5.4.2 Integriteit van het onderzoek

Achter dit belang gaat kennelijk schuil de notie dat de verdachte in het strafproces niet alleen voorwerp van onderzoek is, maar ook een partij- ofwel procespositie inneemt. Het respecteren van de menselijke waardigheid en autonomie impliceert dat de verdachte op (enige) afstand staat van de hem vervolgende autoriteiten. Hem moet als individu voldoende ruimte worden gegund om zelfstandig zijn (proces)houding te bepalen tijdens het vooronderzoek en de strafzitting zelf. Door hem te dwingen bewijs tegen zichzelf te verschaffen (in de vorm van verklaringen of materiaal), wordt die positie respectievelijk de effectieve uitoefening van andere deelrechten van art. 6 EVRM ondermijnd.

Vgl. de zaak Leonid Lazarenko (betreffende een veroordeling voor moord die mede steunt op de van de klager afgedwongen verklaringen). Daarin overweegt het Hof uitdrukkelijk dat het recht tegen gedwongen zelfbelasting via de band van art. 6 EVRM bijdraagt aan de bescherming van de verdachte tegen ‘abusive coercion’ door de autoriteiten. Deze bescherming draagt bij aan het voorkomen van justitiële dwalingen en aan de realisatie van de doelstellingen van art. 6 EVRM, in het bijzonder de ‘equality of arms’ tussen de autoriteiten en de verdachte.3 Kortom, zonder (proces)autonomie ligt het risico van justitiële dwalingen op de loer en hebben de vervolgende autoriteiten de overhand.

De samenhang van het recht tegen gedwongen zelfbelasting met de andere deelrechten van het recht op een behoorlijk strafproces, is inherent aan de ‘keuze’ van het Hof om het recht tegen gedwongen zelfbelasting in art. 6 EVRM te lezen. Deze keuze kan verklaren dat het Hof het recht tegen gedwongen zelfbelasting aanmerkt als ‘lying at the heart of the notion of a fair procedure’4. De procesautonomie is in ieder geval in de geest van het adversaire procesgeding waar art. 6 uitdrukking aan geeft.