7.7.3.3 Schade als gevolg van het misbruik maken van een machtspositie

Er zijn meer zaken betreffende een overtreding van het kartelverbod dan zaken betreffende het misbruik maken van een (economische) machtspositie. Bewijs inzake het misbruik maken van een economische machtspositie vereist diepgaand economisch onderzoek. Als gevolg van het misbruik maken van een machtspositie zullen consumenten en concurrenten schade kunnen lijden. Te denken valt aan de schade die ontstaat door leveringsweigering, het binden van klanten door exclusieve aankoopverplichtingen of getrouwheidskortingen, discriminatie (toekennen van ongelijke voorwaarden bij gelijkwaardige prestaties), het hanteren van overdreven of onbillijke prijzen, het hanteren van abnormaal lage prijzen om de concurrenten uit de markt te drukken (predatory pricing) of koppelverkoop (zie ook § 2.3.4.4).1

Als voorbeeld neem ik een geval waarbij als gevolg van het misbruik maken van een economische machtspositie de prijs van een product zal stijgen.2 Niet alleen de rechtstreekse afnemers (zoals bijvoorbeeld de detailhandel) zullen een te hoge prijs betalen voor het product (de zogenaamde overcharges), ook de eindgebruikers (consumenten of indirecte afnemers) zullen een te hoge prijs voor het product betalen ingeval de rechtstreekse afnemers de prijsstijging geheel of gedeeltelijk hebben doorberekend aan de consument. Mogelijk lijden de rechtstreekse afnemers ook verlies en derven zij winst door een afname van de vraag van de consumenten waardoor zij minder kunnen afzetten. Indien de (directe en indirecte) afnemers wegens de prijsstijging besluiten een minder goed substituut aan te schaffen (bijvoorbeeld een product van een B of C merk), lijden zij ook schade.

De leveranciers van degene die misbruik maakt van een machtspositie kunnen ook verlies lijden en winst derven door de beperking van de productie door degene die misbruik maakt van een machtspositie nu de verhoging van de prijs zal leiden tot een afname van de vraag en de afname van de vraag zal leiden tot een afname van de productie. Daarnaast zouden — ingeval naast de producent met een economische machtspositie ook nog kleinere producenten bestaan zonder machtspositie — de rechtstreekse en niet-rechtstreekse afnemers van die kleinere producenten schade kunnen lijden (geleden verlies en winstderving) indien die andere producenten profiteren van de markttrend door ook de door hun berekende prijzen te verhogen. Zelfs op een complementaire markt (de markt voor bijvoorbeeld fietsbanden of versnellingsnaven die complementair is aan de markt voor fietsen) zou als gevolg van het misbruik van een economische machtsposities schade kunnen worden geleden door de producent van het complementaire product en zijn leveranciers, nu een afname van de productie van een bepaald product (bijvoorbeeld fietsen) tot gevolg zal hebben dat de vraag naar het complementaire product zal dalen.