Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/IV.A.7.1:IV.A.7.1 'Te gelde maken'

Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/IV.A.7.1

IV.A.7.1 'Te gelde maken'

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

De executeur met de wettelijke opdracht van art. 4:144 BW, te weten: (kort gezegd), beheren, voldoening van de schulden van de nalatenschap en de nakoming van de op hem rustende lasten, wordt in art. 4:147 BW met zoveel woorden de bevoegdheid verleend om onder omstandigheden de goederen van de nalatenschap 'te gelde te maken'.

Allereerst aandacht voor het door de wetgever gebruikte begrip 'te gelde te maken'.

In het ontwerp van wet,1 alsmede in het Groene Boek van Meijers2 werden in art. 4.5.3.10 termen gebruikt als 'onderhands verkocht','verkopen' en 'verkoop'. In het wetgevingsproces werdechter de betreffende bepaling ge-wijzigden werd 'verkopen'gewijzigdin 'te gelde maken'. Deze wijziging wordt in de Memorie van Antwoord3 als volgt toegelicht:

'Het (artikel, toev. BS) spreekt thans van te gelde maken en niet slechts van verkopen. Onder eerstgenoemde uitdrukking is ook begrepen het opzeggen en incasseren van een tot de beleggingen uitstaande vordering, bijvoorbeeld een rentedragende hypothecaire vordering met behoorlijk onderpand.'

Er is derhalve bewust gekozen voor een ruimere term dan 'verkopen', waarbij ik uit het gebruik van de term 'slechts', opmaak dat de term te gelde maken mede de verkoopbevoegdheid omvat. Ook bij Breemhaar lees ik:4

'Zo zijn de erfgenamen bijvoorbeeld gebonden aan de door de executeur be-voegdelijk aangegane koopovereenkomst in het kader van de tegeldemaking van de goederen van de nalatenschap. Overlijdt de executeur voor het plaatsvinden van de overdracht, dan geschiedt de vervreemding van het goed aan de koper door de erfgenamen zelf.'

Voorts ga ik er vanuit dat onder te gelde maken mede de beschikkingsbevoegdheid valt. Dit blijkt bijvoorbeeldook uit het in de titel 'gemeenschap' opgenomen art 3:174 BW waar ook het begrip 'te gelde maken' wordt gehanteerd. In de toelichting5 op de wijziging van'bevelen' in'machtigen'6 in gemeldarti-kel lees ik immers:

'daardoor komt tot uitdrukking dat de beschikking van de boedelrechter de deelgenoot die het goed te gelde wil maken, jegens derden beschikkingsbevoegd maakt.'

Een argument dat te gelde maken ook beschikkingsbevoegdheid voor de executeur inhoudt, is ook te ontlenen aan de ontwerpbepaling 4.4.6.3d. Hierin was opgenomen dat een executeur slechts over registergoederen mocht 'beschikken' met toestemming van de legitimarissen of met machtiging van de kantonrechter. Deze bepaling, die een belangrijke inbreuk op de bevoegdheidvan de executeur betekendzou hebben, is echter bij de Invoeringswet7 geschrapt.

Een andere vraag die opkomt bij de bepaling van de grenzen van het begrip tegeldemaking is of hier ook het vestigen van een hypotheekrecht of een pandrecht door een executeur onder zou kunnen vallen in de situatie dat de lening aangegaan wordt met het oogmerk om de successierechten te kunnen voldoen. Met behulp van het adagium 'wie het meerdere kan, kan ook het mindere', kan mijns inziens deze vraag bevestigend beantwoord worden. De condities van de geldlening kunnen hierbij wel van belang zijn. Is de lening bijvoorbeeldboetevrij af te lossen door de erfgenamen?

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.