6.4.4.1 Materiële betekenis begrip ‘grove schuld’

Grove schuld is een in laakbaarheid aan opzet grenzende onachtzaamheid, slordigheid, nalatigheid of onzorgvuldigheid.1 Het gaat dus voor wat betreft de aard van het verwijt om onachtzaamheden of slordigheden. Dit impliceert dat de belastingplichtige (1) bepaalde zaken over het hoofd heeft gezien, maar (2) zulks had kunnen voorkomen als hij zorgvuldiger had gehandeld en (3) dat hij dat ook inderdaad had moeten doen. Bovendien moet er sprake zijn van een behoorlijk ernstig schuldverwijt: gemeten in laakbaarheid moet de onachtzaamheid aan opzet grenzen, dus haast even ernstig zijn als opzet. Hoewel deze formulering suggereert dat er sprake is van een glijdende schaal, is dat niet het geval.2 Van belang is dat de vergelijking met opzet slechts wordt gemaakt in het licht van de voor de grove schuld vereiste mate van laakbaarheid. De boodschap is dat de slordigheid zó ernstig moet zijn, dat het intrinsieke verwijt haast even erg is als wanneer de fout met opzet zou zijn gemaakt. Enige, of qua ernst onbepaalde onachtzaamheid is derhalve onvoldoende.3 De inspecteur moet de mate van slordigheid of nalatigheid daarom altijd nader specificeren.4

Uit het voorgaande volgt dat er ook bij grove schuld sprake is van cumulatieve voorwaarden. De term moet in feite letterlijk worden genomen: de aard van het verwijt is culpoos (schuld), de mate is ernstig (grof). Het culpoze karakter komt vooral tot uiting in het gebruik van de voltooid verleden tijd bij de omschrijving van het verwijt. Een schuldverwijt is daarom goed herkenbaar aan belangrijke indicatoren als ‘had moeten’ en ‘had kunnen’.5 Het verwijt kan bijvoorbeeld zijn dat een belastingplichtige op de hoogte had moeten zijn van de juiste toepassing van de regels.6 Daarnaast moet dat verwijt dus een behoorlijk gewicht hebben.