7.5.1 Artikel 24 Rv in licht EU-recht

Hoe kijkt het HvJ EU tegen dit soort regels aan? Als het in het algemeen bepalingen van EU-recht betreft, accepteert het HvJ EU dat de rechter slechts gebruik kan maken van gegevens die partijen aan hun vordering of verweer ten grondslag hebben gelegd. Die regel van artikel 24 Rv maakt het rechtsmiddel in dergelijke gevallen namelijk niet onvoldoende effectief. Of een partij die een recht kan ontlenen aan een bepaling van primair EU-recht nu wel of niet weet dat zij over dit recht kan beschikken, artikel 24 Rv belemmert haar niet in haar mogelijkheid om in rechte een beroep te doen op dit recht. Bij bepalingen van consumentenrecht is dat anders. Als de consument een recht ontleent aan een EU-richtlijn kan hij dat recht alleen effectueren als de rechter ambtshalve optreedt om hem zoveel mogelijk te verzekeren van dat recht. Met andere woorden, het rechtsmiddel dat aan dat recht gekoppeld is, is onvoldoende effectief als de consument daar zelf een beroep op zou moeten doen en de daarvoor noodzakelijke gegevens zou moeten aanvoeren. Immers, de consument is vermoedelijk niet op de hoogte van zijn rechten of ondervindt moeilijkheden bij de uitoefening van die rechten. De rechter moet tot toetsing overgaan, op het moment dat hij beschikt over de daartoe noodzakelijke gegevens, feitelijk en rechtens. Bij de grondslag voor de rechtspraak van het HvJ EU in consumentenzaken past niet dat de rechter pas over die gegevens zou beschikken als de consument ze zelf aan zijn vordering of verweer ten grondslag zou moeten leggen.

De uitspraak in de Pannon-zaak kan op twee vlakken worden ingeperkt en ook op twee vlakken worden uitgebreid. Het inperken van de uitspraak zit in het dossier als ondergrens. Ook moet de rechter na de toetsing terugkoppelen naar de consument.

Als de consument niet wenst dat het beding buiten toepassing blijft, dan dient dat niet te gebeuren. Behoudens contra-indicaties mag de rechter er mijns inziens vanuit gaan dat de consument het beding niet toegepast wenst te zien. Hierdoor worden moeilijkheden voorkomen op het moment dat de consument verstek laat gaan. Naast deze inperkingen kan het Pannon-arrest ook op twee vlakken worden uitgebreid. Door de wijze van formuleren en de rechtspraak van het HvJ EU in eerdere zaken lijkt de reikwijdte van het arrest mij niet beperkt tot forumkeuzebedingen en ook niet tot slechts de Richtlijn oneerlijke bedingen.