale regelgever zou er daarom voor kunnen kiezen om de beperkte publicatieplicht voor kerkgenootschappen om te zetten in een volledige publicatieplicht. Dit zou niet alleen leiden tot gelijke fiscale behandeling van rsli’s onderling, maar ook tussen rsli’s en overige anbi’s.

De afweging tussen beide opties is van politieke aard. Het is dan ook aan de politiek om hierover te beslissen.