4.5.2.1 Open norm en willekeur

De redelijkheid en billijkheid is een zogeheten open norm. Hetgeen door de redelijkheid en billijkheid wordt gevorderd, hangt steeds af van de omstandigheden van het geval.1 Wat in een gegeven geval redelijk en billijk is, is soms aanstonds duidelijk, maar dat is niet altijd het geval. Men kan daarover ook verschillend denken binnen de grenzen waarbinnen redelijk denkende mensen met elkaar van mening kunnen verschillen. De inzichten daaromtrent kunnen ook met het verstrijken van jaren veranderen.2 Dat maakt de redelijkheid en billijkheid tot een vage norm.

Die relativeringen ten spijt, meen ik echter dat oordelen omtrent wat in een concreet geval redelijk en billijk is van kwaliteit kunnen verschillen. Aan het einde van par. 4.5.1.1 kwam dit reeds ter sprake.3 Kwalitatief lage oordelen zijn overwegend gebaseerd op subjectieve overwegingen, (sterk) persoonlijke voorkeuren en emoties. Kwalitatief hoge oordelen sluiten zoveel mogelijk aan bij hetgeen in de wet is geregeld omtrent de werking van de redelijkheid en billijkheid (waarover par. 4.5.2.24.5.2.3) en de wijze waarop de voorliggende rechtsverhouding is vormgegeven (waarover par. 4.5.2.3).